ಡಾ. ಅ.ಲ .ನ

 ಕನ್ನಡ ಕಲಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗುತಿದ್ದವರು ಅಗ್ರಹಾರದ ಲಕ್ಷ್ಮಿನರಸಿಂಹನ್. ಕಲಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಅ.ಲ.ನರಸಿಂಹನ್ ಎಂದೆ ಸುಪರಿಚಿತರು. ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ, ಕಲಾಶಿಬಿರ,ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ,   ಅದು ಎಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಲಿ  ಅವರು  ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕ್ಯಾಮರಾ ಹಿಡಿದು ಹಾಜರು. ಕಲೆ, ವಿಮರ್ಶೆ. ಕಲಾಇತಿಹಾಸ ಅವರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ. ಕಲಾಪ್ರಪಂಚವು ಒಬ್ಬ ಸಕ್ರಿಯ ಸಹೃದಯಿಯನ್ನು ಮೊನ್ನೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕಲಾ ಪ್ರಪಂಚದ ದಾಖಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನೂರಾರು ಕಲಾವಿದರ ಅಸಂಖ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ `ಚಿಪ್'ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ರೀಲುಗಳು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಉದ್ದ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.`ಅವರೊಬ್ಬ ಚಿತ್ರಕಲಾ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿದ್ದರು' ಎಂದು ಎಸ್.ಜಿ. ವಾಸುದೇವ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ- ಡಾ.ಪಿವಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ

ಅ.ಲ.ನರಸಿಂಹನ್‌೧೯೪೬ನೆಯ,ಡಿಸೆಂಬರ್೧೯ರಂದುಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿಜನಿಸಿದರು.ತಂದೆಅಗ್ರಹಾರದ ತಿರುಮಲಾಚಾರ್‌ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅಲಮೇಲಮ್ಮ. ಅವರದು ಮಂಡ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಸಂಪ್ರದಾಯ.  ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಪು.ತಿ.ನ ಎಂದರೆ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚು.  ಬಾಲಕ ನರಸಿಂಹನಿಗೆ ಎಳವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪುಸ್ತಕ ದೀಕ್ಷೆ.  ಕಾರಣ ತಂದೆಯದು ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹಳೇಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ವ್ಯವಹಾರ.  ಹಾಗಾಗಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಅವರ ನಂಟು ಗಾಢ.   ಓದಿದ್ದು ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಗುರು ಡಾ.ಎಂ. ಬಿ ಪಾಟೀಲರ ಪ್ರಕಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಶೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ. ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಹಜವಾದ ಹುಡುಗಾಟವಿದ್ದರೂ ಗುರುಗಳು ಹೇಳಿದರೆ ಗಪ್‌ಚುಪ್ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮೋ ಪಡೆದರು.ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು .ಅಲ್ಲಿ ೧೯೭೮ರತನಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಜೆಟಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಕನಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಪೂರಕವಾದವು.ಅಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕಾಯಕ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ  ಮುಂದುವಿಸಿದರು.

ಕಲೆಯಗೀಳುಎಳೆಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇಹತ್ತಿತು.ಚಿತ್ರಕಲೆಯಬಗ್ಗೆಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳ ಕುರಿತ ಕುತೂಹಲ. ಅದರ ಜೊತೆ ಫೊಟೊಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ.ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಶೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಯಾಮರಾ  ಕೈಗೆ ಬಂತು. ಆಗಿನ್ನೂ ಫಿಲ್ಮಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಕಾಲ. ಅವರು ತೆಗೆದ ಪೋಟೋಗಳ ಫಿಲ್ಮ ರೀಲುಗಳ ಉದ್ದವೇ ಹಲವು ಮೈಲು ಆಗಬಹುದು.  ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಾನ ಆಸಕ್ತಿ..ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಇತಿಮಿತಿ ಇಲ್ಲ.ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಅವರು ಬಹುಶ್ರುತರು .ಡಾ. ದೇವರಕೊಂಡಾರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಡಾ.ಶೇಷಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಂದ ಕಲಿತರು ಡಾ. ಪಿವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳು.ತಾವು ಬರೆಯುವದರಜೊತೆಗೆ ಗೆಳೆಯರಿಗೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು. ಹಿರಿಯಲಿಪಿ ತಜ್ಞರಾದ ಡಾ. ಪಿವಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ತಾವು ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ  ಅ.ಲ.ನ ನೀಡಿದ ಉತ್ತೇಜನವೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ನೆನೆದರು. ಅ.ಲ . ನರಸಿಂಹನ್ ಗೆಳೆಯರು ಯಾರೇ ಆದರೂ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ರಚನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುದ್ರಣ ಕರಡುತಿದ್ದುವಿಕೆ, ಚಿತ್ರರಚನೆ ಮುಖಪುಟ,ವಿನ್ಯಾಸ ಕೊನೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ  ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ  ತೊಡಗಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು.ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ ಬಹುದೊಡ್ಡದು.

.  ಕಲಾ ದಾಖಲೀಕರಣದ ಕಡೆ  ಅವರ  ಮನಸ್ಸು ಹರಿಯಿತು. ಚಿತ್ರ ರಚನೆಗಿಂತ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಅವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಹವ್ಯಾಸವಾಯಿತು.ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಣಕಾಸಿನ ಅನುಕೂಲವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಯಾಮರಾ ಪೇಟೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅದು ಅವರ ಕೈಗೆ ಬರುತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಿಂತ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೇ ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಡುವುದು ಅವರ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಗಿಂತ, ಕಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದಿದ್ದ ಅವರು, `ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ'ದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ  ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಬಿಟ್ಟು ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಕನಾಗಿ ಗೆಜೆಟಿಯರ್‌ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ವೃತ್ತಿಯಾಯಿತು.

 ತಮ್ಮ ಗೆಳೆಯರ , ಆತ್ಮೀಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭವಾದರೂ ಅದನ್ನುಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವುದು ಅವರ ಕೆಲಸ.ಅದೂ ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ.ಅವರು ತೆಗೆದ ಫೊಟೊಗಳ ವೆಚ್ಚ ಪಡೆಯಲು ಹಿಂಜರಿಕೆ. ಅವರ ಗೆಳೆಯರು ಅದಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ ರೋಲ್‌ ಕೊಟ್ಟರೂ ಪಡೆಯಲು ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡುವಷ್ಟು ಸಂಕೋಚದ ಪ್ರಾಣಿ., 1978ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ಯಾಸೆಟಿಯರ್ ಇಲಾಖೆಗೆ ಅನ್ವೇಷಕರಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕ ಫೋಟೊಗ್ರಫಿ ಅವರ ಉಸಿರಾಯಿತು. ವರ್ಷ2004ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು ನಂತರ ಕಲಾನ್ವೇಷಣೆ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕೆಲಸವಾಯಿತು

ಡಾ.ಮಂಜುಳಾ ಅವರ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿ. ಅವರದು ಹಿರಿಯರು ಮಾಡಿದ ಮದುವೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂತರ್‌ಜಾತಿಯ ಮದುವೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೂ  ಹಿರಿಯರ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಅವರ ವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಸಲು ತುಂಬ ಹೆಣಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರ ಮದುವೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದವರು ಗೆಳೆಯರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯರು. ಹೀಗಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ  ಸಂಸಾರ ಹೂಡಿದರು.ಮಡದಿ ಮಂಜುಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ  ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಪಡೆದವರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿ.  ಪತಿ ತನ್ನ ಹವ್ಯಾಸವಾದ   ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆ ಬಿಚ್ಚಿಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿ.ಯಾಗಲು ಅವರ ಸಹಕಾರವೂ ಕಾರಣ.

ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಡುವುದು ಅವರ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಗಿಂತ, ಕಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕಲಾ ಪ್ರಪಂಚದ ದೊಡ್ಡ ಭಂಡಾರವೇ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕಲೆ ವಿಷಯವಾಗಿ ಯಾರಾದರೂ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪದೆ ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾಳೆಗರಿ ಕಾಲದಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕೃತಿಗಳು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿವೆ

ಡಾ.ಅ.ಲ.ನ ಅವರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಎರಡನೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಗ್ರಂಥ. ಇದರ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರ ಪರಂಪರೆ ಕೃತಿ (೧೯೯೮)ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಮೊದಲಿನದು ದೇಶಿ ಪರಂಪರೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾದರೆ ಇದು ಮಾರ್ಗ (ಶಿಷ್ಟ) ಪರಂಪರೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಯಾಮಗಳಾದ ‘ದೇಶಿ’ ಮತ್ತು ‘ಮಾರ್ಗ’ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಸಂಶೋಧನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ.

  ಅವರು ಚಿತ್ರರಚನೆ   ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವಿಲ್ಲ.ಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಅವರ ಅದಮ್ಯ ಹಂಬಲ. ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವ ಬಯಕೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಇತಿಹಾಸಗಳ ದಾಖಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು.

   ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 30ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ `ಕಲಾವಾರ್ತೆ' ಮತ್ತು `ಕಲಾವಿಕಾಸ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಹಲವಾರು ಬರಹಗಾರರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ಕಾರಣರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಅವರು ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಅ.ಲ.ನ. ಮತ್ತು ಎನ್. ಮರಿಶಾಮಾಚಾರ ಅವರು ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ‘ಚಿತ್ರ ಕಲಾ ಪ್ರಪಂಚ’ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಪಾದನೆ ಕೃತಿ. ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ೭೦ ಲೇಖನಗಳಿದ್ದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಗುಹಾಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ಕಲೆಯವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಲೇಖನಗಳು ಚಿತ್ರ ಕಲೆಯ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳು ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಆಕರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.

 ಅ.ಲ. ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರ (ಸಂಪಾದಿಸಿದ) ’ಶುಭರಾಯ’ ಕೃತಿ – (೧೯೯೩)ಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತ ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನ ಬಗ್ಗೆ ೬ ಜನರು ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶುಭರಾಯ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದನ ಅನೇಕ ಕಲಾ ಕೃತಿಗಳು ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ವಿವೇಚನೆಗೊಂಡಿವೆ.

.‘ಇಂಪ್ರೆಷನಿಸಂ’ (೧೯೯೪). ಅ.ಲ.ನ. ಅವರ ಕೃತಿ. ಅವರ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಚಿಂತನೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಕಾರ ಪಡೆದಕೊಂಡಿವೆ. ಡಾ.ಅ.ಲ.ನ. ಅವರ ಇಂತಹದೆ ಒಂದು ಗ್ರಂಥ ‘ಆಲೇಖ್ಯ’ (೧೯೯೯). ೧೯೮೫ರಿಂದ ೧೯೯೮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳ  ಸಂಗ್ರಹವಿದು. ಚಿತ್ರ ಕಲೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಆಕಾರ ಪಡೆದಿವೆ. ಅಧ್ಯಯನಕಾರರಿಗೆ ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ
"ವಿಕಾಸ ಕಂಡ ಕರ್ನಾನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲೆ  " ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ. ಅದು ಸರಳ ಸೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಅಂದಹಾಗೆ  ವಿಕಾಸ ಅವರ ಏಕಮಾತ್ರ ಪುತ್ರ‍್ರ. 

 ಅವರು ನಾಡೋಜ ಆರ್.ಎಂ. ಹಡಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಅವರಿಗೆ ಒಲಿದಿವೆ.

. ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಡಾ. ಮಂಜುಳಾ . ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರನ್ನು ಅಗಲಿದರು.ಆ ನೋವು ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಕಾಡುತಿತ್ತು.ನರಸಿಂಹನ್ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಡುವೆಯೂ ಈಚೆಗೆ ವಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ `ವೃಕ್ಷ ವಾಸುದೇವ್ ಅವರ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಬದುಕು'ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ವೇದಿಕೆ ಏರಿದ್ದ ಅವರು, ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಂದ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದ ಕೃತಿ ಸಂಪಾದಕ ಎನ್. ಮರಿಶಾಮಾಚಾರ್ ಬಾರದ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದ ಎರಡೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹನ್ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಕಲಾಪ್ರಪಂಚ ಬಡವಾಯಿತು..

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರು ಚಿತ್ರರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರು ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿತ್ತು.  ಆದರೆ   ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಡುತಿದ್ದ ಅವರ ಕಾಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಾಲನೂ ಕಾಯಲಿಲ್ಲ.

* ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿಒದಗಿಸಿದ ಸುಂಕಂ ಗೋವರ್ಧನ, ಡಾ. ದೇವರಕೊಂಡಾರೆಡ್ಡಿ,ಡಾ. ಪಿವಿಕೆ ಮತ್ತು  ಡಾ.ಎಂ.ಬಿ ಪಾಟೀಲ್‌ರಿಗೆ ಋಣಿ

                 ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯುಗಾದಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು

ಬೇವು ಬೆಲ್ಲ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ-ಅರಿತವಗೆ ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಒಂದೆ ಎಲ್ಲ

                                          ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾದಮಿಯ ಪರವಾಗಿ
                                                      
                                                            ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್‌ ಎಚ್‌
                                                      

ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ನರಬಲಿ

£ÀgÀ§°(zÁ£À)-ºÉÆAiÀÄì¼À ²®àUÀ¼À°è
PÉ®ªÀÅ C¥ÀgÀÆ¥ÀzÀ ¤gÀÆ¥ÀuÉUÀ¼ÀÄ

qÁ. Dgï.JZï. PÀÄ®PÀtÂð

ÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ PÁ®zÀ ºÀ¼É©Ãr£À (¨ÉîÆgÀÄ, vÁ. ºÁ¸À£À f¯Éè) ºÉÆAiÀÄì¼ÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄ ªÀÄvÀÄÛ eÁªÀUÀ®Äè ºÉÆç½AiÀÄ CgÀPÉgÉ UÁæªÀÄzÀ PÉñÀªÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼À°è PÉ®ªÀÅ £ÀgÀ§° zÀȱÀå ¤gÀÆ¥ÀuÉUÀ¼ÀÄ PÀAqÀħgÀÄvÀÛªÉ. EªÀÅUÀ¼ÀÄ CA¢£À ¸ÀªÀÄPÁ°Ã£À £ÀA©PÉUÀ¼À£ÀÄß ¥ÀæZÀÄgÀ¥Àr¸ÀÄvÀÛªÉAiÉÆà ºÉÃUÉ JA§ÄzÀgÀ PÀÄjvÀÄ «ªÉÃa¸ÀĪÀÅzÀÄ F ¥Àæ¨sÀAzÀzÀ GzÉÝñÀªÁVzÉ.

§°-CxÀªÁ §°zÁ£À F ¥ÀjPÀ®à£É §ºÀÄ ¥ÁæaãÀªÁzÀzÀÄ. ªÉÃzÀUÀ¼À PÁ®zÀ°è AiÀÄdÕUÀ¼À°è ¥ÀÇuÁðºÀÄwAiÀiÁV PÀÄzÀÄgÉ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ ¥ÁætÂUÀ¼À£ÀÄß §° ¤ÃqÀ¯ÁUÀÄwÛvÀÄÛ  IÄUÉéÃzÀzÀ  AiÀÄeÉÕãÀ AiÀÄdÕªÀÄAiÀÄdAvÀÄ zÉêÁB ... (AiÀÄdÕªÀĺÁ¥ÀÅgÀĵÀ£ÉÃ.. AiÀÄdÕ¢AzÀ GzsÀâ« ¸ÀĪÀ ªÀĺÁ£ÀĨsÁªÀ) JA§ ¸Á®ÄUÀ¼ÀÄ  AiÀÄdÕ¥ÀÅgÀĵÀ£À ¥ÀjPÀ®à£ÉAiÀÄ£ÀÄß PÉÆqÀÄvÀÛªÉ1. ²µÀÖ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀÄzÀ ªÉÆlÖ ªÉÆzÀ® “§°” zÁR¯É EzÁVzÉ. £ÀAvÀgÀzÀ PÁ®zÀ°è §° PÀ®à£ÉAiÀÄÄ «©ü£Àß £É®UÀnÖ¤AzÀ ªÀÄÄAzÀĪÀgɬÄvÀÄ.

¥ÀÅgÁtUÀ¼À »£É߯ÉAiÀÄ°è £ÉÆÃrzÁUÀ §°AiÀÄÄ vÀ£Àß CxÀðªÁå¦ÛAiÀÄ£ÀÄß ªÀÈ¢Þ¹PÉÆAqÀAvÉ vÉÆÃgÀÄvÀÛzÉ.  «±ÉõÀªÁV zÉë DgÁzsÀ£ÉUÀ¼ÀÄ - gÁPÀë¸À ¸ÀAºÁgÀ, EvÁå¢UÀ¼ÀÄ ¥ÁæAiÀıÀB §° CxÀð ªÁå¦ÛAiÀÄ£ÀÄß «¸ÁÛgÀ UÉƽ¸ÀÄvÀÛªÉ. zÉëªÀĺÁvÉäAiÀÄ°è £ÀgÀ§°AiÀÄ avÀætªÀÅ zÉÆgÉAiÀÄÄvÀÛzÉ2. ªÀÄ»µÁ¸ÀÄgÀ£À£ÀÄß ¸ÀAºÀj¸ÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄÆ®vÀB gÁPÀë¸À ¸ÀAºÁgÀªÁzÀgÀÆ £ÀAvÀgÀzÀ PÁ®WÀlÖUÀ¼À°è CzÀÄ  MAzÀÄ  ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÁV  ¨É¼É¬ÄvÀÄ.  D ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÉà £ÀAvÀgÀzÀ°è UÁæªÀÄzÉêÀvÉAiÀÄjUÉ PÉÆÃtªÀ£ÀÄß CAzÀgÉ, ªÀÄ»µÀ£À£ÀÄß §° PÉÆqÀĪÀ ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÀÅ ¥ÁægÀA¨sÀªÁ¬ÄvÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ºÉƸÀ CxÀð ªÁå¦ÛUÉ PÁgÀtªÀÇ D¬ÄvÀÄ3. 

£ÀgÀ§°AiÀÄÄ §ºÀÄvÉÃPÀ J®è zÉñÀUÀ¼À°è ªÁå¥ÀPÀªÁV ºÀgÀrvÉÛAzÀÄ vÉÆÃgÀÄvÀÛzÉÉ4. ²®àUÀ¼À°èAiÀÄÆ PÀÆqÁ ºÀ®ªÁgÀÄ zÀȱÀå zÁR¯ÉUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃqÀ§ºÀÄzÁVzÉ. DzÀgÉ, ¨sÁgÀvÀzÀ ªÀÄnÖUÉ F ¥ÀzÀÞwAiÀÄÄ AiÀiÁªÁUÀ MAzÀÄ ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÁ¬ÄvÉA§ÄªÀzÀPÉÌ ¸ÀàµÀÖ zÁR¯ÉUÀ½®è. UÁæ«ÄÃt ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è ¸ÀܽÃAiÀĪÁzÀ eÁ£À¥À¢ÃAiÀÄ PÀxÀ£ÀUÀ¼ÀÄ ºÀÄnÖPÉÆAqÀªÀÅ. C®è°è zÀÄUÉðUÉ CxÀªÁ ±ÀQÛ zÉêÀvÉUÀ½UÉ £ÀgÀ§° ¤ÃqÀÄwÛzÀÝ zÁR¯ÉUÀ¼ÀÄ EA¢UÀÆ PÀxÀ£ÀzÀ gÀÆ¥ÀzÀ°è ¥ÀæZÀ°vÀzÀ°èªÉ5. PÉÆ¥Àà¼À f¯ÉèAiÀÄ AiÀÄ®§ÄUÁð vÁ®ÆQ£À PÀÄPÀÌ£ÀÆgÀ UÁæªÀÄzÀ C¢üzÉêÀvÉAiÀiÁzÀ ªÀĺÁªÀiÁAiÀiÁ zÉëUÉ £ÀgÀ§° ¤ÃqÀÄwÛzÀÝ §UÉÎ FUÀ®Æ C°è£À d£À ºÉüÀÄvÁÛgÉ. CzÉà jÃw PÀĵÀÖV vÁ®ÆQ£À PÀÄA§¼ÁªÀw JA§ UÁæªÀÄzÀ, UÁæªÀÄzÉêÀvÉ ªÀÄPÁ¼ÉªÀé¤UÉ (ªÀĺÁAPÁ½) £ÀgÀ§° DUÀÄwÛzÀÝ PÀÄjvÁV ¸ÀܽÃAiÀÄ ªÁzÀ PÀxÁ gÀÆ¥ÀzÀ zÁR¯ÉUÀ½ªÉ. vÀĪÀÄPÀÆgÀÄ ºÀwÛgÀzÀ ºÉÆ£ÀÄßqÀQAiÀÄA§ UÁæªÀÄzÀ°è PÀÆqÁ £ÀgÀ§° ¤ÃqÀÄwÛzÀÝ §UÉÎ zÁR¯ÉAiÀiÁV §° ²®àUÀ½gÀĪÀ §° ¦ÃoÀ«zÉ6.  »ÃUÉ zÁR¯ÉUÀ¼À£ÀÄß UÀªÀĤ¹zÁUÀ «©ü£Àß «µÀAiÀÄUÀ¼ÀÄ ¨É¼ÀQUÉ §gÀÄvÀÛªÉ.

zÀȱÀåªÀiÁzsÀåªÀÄzÀ°è £ÀgÀ§°AiÀÄ zÀȱÀåUÀ¼À£ÀÄß ²®àUÀ¼À ªÀÄvÀÄÛ avÀæUÀ¼À ªÀiÁzsÀåªÀÄUÀ¼À°è ¤gÀƦ¹gÀĪÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¸À§ºÀÄzÁVzÉ. ¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV zÉëAiÀÄÄ £ÀgÀgÀƦ gÁPÀë¸À£À£ÀÄß ¸ÀAºÀj¸ÀÄwÛgÀĪÀ zÀȱÀåUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃrzÉÝêÉ. DzÀgÉ, zÉëUÉ £ÀgÀ§° C¦ð¸ÀÄwÛgÀĪÀ ²®à ¤gÀÆ¥ÀuÉUÀ¼ÀÄ ¸ÁPÀµÀÄÖ PÀÄvÀƺÀ®ªÀ£ÀÄß PÉgÀ½¸ÀÄvÀÛªÉ. ºÉÆAiÀÄì¼À ²°àUÀ¼ÀÄ £ÀgÀ§°AiÀÄ£ÀÄß §ºÀÄ ªÀiÁ«ÄðPÀªÁV zÉëAiÀÄ ¸À¤ß¢üAiÀÄ°è C¥ÀðuÉ JA§ vÉgÀzÀ°è ©A©¹zÁÝgÉ.

ºÀ¼É©Ãr£À ºÉÆAiÀÄì¼ÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ zÀQët ¨sÁUÀzÀ PÀxÁ ¤gÀÆ¥ÀuÁ ¥ÀnÖPÉAiÀÄ ªÉÄÃ¯É zÉëUÉ ¨Á®PÀ£À£ÀÄß §°AiÀiÁV C¦ð¸ÀÄwÛgÀĪÀ zÀȱÀå ¤gÀÆ¥ÀuÉAiÀÄ£ÀÄß £ÉÆÃqÀ§ºÀÄzÀÄ7. ²®àUÀ¼À£ÀÄß ¥ÀnÖPÉAiÀÄ°è ¸Á¯ÁV gÀa¸À¯ÁVzÉ. JqÀUÀqɬÄAzÀ PÀæªÀĪÁV ¹ÛçÃAiÉÆêÀð¼ÀÄ ªÀÄUÀĪÀ£ÀÄß ¸ÉÆAlzÀ ªÉÄÃ¯É PÀĽîj¹PÉÆAqÀÄ ¤AwzÁݼÉ. CªÀ¼À ¥ÀPÀÌzÀ°è RqÀΪÀ£ÀÄß PɼÀªÀÄÄRªÁV »rzÀÄ ¤AwgÀĪÀ ¥ÀÅgÀĵÁPÀÈw¬ÄzÉ. £ÀAvÀgÀzÀ°è PÀȵÀ ±ÀjÃgÉAiÀiÁzÀ DPÀÈwAiÉÆAzÀÄ PÀĽwzÀÄÝ, CªÀ¼À ¥ÀPÀÌzÀ°è UÉÆgÀªÀ£ÀAvÉ ¥ÉÇõÁPÀÄ zsÀj¹gÀĪÀ (JA.J.Dgï.UÀ¼À°è F jÃwAiÀÄ DPÀÈwUÀ¼À£ÀÄß zÀQëuÁªÀÄÆwðAiÀÄAzÀÄ UÀÄgÀÄw¸À¯ÁVzÉ)8 ªÀåQÛAiÀÄÄ PÉÊAiÀÄå°è ªÀÄAvÀæzÀAqÀªÀ£ÀÄß »r¢zÀÄÝ, ªÀiÁAwæPÀ£À£ÀÄß ¸ÀÆa¸ÀÄvÀÛzÉ. EªÀ£À ¥ÀPÀÌzÀ°èAiÉÄà aPÀÌ ªÀÄUÀĪÀ£ÀÄß (¨Á®PÀ£À£ÀÄß) vÀ£Àß JgÀqÀÆ PÉÊUÀ¼À°è CqÀدÁV »rzÀÄ zÉëUÉ ¸ÀªÀĦð¸ÀĪÀ vÉgÀzÀ°è gÀa¸À¯ÁVzÉ. vÀ¯ÉUÉ ªÀÄÄAqÁ¸ÀÄ ¸ÀÄwÛ ¨ÁVzÀAvÉ PÁtĪÀ ªÀåQÛAiÀÄÄ zÉëUÉ ªÀÄUÀĪÀ£ÀÄß §° PÉÆqÀ®Ä ¸À£ÀßzÀÞ£ÁVgÀĪÀAvÉ CxÀªÁ C¦ð¸ÀĪÀAvÉ PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. E°è zÉëAiÀÄ ²®àªÀ£ÀÄß «±ÉõÀªÁV UÀªÀĤ¸À¨ÉÃPÀÄ. zÉëAiÀÄÄ ZÀvÀĨsÀÄðdºÀ¸ÀÛ¼ÁVzÀÄÝ, ¦ÃoÀzÀ ªÉÄÃ¯É D¹Ã£À¼ÁVzÁݼÉ. ªÀÄÄA¢£À §®UÉÊAiÀÄå°è RqÀΪÀ£ÀÄß, »A¢£À §®UÉÊAiÀÄå°è wæ±ÀÆ®ªÀ£ÀÄß »r¢zÁݼÉ. E£ÀÄß, ªÀÄÄA¢£À JqÀUÉÊAiÀÄå°è ¥Á£À §lÖ®Ä ªÀÄvÀÄÛ »A¢£À JqÀUÉÊAiÀÄå°è GzÀÝ£ÉAiÀÄ »rPÉ EgÀĪÀ qÀªÀÄgÀÄUÀªÀ£ÀÄß »r¢zÁݼÉ. zÉëAiÀÄ JqÀUÁ® ¥ÁzÀzÀ §½ gÀÄAqÀªÀ£ÀÄß PÉvÀÛ¯ÁVzÉ. zÉëAiÀÄÄ  CzsÀð °Ã¯Á¸À£ÀzÀ°è JvÀÛgÀzÀ ¦ÃoÀzÀ ªÉÄÃ¯É PÀĽwzÀÄÝ, §®UÁ®£ÀÄß ¦ÃoÀzÀ ªÉÄÃ¯É CqÀدÁV ªÀÄra, JqÀUÁ®£ÀÄß E½ ©lÄÖ,  vÀ¯ÉAiÀÄ gÀÄAqÀzÀ ªÉÄÃ¯É PÁ®£ÀÄß ElÄÖPÉÆAqÀÄ D¹Ã£À¼ÁVzÁݼÉ. ªÀÄUÀĪÀ£ÀÄß §° ¥ÀqÉAiÀÄ®Ä ¨sÀPÀÛ£ÀvÀÛ £ÉÆÃqÀÄvÀÛ PÀĽvÀAvÉ ¨sÁ¸ÀªÁUÀÄvÀÛzÉ CªÀ¼À ¨sÁªÀ ¨sÀAV. zÉëAiÀÄ£ÀÄß ©A©¹gÀĪÀ «zsÀªÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹zÀgÉ ¸ÀàµÀÖªÁV GzÉÝòvÀªÁzÀ ¤¢ðµÀÖªÁzÀ DZÀgÀuÉAiÀÄ£ÀÄß ©A©¸ÀĪÀ vÉgÀzÀ°èzÉ F ²®à. ªÀÄUÀĪÀ£ÀÄß §° PÉÆqÀĪÀ ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÀÅ ªÁªÀiÁZÁgÀzÀ ¥ÀzÀÞwUÀ¼À°èzÀÄÝ CA¢¤AzÀ¯ÉàEzÀÄ ¨É¼ÉzÀħA¢zÉ JAzÀÄ ºÉüÀ§ºÀÄzÀÄ.

F ªÉÄð£À ¨Á® §° PÀxÁ ¤gÀÆ¥ÀuÁ ²®àUÀ¼À£ÀÄß PÀÄjvÀÄ «±ÉèõÀuÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀiÁrzÁUÀ ºÀ®ªÁgÀÄ CA±ÀUÀ¼ÀÄ UÀªÀÄ£À ¸É¼ÉAiÀÄÄvÀÛªÉ. ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄzÁV F ²®àzÀ°è §° ¤ÃqÀÄwÛgÀĪÀÅzÀÄ ¨Á®PÀ£À£ÀÄß. §° ¤ÃqÀ®Ä ¤AwgÀĪÀ ªÀåQÛ ¥ÀÇeÁjAiÉÄà JA§ ¸ÀA±ÀAiÀÄ §gÀÄvÀÛzÉ. §° ¤ÃqÀĪÀ ªÀåQÛAiÀÄ »AzÉ ¤AwgÀĪÀ  Uˤ£ÀAvÀºÀ ¥ÉÆõÁPÀÄ zsÀj¹zÀ ªÀåQÛ ªÀiÁAwæPÀ£Éà DVzÁÝ£É. EAvÀºÀ ºÀ®ªÁgÀÄ ²®àUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆAiÀÄì¼À  zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼À ©üwÛ²®àUÀ¼À°è PÁt§ºÀÄzÀÄ. ¥Àæ¸ÀÄÛvÀ ²®àUÀ¼À ¤gÀÆ¥ÀuɬÄAzÀ UË£ÀÄ zsÀj¹gÀĪÀ ²®àUÀ¼À E¤ßvÀgÀ ¤gÀÆ¥ÀuÉUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀàµÀÖªÁV UÀÄgÀÄw¸À®Ä ¸ÁzsÀåªÁUÀÄvÀÛzÉ. JA.J.Dgï.UÀ¼À°è D ªÀåQÛAiÀÄ£ÀÄß ²ªÀ£À gÀÆ¥ÀªÁzÀ zÀQëuÁªÀÄÆwðAiÀÄAzÀÄ UÀÄgÀÄw¸À¯ÁVzÉ. zÀQëuÁªÀÄÆwð ²®àzÀ AiÀiÁªÀÅzÉà ®PÀëtUÀ¼ÀÄ E®èzÉà EgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹ ªÀÄvÀÄÛ ¥Àæ¸ÀÄÛvÀ §° ²®àzÀ eÉÆvÉAiÀÄ°è ¤gÀÆ¥ÀuÉUÉÆArgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹ ªÀiÁAwæPÀ£À ²®à«gÀ§ºÀÄzÉAzÀÄ ¸ÀàµÀÖ¥Àr¸À§ºÀÄzÀÄ9. F ²®à ¤gÀÆ¥ÀuÉAiÀÄ°ègÀĪÀ J®è DPÀÈwUÀ¼À£ÀÄß MAzÀPÉÆÌAzÀÄ ¸À«ÄÃPÀj¹ £ÉÆÃrzÀgÉ EzÉÆAzÀÄ vÁAwæPÀ DZÀgÀuÉAiÀiÁVgÀ§ºÀÄzÉAzÀÄ ¤¸ÀìAzÉúÀªÁV ºÉüÀ§ºÀÄzÀÄ. ªÀÄzsÀåPÁ°Ã£À PÀ£ÁðlPÀzÀ°è PÁ¼ÀªÀÄÄR ±ÉʪÀ ¹zÁÞAvÀzÀ DZÀgÀuÉUÀ¼ÀÄ ¥ÀæZÀ°vÀzÀ°èzÀݪÀÅ10. PÁ¼ÁªÀÄÄRgÀ°è vÁAwæPÀ DZÀgÀuÉUÀ¼ÀÆ PÀÆqÁ ¥ÀæZÀ°vÀzÀ°èzÀݪÀÅ. EzÀgÀ ¥Àæ¨sÁªÀªÁV vÁAwæPÀgÀÄ zÉëAiÀÄ£ÀÄß vÀȦۥÀr¸À®Ä ªÀÄvÀÄÛ N¯ÉʹPÉƼÀî®Ä £ÀqɸÀÄwÛzÀÝ DZÀgÀuÉUÀ¼À°è ºÀ®ªÁgÀÄ «zsÀUÀ½zÀݪÀÅ. CªÀÅUÀ¼À°è ¨Á® §°AiÀÄ£ÀÄß ¤ÃqÀĪÀ DZÀgÀuÉUÀ¼À£ÀÄß ªÀiÁqÀÄwÛzÀÝgÀÄ. ¥ÁæAiÀıÀB CAvÀºÀ DZÀgÀuÉAiÀÄ£ÀÄß ©A©¸ÀĪÀAvÀºÀ ¤gÀÆ¥ÀuÉ EzÁVzÉ.

¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV ªÀÄzsÀåPÁ°Ã£À  PÁ®zÀ°è ¹r vÀ¯É11 -CAzÀgÉ vÀªÀÄä vÀ¯ÉAiÀÄ£ÀÄß vÁªÉà PÀvÀÛj¹PÉƼÀÄîªÀ ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÀÅ ¥ÀæZÀ°vÀzÀ°èvÀÄÛ. EzÀPÉÌ ¸ÁQëAiÀiÁV ºÀ®ªÁgÀÄ ²®àUÀ¼ÀÄ PÀAqÀħgÀÄvÀÛªÉ. C®èzÉÃ, ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ PÁ®zÀ°è UÀgÀÄqÀgÁUÀĪÀ ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀÄ«vÀÄÛ. CAzÀgÉ, gÁd£À SÁ¸Á CAUÀgÀPÀëgÀÄ gÁd£À ªÀÄgÀtªÁzÁUÀ vÀªÀÄä£ÀÄß vÁªÉà PÀwÛ¬ÄAzÀ ZÀÄaÑ PÉÆAzÀÄPÉƼÀÄîwÛzÀÝgÀÄ. EzÀPÉÌ zÁR¯ÉAiÀiÁV ºÀ¼É©Ãr£À ºÉÆAiÀÄì¼ÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ zÀQëuÁ zÁégÀzÀ ºÀwÛgÀ EgÀĪÀ PÀĪÀgÀ ®PÀë÷ä£À ¸ÁägÀPÀªÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¸À§ºÀÄzÀÄ. EªÀÄär §¯Áè¼Á£ÀÄ ¤zsÀ£À£ÁzÀ ªÉÄÃ¯É PÀĪÀgÀ ¯ÉAPÀ£ÀÄ (®PÀë÷ä) vÀ£Àß ºÀ®ªÁgÀÄ ¸ÀºÀZÀgÀgÉÆA¢UÉ DvÁäºÀÄw ªÀiÁrPÉÆAqÀ£ÉAzÀÄ C°è£À ±Á¸À£ÀªÉà ºÉüÀÄvÀÛzÉ12. EªÀÅUÀ¼À ºÉÆgÀvÁVAiÀÄÆ ¥Àæ¸ÀÄÛvÀ ²®àUÀ¼À°è UÀªÀĤ¸À¯ÁVgÀĪÀ DZÀgÀuÉUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃrzÀgÉ, ¥ÁæAiÀıÀB CAzÀÄ UÀÄ¥ÀÛªÁV EAvÀºÀ ¥ÀzÀÞwUÀ¼ÀÄ £ÀqÉzÀÄPÉÆAqÀÄ §A¢zÀݪÀÅ JAzÀÄ ºÉüÀ§ºÀÄzÀÄ. DzÀgÉ, ºÉÆAiÀÄì¼ÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ F ²®à ¤gÀÆ¥ÀuÉAiÀÄÄ ªÀĺÁ¨sÁgÀvÀ ªÀÄvÀÄÛ gÁªÀiÁAiÀÄtzÀ PÀxÁ¤gÀÆ¥ÀuÉUÀ¼À°è CªÀÅUÀ¼À ¨sÁUÀªÉA§AvÉ PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. DzÀgÉ, CªÀÅUÀ¼ÉÆA¢UÉ EªÀPÉÌ AiÀiÁªÀÅzÉà ¸ÀA§AzsÀ«®è. «±ÉõÀªÁV vÁAwæPÀgÀÄ zÉëAiÀÄ£ÀÄß N¯ÉʹPÉƼÀî®Ä £ÀgÀ§°AiÀÄ£ÀÄß ¤ÃqÀÄwÛzÀÝgÉAzÀÄ ¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁzÀ £ÀA©PÉAiÀiÁVzÉ.

ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ PÁ®zÀ CgÀ¹PÉÃgÉ vÁ®ÆèQ£À eÁªÀUÀ°è£À ºÀwÛgÀ EgÀĪÀ CgÀPÉgÉ UÁæªÀÄzÀ PÉñÀªÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ ºÉÆgÀ©üwÛAiÀÄ ªÉÄÃ¯É EgÀĪÀ £ÀgÀ§°AiÀÄ£Éßà ¸ÀÆa¸ÀĪÀ ²®àzÀ avÀætªÉÇAzÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼ÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄQÌAvÀ vÀĸÀÄ ©ü£ÀߪÁV gÀZÀ£ÉAiÀiÁVzÉ. F zÉêÁ®AiÀĪÀÅ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ Qæ.±À.13£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ ªÀÄzsÀåzÀ°è gÀZÀ£ÉAiÀiÁVzÉ13. ²®àzÀ°è UÉÆÃqÉAiÀÄ ªÉÄÃ¯É zÉëAiÀÄÄ vÀ£Àß JgÀqÀÆ PÁ®ÄUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀªÀÄ£ÁV ªÀÄqÀaPÉÆAqÀÄ AiÉÆä¨sÁUÀªÀ£ÀÄß ¸ÁPÀµÀÄÖ PÁt¸ÀĪÀ ºÁUÉ PÁ®ÄUÀ¼À£ÀÄß CUÀ°¹PÉÆAqÀÄ PÀĽwzÁݼÉ. F ²®àªÀÅ £ÉÆÃqÀ®Ä ®eÁÓUËjAiÀÄ ºÁUÉ PÁtÄvÀÛzÉ.

®eÁÓUËjAiÀÄ PÀ®à£ÉAiÀÄÄ ZÁ®ÄPÀå ¥ÀǪÀðPÁ®zÀ°èAiÉÄà E¢ÝvÀÄÛ14. C®èzÉà ZÁ®ÄPÀågÀ PÁ®zÀ°è ®eÁÓUËjAiÀÄÄ MAzÀÄ ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀ DZÀgÀuÉAiÀÄ ¨sÁUÀªÁV ¨É¼ÀªÀtÂUÉ ºÉÆA¢zÀÄÝ, ºÀ®ªÁgÀÄ  ®eÁÓUËjAiÀÄ ²®àUÀ¼ÀÄ ªÀĺÁPÀÆl, £ÁUÀ£ÁxÀ PÉƼÀî, ¹zÀÞ£ÀPÉƼÀî ªÀÄvÀÄÛ ºÀÄ°UɪÀÄä£ÀPÉƼÀî - »ÃUÉ ²®àUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃqÀ§ºÀÄzÀÄ. D£ÀAvÀgÀzÀ°èAiÀÄÆ PÀÆqÁ F ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÀÅ ¤gÀAvÀgÀªÁV ¥ÀæZÀÄgÀUÉÆArzÉ. ºÉÆAiÀÄì¼À PÁ®zÀ PÀxÁ£ÀPÀ ²®àUÀ¼À°è £ÉÊdvÉUÉ PÉÊUÀ£ÀßrAiÉÄA§vÉ, zÉëUÉ §°PÉÆqÀĪÀ ²®àUÀ¼À gÀZÀ£ÉAiÀÄ£ÀÄß PÁt§ºÀÄzÀÄ.

ºÉÆAiÀÄì¼ÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ PÀxÁ£ÀPÀ ²®àUÀ¼À ¨sÁUÀªÁVgÀĪÀ zÉëUÉ §° ¤ÃqÀÄwÛgÀĪÀ ²®àªÀÅ §ºÀÄvÉÃPÀªÁV £ÀAvÀgÀzÀ PÁ®WÀlÖUÀ¼À°è PÀAqÀħgÀĪÀ zÉëAiÀÄ ªÉÊ«zsÀåªÀÄAiÀĪÁzÀ ²®àUÀ½UÉ ªÀÄÄ£ÀÄßrAiÀÄAwzÉ. «±ÉõÀªÁV zÉÆqÀÝUÀzÀݪÀ½îAiÀÄ ªÀĺÁ®Qëà zÉêÁ®AiÀÄzÀ GzÁºÀgÀuÉAiÀÄ£ÀÄß E°è £ÉÆÃqÀ§ºÀÄzÀÄ15. zÉÆqÀØUÀzÀݪÀ½îAiÀÄ zÉêÁ®AiÀĪÀÅ ±Á¸À£ÉÆÃPÀÛªÁV ªÀÄÆ®vÀB ªÀĺÁ®Që÷äUÉ ¤ªÀiÁðtªÁVzÀÝgÀÆ ªÁ¸ÀÛªÀªÁV E°è ªÀÄÄRåªÁzÀ DZÀgÀuÉ £ÀqÉAiÀÄÄwÛgÀĪÀÅzÀÄ ªÀĺÁPÁ½AiÀÄzÉà DVzÉ. ªÀĺÁPÁ½AiÀÄ UÀ¨sÀðUÀȺÀzÀ ºÉÆgÀ¨sÁUÀzÀ°è ¨sÀÆvÀUÀ¼À ²®àUÀ¼ÀÄ ¸ÀàµÀÖªÁV §°UÉ ¸ÀA§A¢ü¹zÀ ²®àUÀ¼ÉA§ÄzÀ£ÀÄß E°è UÀªÀĤ¸À§ºÀÄzÀÄ. CzÉà jÃw EzÀPÀÆÌ »AzÉ ºÉÆÃV £ÉÆÃrzÁUÀ ¨ÁzÁ«ÄAiÀÄ ZÁ®ÄPÀågÀ ªÀĺÁPÀÆlzÀ ¥ÁvÉÆæýAiÀÄ ¥Á±ÀéðUÀ¼À°èAiÀÄ ¨sÀÆvÀ²®àUÀ¼À£ÀÄß PÀÆqÁ ¸Àäj¸À§ºÀÄzÀÄ. C°èAiÀÄÆ PÀÆqÁ ¨sÀÆvÀ²®àUÀ¼À£ÀÄß gÀa¸À¯ÁVzÀÄÝ vÁAwæPÀ DZÀgÀuÉAiÀÄ ¨sÁUÀªÁV ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæwÃPÀªÁV CªÀÅUÀ¼À£ÀÄß gÀa¸À¯ÁVzÉ. EªÀÅUÀ¼ÀÄ ZÁ®ÄPÉÆåÃvÀÛgÀ PÁ®zÀ ²®àUÀ¼ÁzÀgÀÆ C°è ¤gÀAvÀgÀªÁV vÁAwæPÀ DZÀgÀuÉUÉ ¥ÀÇgÀPÀªÁzÀ J®è jÃwAiÀÄ ²®àUÀ¼À£ÀÄß ®eÁÓUËjAiÀÄ ²®àzÀ gÀÆ¥ÀzÀ°è £ÉÆÃqÀ§ºÀÄzÀÄ. DzÀÄzÀjAzÀ ºÉÆAiÀÄì¼É±ÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ ¥ÀæPÀÈvÀ zÉë²®àªÀÅ §°AiÀÄ£ÀÄß ¹éÃPÀj¸À®Ä ¸À£ÀßzÀÞ¼ÁV PÀĽvÀAvÉ PÁtĪÀAvÉ ²®àPÀ¯ÁªÉÊzÀ£ÀÄ PÉwÛzÀ «zsÀªÀÅ ¥ÁæAiÀıÀB £ÀAvÀgÀzÀ zÉëAiÀÄ ²®àUÀ¼À UÁqsÀªÁzÀ ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀÄPÉÌ £ÁA¢AiÀiÁUÀÄvÀÛzÉ.

MmÁÖgÉAiÀiÁV ºÉÆAiÀÄì¼À PÁ®zÀ §°²®àUÀ¼ÀÄ CA¢£À ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀªÁzÀ DZÀgÀuÉUÀ¼À£ÀÄß ©A©¸ÀÄvÀÛªÉ. F ²®àUÀ¼À CzsÀåAiÀÄ£À¢AzÀ ªÀÄÄRåªÁV zÀQëuÁªÀÄÆwð ªÀÄvÀÄÛ ªÉÆû¤ JAzÀÄ ¨sÁ«¸À¯ÁUÀÄwÛzÀÝ ²®àUÀ¼À£ÀÄß ªÀiÁAwæPÀ ªÀÄvÀÄÛ AiÉÆÃV¤ JAzÀÄ UÀÄgÀÄw¸À§ºÀÄzÁVzÉ. ºÉÆAiÀÄì¼ÉÆÃvÀÛgÀ PÁ®zÀ°è zÉëAiÀÄ ¥ÀævÉåÃPÀªÁzÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ C¢üPÀªÁV gÀZÀ£ÉUÉƼÀî®Ä ¥ÁægÀA¨sÀUÉÆAqÀªÀÅ ªÀÄvÀÄÛ §° DZÀgÀuÉUÀ¼ÀÄ ºÉƸÀ CxÀð ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄÄRUÀ¼À£ÀÄß ¥ÀqÉzÀÄPÉÆAqÀÄ ¨É¼ÀªÀtÂUÉ ºÉÆA¢zÀªÀÅ.

DzsÁgÀ¸ÀÆa ªÀÄvÀÄÛ n¥ÀàtÂUÀ¼ÀÄ

1.    IÄUÉéÃzÀzÀ ªÀÄAvÀæªÁVgÀĪÀ EzÀÄ ¸ÀàµÀÖªÁV AiÀÄdÕ¥ÀÄgÀĵÀ ªÀÄvÀÄÛ CªÀ£À §°AiÀÄ£ÀÄß PÀÄjvÀÄ ªÀiÁvÀ£ÁqÀÄvÀÛzÉ.

2.    zÉë ªÀĺÁvÀä÷å-CzsÁåAiÀÄ.

3.    CvÀåAvÀ ¥ÁæaãÀ ²®àUÀ¼ÀÄ Qæ.±À.DgÀA¨sÀ¢AzÀ¯Éà PÀAqÀħgÀÄvÀÛªÉ. PÀ£ÁðlPÀzÀ ªÀÄnÖUÉ ¸À£ÀßwAiÀÄ°è zÉÆgÉvÀ mÉgÁæPÉÆmÁÖzÀ°è  gÀa¹gÀĪÀ aPÀt C¼ÀvÉAiÀÄ ªÀÄ»µÀªÀÄ¢ð¤AiÀÄ DPÀÈwAiÀÄÄ ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄzÁVzÉ. avÀæUÀ½UÉ £ÉÆÃr. qÁ. Dgï.JZï. PÀÄ®PÀtÂð. 2010. ¦æ CAqï 

ಕೋಟೆ-ಸರಣಿ

ಕೋಟೆ  ಕೊತ್ತಳಗಳು

ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹಂಪೆಯ ಹಾಳು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಾಯು ವಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತ ಕಳೆದ ನನಗೆ ಅದೇನೋ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳೆಂದರೆ ಅತೀವ ಆಕರ್ಷಣೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಇತಿಹಾಸ ಓದಿದ ಮೇಲಂತೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೇ ಹೋಗಲಿ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಳಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ನಮ್ಮದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಒತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದು  ಮನಸ್ಸು ಗತಕಾಲಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತದೆ.. ಕೆಲವು ಊರುಗಳ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದರೂ ಸಾಕು ಇತಿಹಾಸದ ನೆನಪು ಮರುಕಳಿಸುವುದು, ಉಚ್ಚಂಗಿ ದುರ್ಗ,ಕವಲೆ ,ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಹುಲಯೂರು ದುರ್ಗ. ಗುಡೆಕೋಟೆ, ಹೊಸಕೋಟೆ, ಗಜೇಂದ್ರಗಡ, ಸದಾಶಿವ ಗಡ,ಹೀಗೆ ಊರಿನಹೆಸರೇ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವುದು. ಇನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ  ಊರಿನ ಕೋಟೆಗೂ ಅವಿನಾವ ಭಾವ ಸಂಬಂಧ, ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಶ್ರೀರಂಗ ಪಟ್ಟಣದ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ, ದೇವನ ಹಳ್ಳಿಹೈದರಾಲಿ, ಬಿಜಾಪುರ, ಬೀದರ್, ರಾಯಚೂರು , ಬಳ್ಳಾರಿ ಎಂದ ಕೂಡಲೆ ಅಲ್ಲಿನ ಭವ್ಯ ಕೋಟೆಗಳು ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ.ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಪಟ್ಟಣವಾದರೂ ಇಂದಿಗೂ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಪೇಟೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ.ರಾಜಾಸ್ತಾನದ ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗಳ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳ ವೈಭವ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ . ಇನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯಂತೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ.ಆದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯ. ಜೊತೆಗೆ ಮಹಾನ್‌ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ತವರೂರಾದ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ರಾಜವಂಶದವರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗಳ ಕಿರು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಯತ್ನ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರ ಸಹಕಾರ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಕಿರು ಬರಹ ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಫೊಟೋಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಇ. ಮೇಲ್‌ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.. ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗುವುದೆಂಬ ಅಳುಕು ಬೇಡ.ಪರಂಪರೆ ಬಗ್ಗೆ ಎಷ್ಟು ಬರೆದರೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಯೂ ಸಲ್ಲಲಿ

ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯೇ ಆದರೂ ಕನಿಷ್ಟ ಹುಡೆ ಆದರೂ ಇದ್ದೆ ಇರುತ್ತದೆ..ಈಗ ಅವು  ನಶಿಸುತ್ತಿವೆ ನಿಜ.ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ  ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾದೆಮಿಯ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳ ಸರಣಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಆಶಯವಿದೆ. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಸಂಗ್ರಹ ಸುಲಭ. ಈಗಾಲೇ ಬೇರೆ ಕಡೆ ವಿವರವಾಗಿ ಬಂದಿರಲೂ ಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದೇಕಡೆ ಗುಂಡಿಯೊತ್ತಿದರೆ ಅದೂ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾದೆಮಿಯ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದುಗರಿಗೆ ಸಿಗುವಂತಿದ್ದರೆ  ತುಂಬ ಅನುಕೂಲ

ಜೊತೆಗೆ ಮಹಾನ್‌ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ತವರೂರಾದ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ರಾಜವಂಶದವರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗಳ ಕಿರು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಯತ್ನ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರ ಸಹಕಾರ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳ ಬಗೆಗೆ  ಅಥವ ನೀವು ಪ್ರವಾಸ ಮಡಿದಾಗ ನೋಡಿದ ಕೋಟೆಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕಿರು ಬರಹ ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಫೊಟೋಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಇ. ಮೇಲ್‌ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.. ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗುವುದೆಂಬ ಅಳುಕು ಬೇಡ.ಪರಂಪರೆ ಬಗ್ಗೆ ಎಷ್ಟು ಬರೆದರೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಯೂ ಸಲ್ಲಲಿ.

       ಲೇಖನ ಕಳುಹಿಸುವ ವಿಳಾಸ- appaaji@gmail.com

ಚೀನಾ ಲಿಪಿ

ಚೀನಾದ ಲಿಪಿಪದ್ದತಿಯು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನನ್ಯ  ಸಂಗತಿ..ಕೆಲವೆ ಡಜನ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅಥವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಅವು ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಪದಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ .ಚೀನಾ ಲಿಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಜಪಾನೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಕೋರಿಯನ್‌ ಲಿಪಿಗಳು ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ  ಲಿಪಿಗಳಾಗಿ  ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಿಸುತ್ತವೆ.  ಇದು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಏಕಮಾತ್ರ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಜನರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂ ಲಸಾಧನವಾಗಿಯು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಚೀನದ ಬರಹವು ಮೊದಲು ಸುಮಾರು  3,500 ಪುರಾತವಾದುದು.ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದು ಇನ್ನೂ  ಪ್ರಚೀನವಾದುದು ಎನ್ನುವರು.ಅದು ಏನೇ ಇರಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸತತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಲಿಪಿಯಾಗಿದೆ..

ಮೂಲ

ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ  ಸಂಕೇತ ಪದ್ದತಿಯ ವಿಕಾಸವು ಮೊದಲು ಆಯಿತು. ಅದು ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲೇ ಆಯಿತು, ಅಂದರೆ ಮೂರನೆ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ.  ಆಗಿನಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳನ್ನು   ಮಡಕೆ  ಮತ್ತು ಜೇಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು.ಅವು ಕುಟುಂಬದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿದ್ದ  ಮಾಲಕತ್ವ  ಅಥವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನುನಿರ್ಧರಿಸುತಿದ್ದವು.

ಮೊದಲು ಲಿಪಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಲಾಂಛನಗಳು ಇದ್ದವು.ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಲಿಪಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಇವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೀನೀ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳು ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ  ಆದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯಂತೂ ಇದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ ಮತ್ತು  ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಕೇತವು ಅವರ ಲಾಂಛನವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಷಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದವರ ಲಾಂಛನವಾಗಿರುವುದು ದೊರೆತಿರುವ ಕಂಚಿನ ಲಾಂಛನದಿಂದ ಸುವ್ಯಕ್ತ..ಈಗ ಅಂದು ಕೊಂಡಿರುವುದು. ಅವುಗಳು ಲಿಪಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸದಿದ್ದರೂ ಪದಗಳ  ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದವು.ಅಂದರೆ ಭಾಷಾ ಮೌಲ್ಯ ಪಡೆದವು.ಅವನ್ನು  ಕನಿಷ್ಠ ಚೀನಾ ಲಿಪಿಗಳ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಚೀನಾದ ಲಿಪಿ ಪದ್ದತಿಯು ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಭಾಷೆಗಳಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು– ಚೀನದ ಅ ತಿಪುರಾತನ ಬರಹಗಳ ಕಾಲ   4,000 ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನದು.ಚೀನಾದ ಬರಹವು ಚಿತ್ರ ಲಿಪಿಯಾಗಿದೆ. ( ಪೂರ್ಣ ಪದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಂಕೇತಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ),
ಚೈನಾದ ಬರಹವು ಅನೇಕ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದು ಬೃಹತ್‌ ದೇಶ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಿವೆ: ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿನ್‌ ಚಿನೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಟೊನಿಸ್‌ ಚೀನೀಸ್‌. ಆ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಆಡುಭಾಷೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ ಚೀನಾದ ಲಿಪಿಯು ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.ಉದಾ ಹರಣೆಗೆ “ “ಒಂದು” ಎಂಬ ಪದದ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯು ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿನ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಂಟೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಒಂದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಚೀನಾದ ಆಡು ಭಾಷೆಯುಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬರಹದ ಭಾಷೆಯು ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಇದೆ.
ಚೀನಾದ ಬರಹದ ಪದ್ದತಿಯು   ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಆದರೂ ಅದರ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ  ಹಂತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಆ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು ಹೀಗಿವೆ.:

·        ಜಿಯಾ-ಗು-ವೆನ್‌ (  ಭವಿಷ್ಯ ಮೂಳೆ  oracle bone). ಇವು ಅತ್ಯಂತಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ಸಂಕೇತಗಳು.ಇವುಗಳ ಕಾಲ  (  ಕ್ರಿ. ಪೂ.1500 – 1000 .).ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗುತಿತ್ತು.  ಈ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿ  ಷಾಂಗ್‌ವಂಶದವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು.
ಒರಾಕಲ್‌ಮೂಳೆಗಳು.

ಚೀನಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಪಿಯು ಮೊದಲುಬಹಳ  ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ,ಷಾಂಗ್‌ವಂಶದ  ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಚೀನದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರಹ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒರಕಲ್‌ ಬೋನ್‌ ಎನ್ನುವರು 

ಚೀನಾದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬರಹಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದು ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ದನದ ತೊಡೆಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅದುಕ್ರಿ. ಪೂ. 1500 ರಿಂದ 1000 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಮೊದಲೆ ಮೂಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ  ರಂದ್ರ ಕೊರೆದು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದ ಮೂಳೆಯನ್ನು ಜೋತಿಷಿಗೆ ನೀಡುವರು. ಅವನು ಅದನ್ನು ಕೈನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸಕರಾತ್ಮ  ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ  ಪಠಿಸುವನು. ನಂತರ ಕೆಂಪಗೆ ಕಾಯಿಸಿದ ಲೋಹದ ಡಬ್ಬಣದಂತಹ ವಸ್ತುವನ್ನು ರಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತೂರಿಸುವನು.ಅದರ ಶಾಖಕ್ಕೆಮೂಳೆಯು ಸೀಳು ಬಿಡುವುದು . ನಂತರ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಲಿಪಿಕಾರನಿಗೆ ಕೊಡುವರು.ಅವನು ದಿನಾಂಕ, ಭವಿಷ್ಯಕಾರ, ಅವನ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಯಲ್ಲಿನ ಸೀಳುಗಳ ವಿವರ ದಾಖಲು ಮಾಡುವನು.

ನಂತರ ಭವಿಷ್ಯಕಾರ ಜೋತಿಷಿಯು ಮೂಳೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೀಳು ಬಿಟ್ಟಿದೆ,  ಹೇಗೆ ಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಘಟಿಸುವುದು ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯುವನು

 ಬಹುಶಃ ಇದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಕವಡೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರುವುದು, ಇದೇ ಹಲವು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಚೀನಾದ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯ  ಮೂಲವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ.

ಇಂಥಹ ಸಹಸ್ರಾರು ಮೂಳೆಗಳು ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಚೀನಾ ಲಿಪಿಯ ಮೂಲ ಅರಿಯುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.

ಈವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 400,000 ಬರಹಗಳಿರುವ ಮೂಳೆಗಳ ತುಣುಕುಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಹಲವು ಸಾವಿರ ಭವಿಷ್ಯ ಮೂಳೆಗಳ  ಪುನರ್‌ರಚನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  30,000 ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅವು ಸುಮಾರು 4,000 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಕೇತಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. .ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅನಿಸಿಕೆಯಂತೆ  1,500 ರಿಂದ  2,000 ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸ ಬಹುದಾಗಿದೆ.. ಒರಾಕಲ್‌ ಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿ ಸುಮಾರು 5,000 ದಷ್ಟು ಪ್ರತ್ತ್ಯಾಯೇ ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ.( ಅವುಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ) ಮತ್ತು ಅದರ ಎರಡರಷ್ಟು  ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಆಗ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಚೀನಿಯರು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿರುವರು.

ಒರಾಕಲ್‌      ಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಲಿಪಿಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವು ಆಧುನಿಕ ಚೀನಾ ಲಿಪಿಯಗಳನ್ನು ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತ.ವೆ    ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೇತಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮೂಡಿದಂತೆ. ತೋರುತ್ತವೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಮೂರ್ತತೆ ಇದೆ. ತೋರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುವುದು ಏನೆಂದರೆ ಲಿಪಿಗಳು ಷಾಂ ಗ್‌ರಾಜವಂಶದವರ ಅವಧಿಗೂ ಬಹಳ ಮೊದಲೇ ಅವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡಿದ್ದವು ಎನ್ನಬಹುದು.

·        ಡ-ಝುವಾನ್‌ Da zhuan ( ಬೃಹತ್‌ ಮುದ್ರೆ Greater Seal). ಈ ಬರಹಗಳು ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಕಾಲ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ. ಪೂ.. 1100 – 700

    ಕ್ಸಿಯೊ ಝೊವಾನ್ Xiao zhuan ( ಕಿರು ಮುದ್ರೆಗಳು Lesser Seal). ಇವುಗಳು  ಒಪ್ಪವಾದ , ಸುಗಮ ಹರಿವು ಇರುವ ಲಿಪಿ.ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಲಕ್ಷಣ.. ಇದು ಚೀನಾದ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೂರ್ವಜ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕಿರು ಬರಹಗಳು ಮೂಲತಃ ಬೊಂಬಿನ ಸುರುಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ.ಈ ಸುಂದರ ಬರಹವು ಈಗಲೂ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಪಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು.

ಲಿಸ್‌ ಷು  Lis shu ( ಕರಣಿಕರ ಲಿಪಿ). ಇದು ಆಧುನಿಕ ಚೀನಾದ ಲಿಪಿ ಪದ್ದತಿ .ಈ ಸಂಕೇತಗಳ ಸಮೂಹವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲು  ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ಸುಗಮ ಹರಿವು , ವೇಗ ಮತ್ತು.ದಕ್ಷ ಬರವಣಿಗೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪದ್ದತಿಯ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನಿ, ಬ್ರಷ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ಬಳಕೆ ಸುಲಭ.ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಚೀನಾದ (ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ) ಬರವಣಿಗೆ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ  ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ ಬಳಸಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗುವುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುವುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ.ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಓದಲಾಗುವುದು.ಕಾರಣ ಈ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವು ಸಂಕೇತವು ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಅಥವ ಪದ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ವಾಸ್ತವವಾಗಿಸಾವಿರಾರು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ,( ಹಂಝಿ,). ಅವು ೫೦,೦೦೦ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ . ಅದರಿಂದ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನಕ್ಷರತೆ ಇದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ  ಚೀನಾ ಗಣತಂತ್ರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸರಳ ಗೊಳಿಸಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಕೇತಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಬರವಣಿಗೆಯು ಸುಮಾರು 6,000 ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂಕಿತ ನಾಮಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿರಳವಾಗಿವೆ..
ಸದ್ಯದ ಚೀನಾದ ಬರಹವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಷರ ಬರೆಯಲುಎರಡು ಪದ್ದತಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ವೆನ್ಯನ್‌ವಿಧಾನವು ಪುರಾತನ ಸಂಕೇತ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಬಾಯಹುವಾ ವಿಧಾನವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪದ್ದತಿಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಪುರಾತನ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.
ಚೀನಾದ ಬರಹದ ಪದ್ದತಿಯು ಏಷಿಯಾದ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಬರಹ ಪದ್ದತಿಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಬರಹದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಣ ಗೊಳಿಸದರೂ ಅದು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೇ ತೋರುವುದು.

ಚೀನಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಪಿಯು ಮೊದಲುಬಹಳ  ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ,ಷಾಂಗ್‌ವಂಶದಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.ಚೀನದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಬರಹ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒರಕಲ್‌ಬೋನ್‌ ಎನ್ನುವರು 
ಪುರಾತನ ಚೀನಿ ಬರಹದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ರಿಬಸ್‌ ಬರಹ ( ಬಹುಅರ್ಥ) ಒಂದೆ ಸಂಕೇತವು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು .ಉದಾಹರಣೆಗಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ  "4" ಅನ್ನು ಎರ ಡುಪದಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಳಸುವರು "four"  ಮ ತ್ತು"for".  ಅದೇ ರೀತಿ  2 ಅನ್ನು “ಎರಡು”  ಮತ್ತು “ಗೆ:  ( Way 2 wealth)  ಎಂದೂ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವರು. ಚೀನಾ ಭಾಷೆಯು ಏಕಾಕ್ಷರ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ರಿಬಸ್‌ ಬಹಳವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಒಂದೆ  ಸಂಕೇತದಿಂದ ಅನೇಕ ಪದ ಬರೆಯುವರು. 

ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸಂಕೇತವೂ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು.ಮೊದಲನೆಯದು ಮೂಲದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಎರಡನೆಯದು ಅದೇ ಉಚ್ಚಾರವಿರುವ ಅಥವ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವ ಆದರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಪದ.ಆನೆಯ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯ ಸಂಕೇತ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಆನೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥಪ್ರತಿಬಿಂಬ  ಉಚ್ಚಾರ ಎರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೆ ಝೆಯನ್‌ (*ziaŋʔ),  .ಅದರಂತೆ ಕಡಾಯಿ(*teŋ  ಟೆನ್‌) )ಮೂಲ ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು. ದೇವರಿಗೆ (*treŋ-  ಟೆನ್‌ )ಮೊತ್ತೊಂದ ಅರ್ಥ. ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ಉಚ್ಚಾರ  (*teŋ) ರಗಳು ಬಹುತೇಕ ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೆ ಸಂಕೇತವಿದೆ..ಇದನ್ನೆ ರಿಬಸ್‌ ಎನ್ನುವರು
ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಇದೆ. ಅದು ಪಾಲಿಸೆಮಿ("polysemy")ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ವನಿಗಳಿರುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಸಂಕೇತ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ

ಕಣ್ಣು ಪದವು "eye" (*muk) ನೋಡು ಪದದೊಂದಿಗೆ "to see" (*kens),ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾರಣ ಎರಡರ ಕಾರ್ಯ ಒಂದೇ.ಬಾಯಿ ಪದವು "name" ಮನುಷ್ಯ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಕೇತವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. . ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಸಂಬಂಧಕಾಣದು(*meŋ), .

ಇದರಿಂದ ಒಂದೆ ಪದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಅರ್ಥವಿದ್ದರೆ ಬರಹವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡುವಾಗ ತಪ್ಪುಗಳು ಆಗಬಹುದು.ಈ ದೋಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮೂಲ ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ   ಹೆಚ್ವವರಿ   ಸಂಕೇತ ಸೇರಿಸುವುರು ಅವನ್ನು ಸೆಮೆಂಟಿಕ್‌ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎನ್ನುವರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವರು. ಒಂದೆ ಉಚ್ಚಾರವಿದ್ದರೂ ತುಸು ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಪದವಾಗುವು.ದು ಕೆಳಗಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಗಮನಿಸಿ .
 “ ಸೀಳು” ಪದ ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದು ದೇವರಿಗೆ ಎಂದು ಆಗುವುದು. ಅಂದರೆ ಮೂಲ  ಸಂಕೇತವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸೇರಿ ಹೊಸ ಪದ ಸಂಕೇತವಾಗುವುದು  ".ನಡೆ  " ಎಂಬ ಪದದ ಸಂಕೇತವು ಮುಂದೆ ಹೋಗು ಎಂದಾಗುವುದು. ಸೂರ್ಯ ಎಂಬ ಪದದ ಸಂಕೇತವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸೇರಿದಾ "ಹೊಳಪು" ಆಗುವುದ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿ ಪದಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಕೇತ ಸಿಗುವುದು.

ಆಧುನಿಕ  ಚೀನಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಮೆಂಟಿಕ್‌ ನಿರ್ಣಾಯಕಗಳನ್ನು “ರಾಡಿಕಲ್ಸ್ ಎನ್ನುವರು.ಅದರ ಅರ್ಥ  ಅವು ಮೂಲಪದಗಳು.( ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ radix,ಎಂದರೆ ಮೂಲ  ಅಥವ ಬೇರು"), ಆದರೆ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ನಿರ್ಣಾಣಾಯಕಗಳು ಮೂಲ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲ ಬರಿ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಥವ ಅನುಷಂಗಿಕಗಳು ಮಾತ್ರ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ರಾಡಿಕಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚೀನಾದ ನಿಘಂಟುಗಳು ರಡಿಕಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಗೀ ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸಂಕೇತಕ್ಕೆಸೇರಿಸುವ ಗೆರೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. 

ಒಂದು ಅರ್ಥ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಉಚ್ಚಾರವಿರುವ  (ಸಮಾನರ್ಥ) ಪದಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಗುರುತುಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಪೂರಕಗಳು ಎನ್ನುವರು. ಅವುಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸಿಗುವುದು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಕೇತಗಳೇ ರಚನೆಯಾದಂತಾಗುವುದು . .

  ಉದಾಹರಣೆ - ಇಲ್ಲಿಬೇಳೆಯುವ ಸಸಿಯು ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸುಗ್ಗಿ ಆಗುವುದು.ಅದೇ ರೀತಿ ಹೆಸರು ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ಫೊನಟಿಕ್‌ ಪೂರಕ ಸೇರಿ  ಮನುಷ್ಯ ಎಂದಾಗುವುದು.
 ಚೈನೀ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಅನಿರ್ವಾಯ.ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿತ್ರ  ಲಿಪಿಯು ಇಂದಿಗೂ ತುಸು ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಫೂರ್ವ ಏಷಿಯದ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ -ಕೋರಿಯಾ, ಜಪಾನಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಆಗಿದೆ.