ಸಂಶೋಧಕರು - ಸರಣಿ-೬ -ಪ್ರೊ. ಕುಂದಣಗಾರರು

  

ಕೆ.ಜಿ ಕುಂದಣಗಾರ

ಎಚ್. ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್

ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಹಸ್ತ ಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದವರಂತೂ ಯಾರಿಗೂ ಬೇಡ,  ಸಾಹಿತ್ಯ  ಎಂದರೆ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಕವನ. ಅವನ್ನು ಬರೆದವರು  ಮಾತ್ರ ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಸೃಜನೇತರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದವರು ಎಲೆಯ ಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತೆ,ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬೇರಿನಂತೆ  ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೇಕು, ಆದರೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.ಆ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಸಂಶೋಧಕರು..ಅವರ ಕಾರ್ಯದ ಮಹತ್ವ ಅಪಾರ ಆದರೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇಲ್ಲ ಪರಿಚಯ ಪರಿಮಿತ. ಇಂತಹ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರದಿವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ಕೆ.ಜಿ. ಕುಂದಣಗಾರರು. ಅವರ  ಹೆಸರು ಕಲ್ಲಪ್ಪ , ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಗಿರಿಮಲ್ಲಪ್ಪ.  ಅವರದು ಬಂಗಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಆಭರಣ ಮಾಡುವ ಕಸುಬು. ಅಂದರೆ ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಕುಂದಣ ನೀಡುವ ವಿಶ್ವಕರ್ಮರು .ಅದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಕುಂದಣಗಾರ ಎಂಬುದು ಮನೆತನದ ಹೆಸರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಗಿರಿಮಲ್ಲಪ್ಪ ಕುಂದಣಗಾರ.ಅದನ್ನೆ ಚಿಕ್ಕದು ಮಾಡಿದ  ಕೆ. ಜಿ. ಕುಂದಣಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಲಿತ. ಅವರದು ಜನಿಸಿದುದು ಬೊಂಬಾಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ  ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಕಾಕ ತಾಲೂಕ ಕೌಜಲಿಗೆ  ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ೧೮೯೫ನೆಯ  ಆಗಷ್ಟ್ ೧೪ ರಂದು.ಅವರಿಗೆ ಮೂರುಜನ ಒಡ ಹುಟ್ಟಿದವರು.ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೆ ಕಷ್ಟ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವರು. ಜನಿಸಿದ ಎರಡೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ  ತಂದೆ ಮೃತರಾದರು. ಮುಂದೆ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ  ತಾಯಿ ಶಾಖಾಂಬರಿಯೂ ಗಂಡನ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದರು. ತುಸುವೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂಗಿಯರೂ  ಪರಪಲೋಕ ಸೇರಿದರು. ಅನಾಥರಾದ ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಪ್ಪರನ್ನುಸಾಕಿದವರು ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ. ಆ ಕೆಟ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರ ಪೀಡಿತ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಳ ಸಿಗುವುದೆ ಕಷ್ಟವಿರುವಾಗ ಬಂಗಾದ ದಾಗಿನ ಮಾಡಿಸುವವರು ಯಾರು? ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಬದುಕುವುದು ದುಸ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಕ್ಕ ನಿಂಗಪ್ಪ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿ ತಿರುಗಿ ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡಿ ದುಡ್ಡು ದುಡಿಯುವರು. ಅದರಲ್ಲೇ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸಾರ ಸಾಗಬೇಕು. ಕಿರಿಯ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಕೌಜಲಗಿಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕಶಾಲೆ ಸೇರಿದ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ರಾಮಾಯಣ , ಮಹಾಭಾರತ, ಉಪಕಥೆ, ಜಾನಪದ ಗೀತಗಳು ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳುತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲಪ್ಪನದು ಕುಶಾಗ್ರ ಮತಿ. ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಬಹಳ .ತುಸು ದೊಡ್ಡವನಾದ ಕೂಡಲೇ ತನ್ನ ಕಕ್ಕನೊಂದಿಗೆ ತಾಳ ತಂಬೂರಿ ಹಿಡಿದು ಪ್ರವಚನಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಹೋಗಲು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ್ದ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮೈಗೂಡಿತು .ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಪದ್ಯಗಳು ಕಂಠಪಾಠವಾದವು ಜೊತೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ , ತಾಳ ಮತ್ತು , ಲಯ ಜ್ಞಾನ ಮೂಡಿದ್ದು ಆಗಲೇ.. ಹೈಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಬೆಳಗಾವಿಗೆ ಹೋದ ಹುಡುಗ ಸರಾಫರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಬರೆದು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅದು ಬಹುದಿನ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಸಹೃದಯಿ ನಂಟರೊಬ್ಬರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಮುಂದುವರಿಯಿತು.ಹಗಲು ಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಂತರ ಸಂಜೆಯಿಂದ ಕುಲಕಸುಬು ಕಲಿತರು.೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ಪಾಸಾದರು.ಮುಂಬೈಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಗ ಕಾಲೇಜೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆಯ  ಫರ್ಗ್ಯುಸನ್‌ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದರು. ಆಗ ಶಿಕ್ಷಣ,  ಆಂಗ್ಲರ , ಉಳ್ಳವರ , ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. ಅವರ ಮಧ್ಯ ದೋತರ, ಅಂಗಿ ಟೊಪಿಗೆಯ ಸಣಕಲು  ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಹಾಸ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂಟರ್‌ಮುಗಿಸಿದರು. ಆರೋಗ್ಯವೂ ಕೆಟ್ಟಿತು. ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಕೌಜಲಗಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ದುಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಬೇರೆ ಆಯಿತು. . ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೊರಟರು .ಕೊನೆಗೆ ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ರಾಜಾರಾಮ್‌ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿತು .ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಗೋಕಾದಲ್ಲೆ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.ಇವರ ಜ್ಞಾನದಾಹ ಅದಮ್ಯ.  ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಿದರು.  ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.ಅವರ ಕಲಿಕೆಯ ಹಸಿವು ಇಂಗಲಿಲ್ಲ ಧಾರವಾಡದ ಮೂರ್ತಾಚಾರ್‌ಕಟ್ಟಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ಬೆಳಗಾವಿಯ ಬಾಕಿಕರ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಚೌಗುಲೆ ಅಣ್ಣಾರಾಯರಲ್ಲಿ ಜೈನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಎಂಎ. ಪಡೆದರು.  ಅವರಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟ ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯಿತು ಎನಿಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ  ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ  ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ . ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೇ ಕನ್ನಡ ಪಾಠ ಮಾಡುತಿದ್ದರು.  ಉದ್ಯೋಗ ಸುಲಭ ವಾಗಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನ  ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಾಧ್ಯಪಕರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅದರೆ ಅವರ ಸಂತೋಷ  ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಯಾರದೋ ದೂರಿನಿಂದ ಇವರು ಪದವಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಲಿತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಆಸರೆ ಕೊಟ್ಟುದದು ಕೊಲ್ಲಾಪುರ  ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಿವಾನ ಅಣ್ಣಾಸಾಹೇಬ ಲಠ್ಠೆ. ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಾರಾಮ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೆಂದು ಇವರ ನೇಮಕವಾಯಿತು.ಅ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುವಿಭಾಗದ ಹೊಣೆ ದೊರೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು ಜೀವನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಅವರನ್ನ ಬಹುತೇಕರು ಜೈನರೆಂದೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.  ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಸೇರಿದೊಡನೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರು..ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಧಾರವಾಡ ಬೆಳಗಾವಿ, ವಿಜಾಪುರ, ಕಾರವಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ  ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಶುರು  ಮಾಡಿದರು. ಕಾಲ ನಡಗೆ , ಇಲ್ಲವೆ , ಸೈಕಲ್‌ಸವಾರಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಎತ್ತಿನಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗೆಹೋದರು.ಮನೆಮನೆ ಎಡತಾಕಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ, ತಾಮ್ರ ಪಟ ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಿಲಾಶಾಸನ ,ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು  ಗುರುತಿಸಿದರು. ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಕೆಲಸ ಕೈಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಷರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತೆ ಇತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತ ಯುವಕರನ್ನು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕೊಲ್ಲಾಪುರಕ್ಕ ಬರಲು ಉತ್ತೇಜನ  ನೀಡಿದರು.  ಅಪಾರ ಪ್ರಾಕ್ತನ ವಸ್ತುಗಳು ಲಭ್ಯವಾದವು.  ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ . ಅವರು ಮತ್ತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದರು. ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ,ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಪಾದನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ವಿಷಯ ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎರಡೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗ್ರಹವು ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಯ ಎಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ರಾಜಾರಾಮ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರೊ. ಕುಂದಣಗಾರರು ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆಯುವಾಗ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಬೆಳಗಿನ ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುರ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪಂಚಗಂಗಾ ತೀರಕ್ಕೆ  ಹೋಗಿ  ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುವರು.ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಗುದ್ದಲಿ ಹಿಡಿದು ಅಗೆಯುತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕಂಚು, ಹಂಚು, ನಾಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಗಳನ್ನ ಮನಗೆ ತಂದು ಸ್ನಾನ ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವರು. ರಾತ್ರಿ ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವರು. ಇವರ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿ ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಯಿತು. ಮರಾಠಿಗರಾದ ಡಾ. ಸಂಕಾಳಿಯಾ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅದೇತಾನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕುಂದಣಗಾರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅವರು ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ  ಮುಂದೆ ೧೩ ವರ್ಷ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಮುಂಬಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಓದಲು ಬಂದವರಿಗೆ ಕುಂದಣಗಾರರು ಆಶ್ರಯದಾತರಾದರು.ಅವರಿಂದಾಗಿ ರಾಜಾರಾಮ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬೇರೆ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹರಿದುಬಂದರು. ಪ್ರೊ.ಕುಂದಣಗಾರರು ಬಾಲ್ಯದ ಕಷ್ಟ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರದು ಸರಳ ಜೀವನ.ತಮ್ಮವೇತನದ ಕಾಲುಭಾಗ ಬಡಹುಡುಗರ ಫೀ, ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ, ಕಾಲಭಾಗ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಭಾಗ ಪುಸ್ತಕಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಿಯೋಗಿಸಿ ಉಳಿದ ಕಾಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೊಟ್ಟಿ ಚಟ್ಣಿ ತಿಂದು ಕಾಲಯಾಪನೆ ಮಾಡುವರು.ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕುಂದಣಗಾರರ ಮನೆ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಕಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲ ಮುಂಬಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂದಣಗಾರರ ಶಿಷ್ಯರೇ ಕಾಣುತಿದ್ದರು. ಕುಂದಣಗಾರರು ಬಹುಭಾಷಾ ಪಂಡಿತರು ಕನ್ನಡ , ಸಂಸ್ಕೃತ,ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಅರ್ಧಮಾಗಧಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿಗಳ ಮೇಲೆಪ್ರಭುತ್ವ ಇದ್ದಿತು.ಅದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದ ಸಲೀಸಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮರಾಠಿಗರಿಗೆ ಬಹು ಆತ್ಮೀಯರು. ಎಲ್ಲ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ., ಅವರ ಸಲಹೆಗೆ ಮೊದಲ ಮರ್ಯಾದೆ. ಪ್ರೊ. ಕುಂದಗಾರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂಬುದು ಕನ್ನೆ ನೆಲ. ಮೂಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಅವರೇ ಸಂಶೋಧಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯ ಅಥವ ಒತ್ತಡವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಹಣದ ಅವಕಾಶವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಆದರೂ ಲಾಭಾಂಕಾಂಕ್ಷೆ  ಇಲ್ಲದೆ  ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಕೊಟ್ಟರು ’ Notes on Mahalaxmi temple of Kolhapur”  ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಶೋಧನೆ ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.ಅದು ಶೈವ ಮತಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದೆಂದು ಮತ್ತು ಜೈನ ಮೂರ್ತಿ ಅಲ್ಲವೆಂಬ ಅವರ ಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ವಿರೋದವಿದ್ದರೂ ಸತ್ಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದರೂ ಅದು ವಿವಾದಾತೀತವಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆ ಮೆರೆದರು... ಅವರ “ Inscriptions of northern Karnataka state and Kolhapur” 1939 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೃತಿ. ಯಾವುದೇ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲ.ಇದರಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸಿತು.ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು". ಅವರ ಶಾಸನ ಕುರಿತಾದ “ ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಸನಗಳು” ಮತ್ತು ಶಿಲಾಲಿಪಿಗಳ ಮಹತ್ವ” ಲೇಖನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಹತ್ತಾರು ಶಾಸನ ಸಂಬಂಧಿ ಲೇಖನ ಬರೆದರು ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತೆರೆ ಜಾಣರು ತಿಳಿಸಲಿ ಎಂಬುದು  ಅವರ ವಿನಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಹಿರಿಮೆ .ಅವರದು  ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಆಂಧ್ರದ ಸೀಸ, ತಾಮ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ  ಎಲ್ಲ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ.ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಣ್ಯಗಳಾದ ಮೊಳೆಗಳಿಂದ ಅಚ್ಚುಹಾಕಿದ, (Punch  marked)ನಾಣ್ಯ, ಆಂಧ್ರದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ, ಪದ್ಮ ಟಂಕಿ,ಬಂಗಾರದ ಬೇಳೆಗಳ  ಸವಿವರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಆಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿರುವರು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಗೌರವ ದೊರಕಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ  “All India Oriental Congress” ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಂದಣಗಾರರು ಮೂಲತಃ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ್ದರೂ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಒಂದಾಂಶ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಶಾಸನ ಪದ್ಯಗಳೂ ಕಾವ್ಯಗಳೇ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು.ಶಾಸ್ತ್ರಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರಕೊಡುಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ, ಛಂದಸ್ಸು ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ,ಆ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವರು. ಕುಂದಣಗಾರರ ವಂಶ ವೃತ್ತಿ ಪರಿಣತೆಯು,”ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಪಂಪನ ಕಾಲದ ಆಭರಣಗಳು”ಮತ್ತು  “ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಸಾದನ”  ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಯುಗ ಧರ್ಮದೊಡನೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕುಂದಣಗಾರರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಾಶುಪತರು ಮತ್ತು ಶೈವರು” ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಪಾಶುಪಥರು ಶೈವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿರುವರು. ಕರ್ನಾಟಕದ  ನಾಥ ಪಂಥದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಲೇಖನ ಮತ್ಸೇಂದ್ರನಾಥರು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಗುರವಾಗಿಬಹುದೇ ? ಇಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗಳ ವಿಷಯದ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ. ಗುಪ್ತರಕಾಲದ ಕಲೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದು ದ್ರಾವಿಡ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲೆಯಾದುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವುರು.. ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ ಲೇಖನಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಶಾಸನ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿ, ನಾಣ್ಯ  ಇತಿಹಾಸ, ಮತ್ತು ಕಲಾರಂಗಗಳಲ್ಲಿ  ಹರಡಿದೆ. ಅವರ ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈಗ ದೊರಕಿರುವವು ನೂರಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತ್ರ. ಅಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಮಗ್ರ ಕಲ್ಪನೆ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಇತಿಹಾಸ ರಂಗದಲ್ಲಿ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಜೋಯಿಸ್, ತಿ.ತಾ. ಶರ್ಮ, ಶ್ರೀಕಂಠ ಶಾಸ್ತ್ರಿಮೊದಲಾದವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಥ ವಿರಳರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಪ್ರೊ. ಕೆ.ಜಿ ಕುಂದಣಗಾರರು ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರ ಅಪಾರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವವು ಎರಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು  ೧೨ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳು ಮಾತ್ರ. ಸುಮಾರು ೧೦ ಕೃತಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ದೊರತಿದೆ . ಉಳಿದವನ್ನುಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಗ್ರಂಥಸಂಪಾದನಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯ.ಇವರ ಕೃತಿಗಳೆಲ್ಲ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ –ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಘಂಟು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ –ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಛಂದಸ್‌ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇವೆ ಸಂದಿದೆ. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದ  “ ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು” ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವು ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕ್ಕೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಾನಪದ ಕುರಿತು  ಬಂದ  ಪಿ.ಎಚ್‌ಡಿ ಸಂಪ್ರಬಂಧ.ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಡಿ ಎಸ್‌. ಕರ್ಕಿಯವರ  ಕನ್ನಡ ಛಂದೋವಿಕಾಸ ಇಂದಿಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಆಕರಗ್ರಂಥ. ದೇಶೀ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನಿಸಿವೆ. ಅವರು ಹಳಗನ್ನಡದ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಹರಿಕಾರರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಉಳಿಸಿ ಬೆಳಸುವಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುರು.ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಡೆ ಕನ್ನಡ ಬೆಳಸಲು ಅಪಾರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಆರಂಭ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪಠ್ಯ ಕ್ರಮ ರೂಪಿದವರು ಅವರೇ. ಅನಿವಾಸಿ ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿ ಯಾವ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ  ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ , ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ  ಕಡು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳ ಅಗಾಧತೆ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು. ಅವರಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನಗಳು ವಿರಳ. ಗದಗಿನಲ್ಲಿ 1೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೪೩ ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿ ದೊರಕಿತ್ತು. ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗುಡಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಸಮೇತರಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರ ಸರಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ  ಜೀವನ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಬಡತನದಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರೂ ಆದಾಯದ ಬಹಳಪಾಲು ದಾನ,  ಪುಸ್ತಕ, ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿಯೇ ಖರ್ಚಾಗುತಿತ್ತು. ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿಂಚನಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಬೇಕಿತ್ತು.. ಅಪಾರ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅವರ ನಂತರ ಪಡೆಯಲು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಣ ನೀಡಲುಬಂದರೂ, ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಮಾರಲಾರೆ ಎಂದು ಹಣ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದ್ದ ಒಬ್ಬ ಮಗನೂ ಅವರ ಎದುರೇ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ. ರಾಜರಾಮ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಬರಿಗೈನಲ್ಲಿ ಹೋದವರು ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ಬರಿಗೈನಲ್ಲಿಯೇ ಮರಳಿದರು.ರಾಣಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಕಾಲೇಜಿನವರು ಕೊಡಮಾಡಿದ ಚಿಕ್ಕನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಮನೆಯಲ್ಲಿ  ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದರು.ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬರುತಿದ್ದ ೭೫ ರೂ.  ನಿವೃತ್ತಿವೇತನದಲ್ಲಿ ಕಾಲಯಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿಮಾನಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರೆದುರು ಕೈಒಡ್ಡಲಿಲ್ಲ. ದಾರುಣ ಬಡತನದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖದನಲ್ಲಿ ನಗೆ ಮಾಸದಂತೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಜೀವಿಸಿದರು.  ಸಾಧಕ, ಶ್ರಮಜೀವಿ ಕನ್ನಡದ ಕಟ್ಟಾಳು ಎಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟ್ ೫ ರಂದು  ಗತ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವಾದರು.

ಹೊಯ್ಸಳ ಮಹಾಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಧವನಾಯಕ-ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ.ಎಸ್‌

.ºÉÆAiÀÄì¼À ªÀĺÁ¥ÀæzsÁ¤ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ

ªÀÄvÀÄÛ CªÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ

UÀAUÁA©PÉ J¸ï.

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£À PÁ®zÀ°è ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁædåzÀ zÀQët ¨sÁUÀzÀ gÀPÀëuÉAiÀÄ°è ªÀÄÄRå ¥ÁvÀæªÀ»¹zÀÝ£ÀÄ. ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ PÁ®¢AzÀ (Qæ.±À. 1254-291) «dAiÀÄ£ÀUÀgÀzÀ ¸ÀAUÀªÀÄ zÉÆgÉ 1£ÉAiÀÄ ºÀjºÀgÀ£À PÁ®zÀªÀgÉUÀÆ (Qæ.±À.1336-56) ¸ÁªÀiÁædåzÀ ««zsÀ £É¯ÉUÀ¼À°è ¤ªÀð»¹zÀ ¥ÁvÀæªÀ£ÀÄß UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀÅzÀÄ F §gÀºÀzÀ  GzÉÝñÀªÁVzÉ.

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£À°è ªÀĺÁ¥ÀæzsÁ£À£ÁVzÀÝ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ, ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ºÉ¸ÀgÀÄ ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è ªÀiÁzsÀªÀzÀuÁßAiÀÄPÀ, ªÀiÁzsÀªÀzÀuÁÚAiÀÄÌ, ªÀiÁzsÀªÀ zÀAuÁßAiÀÄPÀ, ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ, ªÀiÁzÀ¥ÀàzÀAuÁAiÀÄPÀ, «ÃgÀªÀiÁzsÀªÀzÀAuÁßAiÀÄPÀ, ªÀiÁzÀ¥ÀàzÀAuÁAiÀÄÌ, ªÀiÁzÀ¥ÀàzÉuÁÚAiÀÄÌgÀÄ JA§ÄzÁV ¥ÀæAiÉÆÃUÀUÉÆArzÉ. EªÀ£À d£Àä¸ÀܼÀ JuÉÚ£ÁrUÉ ¸ÉÃjzÀ ªÀÄUÉÎAiÀÄ JA§ UÁæªÀÄ. EzÀÄ FV£À ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ f¯ÉèAiÀÄ ºÀgÀzÀ£ÀºÀ½îAiÉÄà DVzÉ.

gÁeÁåqÀ½vÀzÀ°è ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¸ÁÜ£À

£ÀªÀÄUÉ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥ÀæxÀªÀÄ G¯ÉèÃRªÀÅ Qæ.±À.1282gÀ C«£Á¹ UÁæªÀÄzÀ (PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛgÀÄ f¯Éè, C«£Á¹ vÁ®ÆèQ£À) ±Á¸À£ÀzÀ°è1 PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. F ±Á¸À£ÀzÀ°è, ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ªÉÆqÉAiÀÄPÀÄ®zÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼À zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ£ÉAvÀ®Æ ªÀÄvÀÄÛ FvÀ£ÀÄ C«£Á¹AiÀÄ®ÄqÉÊAiÀÄ£ÁAiÀÄ£Ágï zÉêÀjUÉ ¹vÀPÀgÀUÀAqÀ £À®Æègɤ¹zÀ vÉ£Àà½î£Ár£À ºÀ½îAiÀÄ£ÀÄß zÁ£À ¤ÃrzÀ «ZÁgÀ«zÉ. F ±Á¸À£ÀªÀÅ `ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À zÉÆgÉAiÀÄ PÁ®zÀ°è’ JA§ÄzÀ£ÀÄß ¥Àæ¸ÁÛ¦¹gÀĪÀÅzÀÄ ®PÁëöåºÀð. §ºÀıÀB Qæ.±À.1291gÀªÀgÉUÉ ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£ÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁæl£ÁUÀĪÀ ¥ÀǪÀðzÀ°è vÀ£Àß vÀAzÉ ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£À D½éPÉAiÀÄ PÁ®WÀlÖzÀ°èAiÉÄà vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À PÉ®¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è AiÀÄĪÀgÁd£ÁV vÀ£Àß ¥Àæ¨sÁªÀªÀÄÄzÉæAiÀÄ£ÉÆßwÛzÀÝ DqÀ½vÀ ªÀÄvÀÄÛ AiÀÄÄzÀÞPÁgÀåUÀ¼À°è ¥Á¯ÉÆμÀÄîwÛzÁÝUÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ CgÀ¸À¤UÉ ¥ÀæzsÁ¤AiÀiÁV PÁgÀå ¤ªÀð»¸ÀÄwÛzÀÝ£ÀÄ. wgÀÄ¥ÀvÀÆÛj£À §æºÉäñÀégÀ zÉÃUÀÄ®zÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ2 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À vÀgÀĪÁAiÀÄ wgÀÄ¥ÀvÀÆÛgÀÄ ªÀiÁzsÀªÀZÀvÀĪÉÃð¢ªÀÄAUÀ®A JAzÀÄ ºÉ¸ÀgÀÄ ¥ÀqÉ¢zÀÄzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. EzÀ®èzÉ PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛj£À GzÁªÀįï¥ÉÃmÉAiÀÄ°è£À ±Á¸À£ÀªÀÅ3 CUÀgÀA¥ÀÅvÀÆÛjUÉ F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ºÉ¸Àj£À°è ªÀiÁzsÀªÀZÀvÀĪÉÃð¢ªÀÄAUÀ®A JAzÀÄ ºÉ¸ÀjzÀÄÝzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. F ±Á¸À£ÀUÀ¼À DzsÁgÀzÀ ªÉÄÃ¯É F ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥Á槮åªÀ£ÀÄß CjAiÀħºÀÄzÀÄ.

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄÄA¢£À G¯ÉÃR Qæ.±À.1303gÀ PÉÆvÀÛ®ªÁr ±Á¸À£ÀzÀ°è4 zÉÆgÉAiÀÄÄvÀÛzÉ. F ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ, ªÀĺÁªÀiÁAqÀ°PÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ£ÀÄß gÁdzsÁ¤AiÀiÁVj¹ ºÀ¢£Á®ÄÌ £ÁqÀ£ÀÄß D¼ÀÄwÛzÀÝ£ÀÄ. FvÀ vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ°è ªÀgÀzÀgÁd C¯Áè¼À£ÁxÀ£À£ÀÄß ¥ÀæwµÁצ¹ D zÉêÀjUÉ PÉ®ªÀÅ zÀwÛUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃrzÀ£ÀÄ. F ±Á¸À£ÀzÀ°è zÀwÛAiÀÄ «ªÀgÀUÀ¼ÀÄ GPÀÛªÁV®è. F zÀwÛAiÀÄ£ÀÄß ¤ÃqÀĪÁUÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ eÉÆvÉAiÀÄ°èzÀÝ£ÀÄ. E°è MAzÀÄ «ZÁgÀªÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¸À¨ÉÃPÀÄ. FUÁUÀ¯Éà ºÉýgÀĪÀ C«£Á¹ UÁæªÀÄzÀ ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀÄvÀÛt ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è ¥À槮£ÁVzÀÝ£ÀÄ. FvÀ£Éà Qæ.±À.1303gÀ ªÉüÉUÉ ¥À¢£Á®ÄÌ£Ár£À C¢ü¥ÀwAiÀiÁzÀÄzÀ£ÀÄß ªÉÄÃ¯É ºÉýgÀĪÀ PÉÆvÀÛ®ªÁr ±Á¸À£ÀªÀÅ zÀÈqsÀ¥Àr¸ÀÄvÀÛzÉ. ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À¤UÉ vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À ¥ÀæPÀëÄ§Ý gÁdQÃAiÀÄ ¸ÀªÀĸÉåUÀ¼À ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è £ÉgÀªÁV ¤AvÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄÌ£ÀÄ vÀ£Àß zÀPÀëvÉ, ¸Áé«Ä¤µÉ×, ºÉÆAiÀÄì¼À ¥Á槮åzÀ ¥ÀÅ£ÀgÀÄfÓêÀ£ÀPÉÌ ±Àæ«Ä¹zÀÄzÀjAzÀ ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£ÀÄ ¥ÀlÖPÉÌ §AzÀ ªÉÄÃ¯É ¥À¢£Á®Ì£ÁqÀÄ JA§ «±Á®ªÁzÀ ºÉÆAiÀÄì¼À £Ár£À £ÁqÁ¢ü¥ÀwAiÀiÁV ¥ÀæªÀzsÀðªÀiÁ£ÀPÉÌ §AzÀ£ÀÄ. `¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÀÄ’ JA§ ºÉ¸Àj£À G¯ÉèÃR Qæ.±À.1210gÀ £ÀAvÀgÀzÀ ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è PÀAqÀħgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹zÀgÉ, ¥ÀævÉåÃPÀ ¥ÀævÉåÃPÀªÁVzÀÝ PÀÄqÀÄUÀÄ£ÁqÀÄ, PÁgÉ£ÁqÀÄ, ºÉÆgÀ£ÁqÀÄ, CAt£ÁqÀÄ, »jAiÀÄ£ÁqÀÄ, JqÀvÀ¯É£ÁqÀÄ, vÉÆgÉ£ÁqÀÄ, ºÀÄ®è£ÀºÀ½îAiÀÄ£ÁqÀÄ, ºÉÆzÉ£ÁqÀÄ, JqÉAiÀiÁ®£ÁqÀÄ, PÀuÁÚ®£ÁqÀÄ, £ÀÄUÀÄ£ÁqÀÄ, £À«¯É£ÁqÀÄ, §AiÀįÁßqÀÄ-F 14 £ÁqÀÄUÀ¼À£ÀÄß `¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÀÄ’ JAzÀÄ PÀgÉAiÀįÁVvÀÄÛ. F ¥À¢£Á®ÄÌ £ÁqÀ£ÀÄß `¸ÀªÀĸÀÛ£ÁqÀÄ’ JAvÀ®Æ PÀgÉAiÀįÁUÀÄwÛvÀÄÛ. 1303gÀªÀgÉUÀÆ ¥ÀævÉåÃPÀªÁV vÀªÀÄä C¹ÜvÀé G½¹PÉÆArzÀÝ £ÁqÀÄUÀ¼À£ÀÄß vÀ£Àß ¢üñÀQÛ¬ÄAzÀ ErAiÀiÁV ¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÁV¹, vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ£ÀÄß CzÀgÀ gÁdzsÁ¤AiÀÄ£ÁßV¹PÉÆAqÀÄ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ vÀ£Àß ªÀÄÄRå DqÀ½vÀ bÀvÀæzÉqÉUÉ vÀAzÀ£ÉAzÉà £À£Àß C©ü¥ÁæAiÀÄ. DzÀgÉ F ¥ÀæQæAiÉÄAiÀÄÄ ªÀiÁzsÀªÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À vÀAzÉ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À PÁ®zÀ°èAiÉÄà ¥ÁægÀA¨sÀªÁVgÀĪÀ ¸ÁzsÀåvÉUÀ¼ÀÆ EªÉ. Qæ.±À.1303gÀ PÉÆvÀÛ®ªÁrAiÀÄ ±Á¸À£ÀzÀ £ÀAvÀgÀzÀ ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è ªÀiÁzÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀ£ÀÄß `¥À¢£Á®ÄÌ £ÁqÀgÀ¸ÀgÀÄ’ JAzÀÄ G¯ÉèÃT¹gÀĪÀÅzÀÄ UÀªÀĤ¸À¨ÉÃPÀÄ.

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¸ÁzsÀ£ÉUÀ¼ÀÄ

14-09-1310gÀ wæAiÀÄA§PÀ¥ÀÅgÀzÀ (vÀÄænvÀ) ±Á¸À£ÀzÀ5 ¥ÀæPÁgÀ, ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ £É¯É«Ãr£À°è gÁdå¨sÁgÀ ªÀiÁqÀÄvÀÛ ¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÀ£ÀÄß ¥Á°¸ÀÄwÛzÀÝ£ÉAzÀÄ ºÁUÀÆ vÀ£Àß vÀAzÉAiÀÄ ºÉ¸Àj£À°è (§ºÀıÀB F ªÉüÉUÉ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À vÀAzÉ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ UÀw¹¢ÝgÀ§ºÀÄzÀÄ.) `¥ÉgÀĪÀiÁ¼À¥ÀÅgÀ’ªÉAzÀÄ vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ ºÀ½îAiÉÆAzÀPÉÌ £ÁªÀÄPÀgÀt ªÀiÁr CzÀ£ÀÄß PÉ®ªÀÅ ²æêÉʵÀÚªÀjUÉ zÁ£À ªÀiÁrzÀ£ÀÄ. 1312gÀ ªÉÄîÄPÉÆÃmÉAiÀÄ vÀÄænvÀUÉÆArgÀĪÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ6 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¤ÃrzÀ zÁ£ÀªÀ£ÀÄß C¸ÀàµÀÖªÁV w½¸ÀÄvÀÛzÉ. 17-03-1314gÀ £ÀAd£ÀUÀÆr£À ±Á¸À£ÀªÀÅ7 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À C¥ÀàuÉAiÀÄAvÉ ²æêÀÄ£ÀäºÁ ªÀåªÀºÁj ¹APÀ¸ÉnÖAiÀÄ ªÀÄUÀ ¹A¢¸ÉnÖAiÀÄÄ ²æêÉʵÀÚªÀjUÉ ¤ÃrzÀ zÁ£ÀzÀ ¸ÀAUÀwAiÀÄ£ÉÆß¼ÀUÉÆArzÉ. 04-04-1315gÀ PÀuÁÚUÁ®zÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ8, ²æà ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ UÉÆêÀzsÀð£ÀVj (»ªÀĪÀzï UÉÆÃ¥Á®¸Áé«Ä ¨ÉlÖ)zÀ°è ²æÃUÉÆæ£ÁxÀ zÉêÀgÀ£ÀÄß ¥ÀæwµÁצ¹zÀÝ£ÀÄ. ²æà UÉÆæ£ÁxÀ£À CAUÀ¨sÉÆÃUÀ, gÀAUÀ¨sÉÆÃUÀ, ¸ÀªÀĸÀÛ ¥Àr wgÀĪÀ½AiÀiÁlPÁÌV ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£ÀÄ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ PÀÄqÀÄUÀÄ £Ár£ÉƼÀUÀt PÀAtߪÀUÁ® (>PÀuÁÚUÀ®)ªÀ£ÀÄß zsÁgÁ¥ÀǪÀðPÀªÁV ¤ÃrzÀÝ£ÀÄ JA§ÄzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. 03-07-1316gÀ §¸ÀªÁ¥ÀÅgÀzÀ ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ9 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ `«zÁ夢ü ¥Àæ¸À£Àß PÉñÀªÀ¥ÀÅgÀ’ ªÉA§ CUÀæºÁgÀªÀ£ÀÄß ¸Áܦ¹zÀÝ£ÀÄ. EzÀPÉÌ D®Æj£À ªÀĺÁd£ÀgÀÄ C£ÉÃPÀ zÁ£ÀzÀwÛUÀ¼À£ÀÄß MzÀV¹zÀgÀÄ. 23-07-1316 ºÀgÀzÀ£ÀºÀ½îAiÀÄ ±Á¸À£ÀzÀ10 ¥ÀæPÁgÀ, ªÀiÁzsÀ£ÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À C¢üãÀ C¢üPÁj ¥ÀÅgÀĸÀUËqÀ£À ªÀÄUÀ ªÀiÁgÀUËqÀ£ÀÄ ¢ªÀå°AUÉñÀégÀªÉA§ Ct¯ÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀĪÀ£ÀÄß PÀnÖ¹, D zÉêÀgÀ ¥ÀÇeÁ¢ ¸ÉêÉUÀ½UÉAzÀÄ C£ÉÃPÀ zÀwÛUÀ¼À£ÀÄß ©lÖ£ÀÄ. Q®UÉgÉAiÀÄ ±Á¸À£ÀªÀÅ11 ZÁªÀĪÉézÀAqÀ£ÁAiÀÄQAiÀÄÄ UÉÆæ£ÁxÀ zÉêÀjUÉ Q®UÉgÉ ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ G¥ÀUÁæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß ªÀiÁzsÀªÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤AzÀ PÉÆAqÀÄ zÀwÛ©lÖ¼ÉA§ÄzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. 09-06-1318gÀ ¨ÉƪÀiÁè¥ÀÅgÀzÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ12 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ `dAiÀIJæà ®©ü¸À°’ JAzÀÄ ºÁgÉʹ PÉA¥Àt£ÀÄ vÀ£Àß DgÁzsÀåzÉʪÀ ²æÃgÁªÀÄzÉêÀjUÉ (FUÀ EzÀÄ gÁªÉÄñÀégÀ zÉÃUÀÄ® JAzÀÄ ¥ÀæZÀ°vÀzÀ°èzÉ.) PÀÄqÀÄUÀÄ£Ár£À ºÀ¬ÄUÉAiÀÄ°è£À ªÀiÁzsÀªÀ¸ÀªÀÄÄzÀæzÀ §½AiÀÄ PÉ®ªÀÅ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À£ÀÄß zÀwÛAiÀiÁV ©lÖ£ÉA§ÄzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. Qæ.±À.1319gÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ13 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ wAªÀÄt ¥ÉgÀªÀiÁ¼ï zÉêÀjUÉ PÉÆlÖ ¨sÀÆzÁ£ÀªÀ£ÀÄß G¯ÉèÃT¸ÀÄvÀÛzÉ. 6-5-1321gÀ ¸ÀvÁåUÁ®zÀ ±Á¸À£À¢AzÀ14 ªÀiÁzÀfÃAiÀÄ JA¨ÁvÀ£ÀÄ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤AzÀ PÀÄgÀÄ£ÀÆgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ G¥ÀUÁæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß PÉÆAqÀÄPÉÆAqÀÄ CªÀÅUÀ¼À£ÀÄß `¥Àæ¸À£ÀߪÀiÁzsÀªÀ¥ÀÅgÀ’ ªÉ¤¹zÀ PÀÄgÀÄ£ÀÆj£À ªÀĺÁd£ÀUÀ½UÉ zÁ£À ªÀiÁrzÀÄzÀÄ w½AiÀÄÄvÀÛzÉ. 10-01-1340gÀ ºÀgÀzÀ£ÀºÀ½îAiÀÄ 4 ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ15 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À d£Àä¸ÀܼÀªÁzÀ ªÀÄUÉÎAiÀÄ°ègÀĪÀ Ct¯ÉñÀégÀ zÉêÀgÀ UÀÄrAiÀÄ gÀAUÀªÀÄAl¥ÀzÀ°è CzÉà Hj£À ªÀÄAaUËqÀ, »gÉAiÀÄUËqÀ, ªÀiÁ¢UËqÀ, ªÉÆÃlUËqÀ JA§ÄªÀªÀgÀÄ vÀ¯Á MAzÉÆAzÀÄ PÀA§UÀ¼À£ÀÄß ªÀiÁr¹zÀgÉA§ÄzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛªÉ.

14£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀPÉÌ ¸ÉÃgÀĪÀ PÀzÀ®UÉgÉAiÀÄ ±Á¸À£ÀªÀÅ16 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ PÀzÀ®UÉgÉAiÀÄ ®QëöäãÁgÁAiÀÄtzÉêÀjUÉ ¤ÃrzÀ ¨sÀÆzÁ£ÀªÀ£ÀÄß G¯ÉèÃT¸ÀÄvÀÛzÉ. 14£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ ±Á¸À£ÀªÀÅ17 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ªÀÄvÀÄÛ CªÀ£À ªÀÄUÀ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ®PÀëöätzÁ¸À JA¨ÁvÀ¤UÉ ¤ÃrzÀ ¨sÀÆzÁ£ÀªÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. ¥ÁAqÀªÀ¥ÀÅgÀzÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ18 (vÀÄænvÀ) ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À£ÀÄß G¯ÉèÃT¸ÀÄvÀÛzÉ AiÀiÁzÀgÀÆ CzÀgÀ ªÀiÁ»wAiÀÄÄ C®¨sÀåªÁVzÉ. F J®è ±Á¸À£ÀUÀ¼À£ÀÄß CªÀ¯ÉÆÃQ¹zÀgÉ, ªÀiÁzsÀªÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¥À¢£Á®ÄÌ£Ár£À°è £É¯É¤AvÀÄ CzÀgÀ J¯ÉèUÉ §gÀĪÀ ¸ÀÄvÀÛt ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è CUÀæºÁgÀUÀ¼À£ÀÄß ¤«Äð¸ÀÄvÁÛ, zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼À£ÀÄß ¸Áܦ¸ÀÄvÀÛ, zÁ£ÀzÀwÛUÀ¼ÀAvÀºÀ zsÁ«ÄðPÀ QæAiÉÄUÀ¼À°è vÉÆqÀV, vÀ£Àß C¢üãÀzÀ°è ªÀĺÁªÀåªÀºÁjUÀ¼É¤¹zÀ ªÀvÀðPÀgÀ£ÀÄß ¥À槮UÉƽ¹zÀÄzÀÄ ¤ZÀѼÀªÁV PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. F CA±ÀUÀ¼À£ÀÄß ªÀÄvÀÆÛ ¸ÀÆPÀëöäªÁV ®Që¹zÀgÉ «dAiÀÄ£ÀUÀgÀ ¸ÁªÀiÁædå ¸ÁÜ¥À£ÉAiÀÄ ªÀÄÄ£ÀߪÉà vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ ¸ÀÄvÀÛt ¥ÀæzÉñÀªÀ£ÀÄß ªÁå¥ÁgÀ, ±ÉÊPÀëtÂPÀ, zsÁ«ÄðPÀ »ÃUÉ ««zsÀ DAiÀiÁªÀÄUÀ¼À°è §°µÀ×UÉƽ¹zÀÝ£ÀÄ. ªÀÄÄAzÉ «dAiÀÄ£ÀUÀgÀzÀgÀ¸ÀgÀÄ F vÉgÀPÁA© ¨sÁUÀªÀ£ÀÄß `vÉgÀPÀuÁA© gÁdå’ªÀ£ÁßV gÀƦ¸ÀĪÀ ªÀÄÄ£Àß ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ CzÀPÉÌ ¨sÀzÀæ§Ä£Á¢AiÀÄ£ÀÄß ºÁQzÀÝ£ÉA§ÄzÀÄ EzÀjAzÀ UÀ滸À§ºÀÄzÀÄ. ¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÀÄUÀ¼ÀÄ PÉÃAzÀæ¸ÀܼÀªÁzÀ vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄÄ ªÀÄÄAzÉƪÉÄä «±Á®ªÁzÀ gÁeÁåqÀ½vÀzÀ WÀlPÀªÁV gÀÆ¥ÀÅUÉƼÀî¨ÉÃPÁzÀgÉ CzÀgÀ ¨É£Àß°è ªÀiÁzsÀªÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥ÁvÀæªÀ£ÀÄß UÀÄgÀÄw¸À§ºÀÄzÀÄ. Qæ.±À.1282jAzÀ 1321gÀªÀgÉUÉ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 39 ªÀµÀðUÀ¼À CªÀ¢üAiÀÄ°è ªÀiÁzsÀªÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ J°èAiÀÄÆ AiÀiÁgÀ ªÉÄïÉAiÀÄÆ AiÀÄÄzÁÞ¢ ZÀlĪÀnPÉUÀ¼À°è ¨sÁVAiÀiÁUÀzÉ (3£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£ÀÄ vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À AiÀÄÄzÀÞUÀ¼À°è ¸ÀQæAiÀÄ£ÁVzÁÝUÀ) zÉÆgÉAiÀÄ C£ÀÄ¥À¹ÜwAiÀÄ°è ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁædåzÀ zÀQëtzÀ MAzÀÄ ¨sÁUÀªÀ£ÀÄß ±ÁAwAiÀÄÄvÀªÁV ¥Àj¥Á°¸ÀÄwÛzÀÄÝzÀÄ ªÉÃzÀåªÁUÀÄvÀÛzÉ.

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥ÀÇ«ðPÀgÀÄ

PÉÆvÀÛ®ªÁr, ¨É¼ÀÆîgÀÄ, ¨Á¼ÀUÀAn, ºÉƼɣÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀ, ºÁ£ÀÄUÀ®Äè, vÀrªÀiÁ®AV, D®vÀÆÛgÀÄ, UÉÃgÀºÀ½î, £ÀgÀ¸ÀªÀÄAUÀ®, avÀæzÀÄUÀðUÀ¼À°è zÉÆgÉwgÀĪÀ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥ÀÇ«ðPÀgÀ §UÉÎ ªÀiÁ»wAiÉÆzÀV¸ÀÄvÀÛªÉ. D ¥ÀæPÁgÀ, DvÉæÃAiÀÄUÉÆÃvÀæzÀ ªÉÆqÀPÀÄ®zÀ «µÀÄÚzÉêÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄAZÁA©PÉAiÀÄgÀ ¥ÀÅvÀæ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ. gÁªÀÄPÀȵÀÚ JA¨ÁvÀ FvÀ£À UÀÄgÀÄ F ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÉÆzÀ® ªÀÄUÀ£Éà ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ.

¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ: ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À G¯ÉèÃRªÀÅ PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛgÀÄ, ¨ÉîÆgÀÄ, ºÁ¸À£À, £ÁUÀªÀÄAUÀ®, ZÀ£ÀßgÁAiÀÄ¥ÀlÖt, ªÉÄʸÀÆgÀÄ, ºÉƼɣÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀ, ºÁ£ÀÄUÀ®Äè, £ÀAd£ÀUÀÆqÀÄ, n. £ÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀ, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ, ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ, avÀæzÀÄUÀðUÀ¼À°è£À ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è PÀAqÀħA¢zÉ. F ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è£À ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ºÉ¸ÀgÀÄ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀuÁÚAiÀÄPÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀuÁÚAiÀÄÌ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÀzÀuÁÚAiÀÄPÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÀzÉêÀgÀÄ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É ªÀÄAwæ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ ¸ÀaªÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉÝêÀzÀuÁßAiÀÄPÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉZÀªÀÄÆ¥Àw, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÁzÉêÀ zÀuÁßAiÀÄPÀ JA§ÄzÁV G¯ÉèÃRUÉÆArzÉ.

¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥ÀæxÀªÀÄ G¯ÉèÃR PÀAqÀħgÀĪÀÅzÀÄ zÁªÀtUÉgÉ vÁ®ÆèQ£À ºÀjºÀgÀzÀ PÁ¼À¨sÉÊgÀªÀ zÉÃUÀÄ®zÀ ªÀÄAl¥ÀzÀ°è£À Qæ.±À.1255gÀ ±Á¸À£ÀzÀ°è.19 F ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ, ºÀjºÀgÀzÉêÀjUÉ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À EZÉÒAiÀÄAvÉ CtߪÀÄ ªÉUÀÎqÉ (=CtÚ¥ÀàªÉUÀÎqÉ)AiÀÄ ªÀÄUÀ¼ÀÄ ºÉƤßAiÀĪÉéAiÀÄÄ ¸ÉêÁxÀðªÁV 1 UÀzÁåtªÀ£ÀÄß ªÀ£ÀªÀiÁ¯ÉUÉAzÀÄ, 3 UÀzÁåtUÀ¼À£ÀÄß £ÀAzÁ¢Ã«UÉUÉAzÀÄ ªÀĺÁd£ÀUÀ½UÉ ¤ÃrzÀ¼ÀÄ.

¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À gÁdQÃAiÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¸ÁzsÀ£ÉUÀ¼ÀÄ: «ÃgÀ¸ÉÆêÉÄñÀégÀ£ÀÄ vÀ£Àß E§âgÀÄ ªÀÄPÀ̼ÁzÀ 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ ªÀÄvÀÄÛ gÁªÀÄ£ÁxÀgÀÄ ¹AºÁ¸À£ÀPÁÌV PÁzÁqÀÄwÛzÀÄÝzÀ£ÀÄß ¸À»¸ÀzÁzÀ£ÀÄ. CzÉà ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À gÁdQÃAiÀÄzÀ®ÄèAmÁzÀ ¥ÀgÁdAiÀÄ ªÀÄvÀÄÛ vÀ£Àß C£ÁgÉÆÃUÀå¢AzÀ CªÀ£ÀÄ ªÀÄvÀÛµÀÄÖ §¼À®ÄªÀAvÁ¬ÄvÀÄ. F ¸ÀA¢UÀÞ ¥Àj¹ÜwAiÀÄ°è ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ ¸ÀÆPÀëöävÉAiÀÄ£ÀßjvÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁædåªÀ£ÀÄß 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ ªÀÄvÀÄÛ gÁªÀÄ£ÁxÀgÀ°è ºÀAa Qæ.±À.1255gÀ°è ªÀÄgÀt ºÉÆA¢zÀ£ÀÄ. CªÀ£À ªÀÄgÀtzÀ vÀgÀĪÁAiÀÄ zÉÆÃgÀ¸ÀªÀÄÄzÀæzÀ°è 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À°è gÁªÀÄ£ÁxÀ£ÀÄ C¢üPÁgÀgÀÆqsÀgÁzÀgÀÄ. ¸ÁªÀiÁædå «¨sÀd£ÉAiÀiÁzÀ vÀgÀĪÁAiÀĪÀÇ F FªÀðgÀ°è PÀ®ºÀUÀ¼ÀÄ £ÀqÉAiÀÄÄvÀÛ¯Éà EzÀݪÀÅ. EAvÀºÀ ¥Àj¹ÜwAiÀÄ°èAiÉÄà 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£À ¸ÁªÀiÁædåªÀ£ÀÄß DPÀæ«Ä¸À®Ä ¸ÀÆPÀÛ ¸ÀªÀÄAiÀÄ ¸Á¢ü¹ C£ÀågÀÄ ªÉÄïÉgÀUÀÄwÛzÀÝgÀÄ. EAvÀºÀ MAzÀÄ ¥ÀæAiÀÄvÀߪÉà Qæ.±À.1271gÀ PÀzÀ£À. Qæ.±À.1271gÀ PÀzÀ£ÀªÀ£ÀÄß avÀæzÀÄUÀð20 ªÀÄvÀÄÛ ZÀ£ÀßgÁAiÀÄ¥ÀlÖt21zÀ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£À ¥ÀgÀªÁV ¤AvÀÄ ºÉÆÃgÁr ¸ÉêÀÅtgÀ ªÉÄÃ¯É ¸Á¢¹zÀ «dAiÀĪÀ£ÀÄß CzÀÄãvÀªÁV ªÀtÂð¹zÉ. ¸ÉêÀÅt ªÀĺÁzÉêÀ£À ¥ÀgÀªÁV §AzÀ gÀvÀߥÁ¼À£ÀÄ avÀæzÀÄUÀðzÀªÀgÉUÀÆ ªÀÄÄ£ÀßqÉzÁUÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ gÀvÀߥÁ¼À£À£ÀÄß ¸ÉÆð¹ »ªÉÄänÖ¹zÀÄzÀ£ÀÄß F JgÀqÀÆ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ gÀªÀÄåªÁV §tÂÚ¹ªÉ.

dªÀ¤PÉAiÉÆÃqÀ°ªÀéð®zÀ «ÃgÀ¨sÀmÁªÀ½£ÉÆÃqÉ R¼À΢A

zÀªÉPÀ° gÀvÀߥÁ¼À£À ²gÉÆÃA§ÄdªÀÄA dAiÀÄ®QëöäVvÀÄÛvÀ

dÓªÀ¤PÉUÉÆAqÀ UÀAqÀ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É ZÀªÀÄÆ¥ÀwVAvÀÄ ¸ÁzÀÄÝðzÁ

dªÀ¤PÉ £ÁgÀuÁAPÀ«zÀÄ gÁGvÀ gÁAiÀÄ£ÀAzÀUÀæzÉÆêÀéð®A

(ZÀA¥ÀPÀªÀiÁ¯ÁªÀÈvÀÛ)

F ¥ÀæPÁgÀªÁV AiÀÄÄzÀÞ¢AzÀ ¸ÀAzÀ «dAiÀÄ¢AzÀ ¸ÀA¦æÃvÀ£ÁzÀ 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£ÀÄ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ¤UÉ `dªÀ¤PÉ £ÁgÁAiÀÄt’, `gÁªÀÅvÀgÁAiÀÄ’ JA§ ©gÀÄzÀÄUÀ¼À£ÀÄß ºÁUÀÆ ¨sÀÆzÁ£ÀUÀ¼À£ÀÄß ¤Ãr UËgÀ«¹zÀ£ÀÄ. F ±Á¸À£À¢AzÀ ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ §zÀÞªÉÊjUÀ¼ÁzÀ ¸ÉêÀÅtgÀ£ÀÄß ¸ÀzɧrzÀÄ gÁdågÀPÀëuÉAiÀÄ ºÉÆuÉAiÀÄ£ÀÄß, ¥ÁætzÀ ºÀAUÀÄ vÉÆgÉzÀÄ ºÉÆÃgÁrzÀ ¸Áé«Ä¤µÉ×AiÀÄ£ÀÄß w½AiÀħºÀÄzÀÄ.

Qæ.±À.1274gÀ zÉêÀUÀ½î ±Á¸À£ÀªÀÅ22 (vÀÄænvÀ) ªÀĺÁ¥ÀæzsÁ£À ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ zÉêÀ£ÀºÀ½îîAiÀÄ£ÀÄß (FV£À ªÉÄʸÀÆgÀÄ ¸À«ÄÃ¥ÀzÀ HgÀÄ) ªÀÄÄwÛzÁUÀ AiÀÄÄzÀÞzÀ°è ºÉÆÃgÁr ªÀÄrzÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥ÀqÉAiÀÄ «ÃgÀ£À «ZÁgÀªÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. DzÀgÉ F AiÀÄÄzÀÞzÀ PÁgÀåPÁgÀt ¸ÀA§AzsÀªÉãÉA§ÄzÀÄ C®¨sÀåªÁVzÉ. ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¸ÁºÀ¸ÀUÁxÉAiÀÄÄ gÁdQÃAiÀÄ £É¯ÉAiÀÄ°è ªÀiÁvÀæªÉà ¥Àædé°¸ÀzÉ ¸ÁªÀiÁ£Àå d£ÀgÀ »vÀ PÁAiÀÄĪÀ°èAiÀÄÆ ªÀÄÄAzÀĪÀjAiÀÄÄvÀÛzÉ. Qæ.±À.1269gÀ ¨É¼ÀÆîj£À ±Á¸À£ÀzÀ23 ¥ÀæPÁgÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¨É¼ÀÆîgÀ£ÀÄß CgÀ¸À¤AzÀ ¥ÀqÉzÀ vÀgÀĪÁAiÀÄ C¯Áè¼À ¸ÀªÀÄÄzÀæ, CªÉéAiÀÄgÀPɾõÉ, vÀUÀZÉUɾõÉ UÀ¼À£ÀÄß vÉÆÃr¹ CªÀÅUÀ¼À PÁ®ÄªÉAiÀÄ PɼÀV£À §gÀqÀÄ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ£ÀÄß ¥sÀ®ªÀvÁÛzÀ UÀzÉÝAiÀÄ£ÁßV ¥ÀjªÀwð¹zÀgÀÄ. vÀA©AiÀÄtÚ ªÀÄvÀÄÛ wgÀĪÀgÀAUÀ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ï£ÀA© F E§âjUÀÆ ªÀÄvÀÄÛ ªÀĺÁd£ÀjUÀÆ wgÀÄ£ÁgÁAiÀÄt¥ÀÅgÀ, vÉÆAqÀ£ÀÆgÀÄ, £ÁUÀªÀÄAUÀ®, zÀrUÀªÉà ªÉÆzÀ¯ÁzÀ 18 £ÁqÀÄUÀ¼À ²æêÉʵÀÚªÀgÀ ªÀÄÄAzÉ DzÀ M¥ÀàAzÀzÀ «ªÀgÀªÀ£ÀÄß F ±Á¸À£À w½¸ÀÄvÀÛzÉ. F M¥ÀàAzÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ, vÀA©AiÀÄtÚ ªÀÄvÀÄÛ wgÀĪÀgÀAUÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ï£ÀA© ©vÀÄÛªÀlÖPÁÌV ªÀµÀð¤§A¢üAiÀiÁV RAqÀÄUÀPÉÌ 4 ¥ÀtzÀAvÉ PÉÆqÀĪÀÅzÀ®èzÉ C¢üPÁjUÀ½UÉ ªÀÄvÀÄÛ UËqÀjUÉ ¤ÃqÀ¨ÉÃPÁzÀ £ÀUÀzÀ£ÀÆß £ÀªÀÄÆ¢¹zÉ. Hj£À EvÀgÉ C©üªÀÈ¢Þ PÁgÀåUÀ½UÁV ªÀĺÁd£ÀgÉà ªÉZÀÑ ªÀiÁqÀ¨ÉÃPÉAvÀ®Æ ¸ÀÆa¹zÉ. F CA±ÀUÀ¼ÀÄ F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¸ÁªÀðd¤PÀ »vÀzÀ zÀȶÖPÉÆãÀªÀ£ÀÄß Cj«UÉ vÀgÀÄvÀÛªÉ. Qæ.±À.1269gÀ ¨É¼ÀÆîj£À E£ÉÆßAzÀÄ ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ24 ¨É¼ÀÆîj£À ªÀĺÁd£ÀgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ²æÃgÀAUÀ¥ÀÅgÀzÀ ªÀĺÁd£ÀgÀÄ MAzÀÄ MqÀA§rPÉ ªÀiÁrPÉÆAqÀgÀÄ. CzÉãÉAzÀgÉ, C¯Áè¼À¸ÀªÀÄÄzÀæ JA§ PÉgÉAiÀÄ£ÀÄß PÀnÖ¹zÀÝjAzÀ ²æÃgÀAUÀ¥ÀÅgÀzÀ ¨ÉzÀÝ®Ä ¨sÀÆ«ÄAiÀÄÄ ªÀÄļÀÄUÀqÉAiÀiÁVºÉÆìÄvÀÄ. EzÀPÉÌ ¥ÀæwAiÀiÁV ²æÃgÀAUÀ¥ÀÅgÀzÀªÀgÀÄ C¯Áè¼À¸ÀªÀÄÄzÀæzÀ PɼÀUÉ 12 ¸À®UÉ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀqÉzÀÄ ¨É¼ÀÆîgÀÄ ªÀĺÁd£ÀjUÉ PÀlÄÖUÀÄvÀÛUÉ ¦AqÁzÁ£ÀªÁV ªÀµÀðA¥Àæw 12 UÀzÁåtUÀ¼À£ÀÄß PÉÆqÀ¯ÉƦàzÀgÀÄ. EAvÀºÀ ±ÁAw M¥ÀàAzÀUÀ¼ÀÄ MmÁÖgÉ ¸ÀªÀiÁdzÀ ¸ÀºÀ¨Á¼ÉéAiÀÄÄvÀ §zÀÄQUÉ £ÉgÀªÁVzÀÄÝzÀ£ÀÄß, EAvÀºÀªÀÅUÀ½UÉ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄ£ÀßuÉ EzÀÄÝzÀ£ÀÄß CjAiÀħºÀÄzÁVzÉ.

25-6-1284gÀ ¨É¼ÀÆîj£À ±Á¸À£ÀzÀ25 ¥ÀæPÁgÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ¤AzÀ ¨ÉlÖzÀPÉÆÃmÉ, ©®è¨É¼ÀUÀÄAzÀ, w¥ÀÇàgÀÄ JA§ 3 ºÀ½îUÀ¼À£ÀÄß zÁ£ÀªÁV ¥ÀqÉzÀ£ÀÄ. EzÀ£ÀÄß ¨É¼ÀÆîj£À ªÀĺÁd£ÀjUÉ ¥Àæ¸À£ÀߪÀiÁzsÀªÀ, gÁªÀÄPÀȵÀÚ, ªÀgÀzÀ C¯Áè¼À£ÁxÀzÉêÀgÀ CAUÀ¨sÉÆÃUÀ, gÀAUÀ¨sÉÆÃUÁ¢ ¸ÉêÉUÀ½UÁV zÁ£À ªÀiÁrzÀ£ÀÄ. £ÀAvÀgÀ FvÀ£Éà D zÀwÛAiÀÄ£ÀÄß 96 ªÀĺÁd£ÀjUÉ ºÀAZÀ®Ä, CªÀgÀÄ D ºÀ½îUÀ¼À GvÀà£ÀߪÀ£ÀÄß 7 «æwÛUÀ¼ÁV «AUÀr¹ MAzÀÄ ¨sÁUÀªÀ£ÀÄß ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ ¦æÃwUÉÆqÀÄUÉAiÀiÁV ¤ÃrzÀgÀÄ. D UÁæªÀÄUÀ½UÉ ««zsÀ ¸ÀÄAPÀUÀ¼À£ÀÄß ªÀiÁ£Àå ªÀiÁrzÀÄÝ, CªÀÅUÀ¼À°è D£ÉAiÀĸÉøÉ, PÀlPÀ¸ÉÃ¸É ªÀÄvÀÄÛ zÀAr£À¨sÁUÀåvÉ ªÀÄÄAvÁzÀ vÉjUÉUÀ¼ÀÄ UÀªÀÄ£ÁºÀðªÁVªÉ. ``zÀAr£À ¨sÁUÀåvÉ JA§ÄzÀÄ ¸ÀAZÀj¸ÀÄwÛgÀĪÀ ¸ÉÊ£À姮 MAzÀÄ PÀqÉ £É¯É ¤AvÁUÀ CzÀgÀ HmÉÆÃ¥ÀZÁgÀUÀ¼À ªÉZÀÑPÁÌV ¥ÀæeÉUÀ½AzÀ ªÀ¸ÀÆ®Ä ªÀiÁqÀ¯ÁUÀÄwÛzÀÝ PÀgÀ. ºÁUÁV ¨É¼ÀÆîgÀÄ ¸ÀºÀ MAzÀÄ ¸ÉʤPÀ «¨sÁUÀªÁVzÀÄÝ, CzÀgÀ ¤ªÀðºÀuÉUÁV vÉjUÉUÀ¼À£ÀÄß «¢ü¸ÀÄwÛzÀÝgÀÄ.’’26 F «ZÁgÀªÀ£ÀÄß ¸ÀÆPÀëöäªÁV ®Që¹ F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ±ÀvÀÄ槮¢AzÀ ¸ÁªÀiÁædå ¸ÀAgÀPÀëuÉ ªÀiÁqÀ®Ä ¨É¼ÀÆîj£ÀAvÉAiÉÄà vÀ£Àß ªÁå¦ÛAiÀÄ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è ¸ÉʤPÀ «¨sÁUÀUÀ¼À£ÀÄß CtÂUÉƽ¹¢ÝgÀ¨ÉÃPÉAzÀÄ H»¸À§ºÀÄzÀ®èªÉÃ? ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁædåªÀ£ÀÄß zÀQët ¥ÁæAvÀå ªÀÄzsÀåzÀ°è DAvÀjPÀªÁV ¸ÀĨsÀzÀæUÉƽ¸ÀÄwÛzÀÝ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À zÀÆgÀzÀȶÖvÀéªÀ£ÀÄß EzÀjAzÀ w½AiÀħºÀÄzÀ®èªÉÃ?

PÉêÀ® gÁdQÃAiÀÄ ¸À§®vÉUÉ ªÀiÁvÀæ UÀªÀÄ£À«ÃAiÀÄzÉ ¸ÁªÀiÁfPÀ d£ÀfêÀ£ÀzÀ ¸ÀĨsÀUÀvÉUÀÆ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ±Àæ«Ä¹zÀÝ£ÀÄ. £ÁUÀjPÀ ¸ÀªÀiÁdPÉÌ ±ÉÊPÀëtÂPÀªÁzÀ ¨sÀzÀæ £É¯ÉUÀnÖgÀ¨ÉÃPÉA§ÄzÀ£ÀÄß F eÁtzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ZÉ£ÁßVAiÉÄà CjwzÀÝ. EzÀ£ÀÄß CªÀ£À ±Á¸À£ÀUÀ¼Éà ¸ÀàµÀÖUÉƽ¸ÀÄvÀÛªÉ. 15-3-1261gÀ ¨ÉîÆj£À ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ27 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£ÀÄ PÀÄ®PÀt£Ár£À ¨É¼ÀÆîgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ G¥ÀUÁæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß CªÀÅUÀ¼À ¸ÀªÁðzÁAiÀÄ ¸ÀªÉÄÃvÀªÁV ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ CUÀæºÁgÀªÀ£ÀÄß ¤«Äð¸À®Ä ¤ÃrzÀ£ÀÄ. zÉÆgÉAiÀÄ C©ü¯ÁµÉAiÀÄAvÉ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ CUÀæºÁgÀªÀ£ÀÄß ¤«Äð¹ CzÀPÉÌ GzÀãªÀ £ÀgÀ¹AºÀ¥ÀÅgÀ JAzÀÄ ºÉ¸ÀjlÄÖ CzÀ£ÀÄß 86 «æwÛUÀ¼À£ÁßV «¨sÁV¹ «zÁ嫱ÁgÀzÀgÁzÀ ¨ÁæºÀäuÉÆÃvÀÛªÀÄjUÉ zÁ£À ¤ÃrzÀ£ÀÄ. 29-3-1271gÀ ±Á¸À£ÀzÀ28 ¥ÀæPÁgÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¨É¼ÀÆîj£À ªÀiÁzsÀªÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ°è ¥ÀAaPÉñÀégÀ ªÀÄÆwðAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀæwµÁצ¹ EAzÀæ¥ÀªÀð ªÀÄvÀÄÛ DgÀt¥ÀÇeÉUÀ½UÁV zÀwÛ ¤ÃrzÀ£ÀÄ. C°èAiÉÄà IÄUï ªÀÄvÀÄÛ AiÀÄdÄgïªÉÃzÀUÀ¼À£ÀÄß ¥Àp¸ÀĪÀÅ zÀPÁÌV ªÀÄvÀÄÛ ¨Á®²PÉëUÁV D ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ°èAiÉÄà PÉ®ªÀÅ ¨sÁUÀUÀ¼À£ÀÄß zÀwÛ©lÖ£ÀÄ. Qæ.±À.1285gÀ avÀæzÀÄUÀðzÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ29 F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É¥ÀÅgÀªÁV ªÀiÁrzÀ §æºÀä¥ÀÅjAiÀÄ£ÀÄß G¯ÉèÃT¸ÀÄvÀÛzÉ. Qæ.±À.1290gÀ n. £ÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀzÀ30 ±Á¸À£ÀªÀÅ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ RArPÀ ¨Á®²PÉëAiÀÄ£ÀÄß £ÀqɸÀĪÀÅzÀPÉÌ ¨Á®PÀjUÉ £ÁUÀgÀ, PÀ£ÀßqÀ, wUÀļÀ DAiÀÄðUÀ¼À£ÀÄß PÀ°¸ÀĪÀ G¥ÁzsÁåAiÀÄjUÉ, IÄUÉéÃzÀªÀ£ÀÄß N¢¸ÀĪÀ G¥ÁzsÁåAiÀÄ jUÉ ªÀÄvÀÄÛ CªÀgÀ fêÀvÀPÉÌAzÀÄ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ£ÀÄß PÉÆAqÀÄ zÀwÛ©nÖgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. EzÀgÉÆA¢UÉ 2 ªÀÄ£ÉUÀ¼À£ÀÄß ºÁUÀÆ 6 UÀzÁåtUÀ¼À£ÀÄß G¥ÁzsÁåAiÀÄ jUÉAzÀÄ ¤ÃqÀ¯ÁVvÀÄÛ. PÉÆlÖ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ°è ¸ÁUÀĪÀ½ £ÀqɸÀ®Ä E§âgÀÄ G¥ÁzsÁåAiÀÄjUÉ 2 zÀÄUÀzÀ UÀzÁåtªÀ£ÀÄß PÉÆqÀ¯ÁVvÀÄÛ. EªÀÅUÀ¼À£ÀÄß CªÀgÀÄ RArPÉAiÀÄ£ÀÄß £ÀqɸÀ®Ä §¼À¸ÀÄwÛzÀÝgÀÄ. F PÉÊAPÀgÀåPÉÌ vÉgÀ¨ÉÃPÁzÀ vÉjUÉUÀ¼À£ÀÄß ªÀĺÁd£ÀgÀÄ vÉgÀ¨ÉÃPÉAzÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¸ÀÆa¹gÀĪÀ£ÀÄ. F J®è ±Á¸À£ÉÆÃPÀÛ «ªÀgÀUÀ½AzÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ CUÀæºÁgÀ ªÀÄvÀÄÛ §æºÀä¥ÀÅjUÀ¼À£ÀÄß ¤«Äð¹ ªÉÃzÁzsÀåAiÀÄ£À, ¨sÁµÁzsÀåAiÀÄ£ÀUÀ¼À ªÀÄÆ®PÀ ««zsÀ DAiÀiÁªÀÄUÀ¼À°è ²PÀëtªÀ£ÀÄß ¥ÉÇæÃvÁ컹 «zÁåªÀAvÀ ªÀUÀðzÀ ¤ªÀiÁðtPÉÌ vÀ£ÀßzÉà DzÀ «²µÀÖªÁzÀ PÉÆqÀÄUÉAiÀÄ£ÀÄß PÉÆnÖgÀĪÀÅzÀÄ ªÉÃzÀåªÁUÀÄvÀÛzÉ.

8-8-1280gÀ ºÁ£ÀÄUÀ®Äè ±Á¸À£ÀzÀ31 ¥ÀæPÁgÀ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ©dÓ¯Á¥ÀÅgÀªÉ¤¹zÀ ºÁ£ÀÄUÀ°è£À ªÀĺÁd£ÀjAzÀ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ£ÀÄß PÉÆAqÀÄ DPÀt¥ÀÇdAiÀÄå£ÉA¨ÁvÀ£À ªÀÄPÀ̽UÉ zÁ£ÀªÁV ¤ÃrzÀ£ÀÄ. eÉÆvÉUÉ ºÁ£ÀÄUÀ®Äè UÁæªÀÄzÀ ªÀÄÄAzÉ `¥ÉgÀĪÀiÁ¼É ¸ÀªÀÄÄzÀæ’ªÉA§ PÉgÉAiÀÄ£ÀÄß PÀnÖ¹zÀ£ÀÄ. PÁ®zÀ G¯ÉèÃR«gÀzÀ DzÀgÉ 13£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÉÝAzÀÄ ºÉüÀ¯ÁVgÀĪÀ PÀÄAzÀÆj£À ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ32 ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ vÁ£ÀÄ PÀnÖ¹zÀ (PÀÄAzÀÆj£À°è) ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É¸ÀªÀÄÄzÀæªÀ£ÀÄß ¥ÀAaPÉñÀégÀ zsÀªÀÄðPÉÌAzÀÄ ¤«Äð¹zÀ£ÀÄ. F ±Á¸À£ÁzsÁgÀUÀ¼ÀÄ DyðPÀ ¸ÀÄ©üPÀëvÉUÁV ºÉÆAiÀÄì¼À CgÀ¸ÀgÀÄ PÉgÉPÀmÉÖ ¤ªÀiÁðt ªÀiÁqÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄvÀÄÛ D ªÀÄÆ®PÀ ¤ÃgÁªÀjUÉ ¥ÉÇæÃvÁìºÀ ¤ÃqÀĪÀAvÉ F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¸ÀºÀ ¥ÀæeÁ»vÀzÀ §zÀÞvÉAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢zÀÝ£ÉA§ÄzÀÄ zÀÈqsÀªÁUÀÄvÀÛzÉ.

Qæ.±À.1266gÀ PÉ®ªÀwÛAiÀÄ ±Á¸À£ÀªÀÅ33 ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ C¯Áè¼À¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÀzÉêÀgÀ£ÀÄß ¥ÀæwµÁצ¹ zÉʪÀzÀ ¥ÀÇeÁ¢¸ÉêÉUÀ½UÉAzÀÄ ¨sÀÆzÁ£À ¤ÃrzÀÄzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛªÉ. zÁªÀtUÉgÉAiÀÄ Qæ.±À.1267gÀ ±Á¸À£ÀzÀ34 ¥ÀæPÁgÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À EZÉÒAiÀÄ ªÉÄÃgÉUÉ ZËqÀªÉUÀÎqÉAiÀÄÄ ºÀjºÀgÀzÉêÀgÀ £ÀAzÁ¢Ã«UÉUÉ 3 UÀzÁåt, ªÀ£ÀªÀiÁ¯ÉUÉ 1 UÀzÁåtªÀ£ÀÄß C°è£À ªÀĺÁd£ÀUÀ½UÉ zÁ£À ¤ÃrzÀ£ÀÄ. Qæ.±À.1272 ªÀÄvÀÄÛ 1277gÀ JgÀqÀÄ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ35 F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À DtwAiÀÄAvÉ ºÀjºÀgÀzÉêÀjUÉAzÀÄ 4 UÀzÁåtUÀ¼À£ÀÄß ªÀĺÁd£ÀjUÉ ©ÃgÀAiÀÄå£ÀÄ ¤ÃrzÀÄzÀ£ÀÄß w½AiÀÄ¥Àr¸ÀÄvÀÛzÉ.

17-11-1276gÀ ºÉƼɣÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀzÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ36 (vÀÄænvÀ) ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¥ÀAaPÉñÀégÀ, DgÀt¥ÀÇeÉ ºÁUÀÆ LAzÀæ¥ÀªÀð ¸ÉêÉUÀ½UÉAzÀÄ GzÀÆÝgÀ ªÀĺÁd£ÀUÀ½AzÀ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ£ÀÄß PÉÆAqÀÄ zÁ£À ¤ÃrzÀ ¸ÀUÀAwAiÀÄ£ÀÄß M¼ÀUÉÆArzÉ. 18-8-1280gÀ ¨ÉîÆgÀÄ ±Á¸À£ÀzÀ°è37 F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ vÀ£Àß vÁ¬Ä ªÀÄAaAiÀÄPÀÌ (<ªÀÄAZÁA©PÉ)AiÀÄ ¸ÀägÀuÁxÀð DPÉAiÀÄ ªÀÈAzÁªÀ£ÀªÀ£ÀÄß £ÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀzÀ°è ¤«Äð¹ ¨sÀÆzÁ£À ¤ÃrzÀÄzÀÄ GPÀÛªÁVzÉ. 11-11-1285gÀ £ÀAd£ÀUÀÆr£À ±Á¸À£ÀªÀÅ (vÀÄænvÀ)38 ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¤ÃrzÀ zÁ£ÀªÉA§AvÉ vÉÆÃgÀÄvÀÛzÉ. Qæ.±À.1286gÀ ºÀÄ°UÀÄAzÀ UÁæªÀÄzÀ ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ39 F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ J¸ÀUÀÆj£À UËqÀ¥ÀæeÉUÀ½AzÀ PÉÆAqÀ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ¥ÀAaPÉñÀégÀ zÉêÀgÀÄUÀ½UÉAzÀÄ ¨sÀÆzÁ£À ¤ÃrzÀ£ÀÄ. EzÉà PÁ®zÀ E£ÉÆßAzÀÄ ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ40 ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¨É£ÀPÀUËqÀ¤AzÀ PÉÆAqÀ ¨ÉªÀÄävÀÆÛj£À £ÀUÀgÉÃgÀ¹ÃªÉÄAiÉƼÀV£À PÀÄgÀħgÀ PÁ¼ÉAiÀÄgÀ PÉgÉAiÀÄ£ÀÄß PÉÆAqÀÄ ºÉƸÀzÁV PÀnÖ¹ CzÀPÉÌ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É¸ÀªÀÄÄzÀæ ªÉAzÀÄ £ÁªÀÄPÀgÀt ªÀiÁr D PÉgÉAiÀÄ PɼÀV£À PÉ® ¨sÀƨsÁUÀUÀ¼À£ÀÄß ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É¥ÀÅgÀzÀ ¥ÀAaPÉñÀégÀzÉêÀgÀ LAzÀæ¥ÀªÀðPÉÌAzÀÄ zÀwÛ©lÖ£ÀÄ. 5-11-1290gÀ n. £ÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀzÀ ±Á¸À£ÀzÀ41 ¥ÀæPÁgÀ F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ D®AUÉÆÃqÀÄ (¸ÀªÀðdÕ ¥Àæ¸À£Àß PÉñÀªÀ¥ÀÅgÀzÀ) ¸ÀܼÀzÀ PÉñÀªÀzÉêÀgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ gÀAUÀ£ÁxÀzÉêÀjUÁV gÀAUÀªÀÄAl¥ÀUÀ¼À£ÀÄß PÀnÖ¹zÀ£ÀÄ. 13£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÉÝ£À߯ÁzÀ ZÀ£ÀßgÁAiÀÄ¥ÀlÖtzÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ42 «dAiÀĪÀiÁzsÀªÀ ¥ÀÅgÀªÁzÀ PÀÄAzÀÆgÀ° ¥ÀAaPÉñÀégÀ zsÀªÀÄðPÉÌAzÀÄ zÁ£À ¤ÃrzÀÄzÀ£ÀÄß G¯ÉèÃT¸ÀÄvÀÛzÉ. EzÉà PÁ®ªÀiÁ£ÀzÀ ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ43 £ÀgÀ¹AUÀªÀÄAUÀ®zÀ°è d£ÁzsÀð£ÀzÉêÀjUÉ gÁªÀĸÀªÀÄÄzÀæzÀ §½AiÀÄ PÉ®ªÀÅ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À£ÀÄß zÀwÛ ©lÖ£ÉA§ÄzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ.

F ±Á¸À¤ÃAiÀÄ CA±ÀUÀ¼ÀÄ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À zsÁ«ÄðPÀ¤µÉ×AiÀÄ£ÀÄß ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ »A¢gÀĪÀ ¸ÁªÀiÁfPÀ PÀ¼ÀPÀ½AiÀÄ£ÀÄß ©A©¸ÀÄvÀÛªÉ. »ÃUÉ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ vÀ£Àß ¸ÀÄ¥À¢ðAiÀÄ°è£À ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è gÁdQÃAiÀÄ, DyðPÀ, ¸ÁªÀiÁfPÀ, zsÁ«ÄðPÀ £É¯ÉUÀnÖ£À°è ¸ÀªÁðAVÃt K½UÉUÉ ±ÀæzÁÞ-±ÀæªÀÄ¥ÀǪÀðPÀ ªÁV ¥ÀæAiÀÄw߸ÀÄwÛzÀÄzÀÄ CjªÁUÀÄvÀÛzÉ.

D®vÀÆÛj£À (13£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£À) ±Á¸À£ÀªÀÅ44 ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À C¢üãÀzÀ°èzÀÝ PÉA¥ÀUËqÀ£À ªÉÇïÉAiÀÄPÁgÀ£ÉÆêÀð£ÀÄ ºÀÄ°AiÉÆA¢UÉ ºÉÆÃgÁr CzÀ£ÀÄß PÉÆAzÀÄ vÁ£ÀÆ ªÀÄrzÀ «ZÁgÀªÀ£ÀÄß M¼ÀUÉÆArzÉ. F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¥ÀgÁPÀæªÀÄzÀAvÉ CªÀ£À C£ÀĪÀwðUÀ¼ÀÄ ¸ÀºÀ ±ËgÀå¸ÁºÀ¹UÀgÁVzÀÝgÉA§ÄzÀPÉÌ EzÉÆAzÀÄ ¤zÀ±Àð£À.

§¸À«AiÀÄPÀÌ: 29-3-1271gÀ ¨É¼ÀÆîj£À ±Á¸À£ÀªÀÅ45 ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ §¸À«AiÀÄPÀÌ JA§ vÀAV¬ÄzÀÄÝzÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. FPÉ ¨É¼ÀÆîj£À ¥Àæ¸À£ÀߪÀiÁzsÀªÀzÉêÀgÀ £ÉʪÉÃzÀåPÉÌAzÀÄ PÉ®ªÀÅ ¨sÀÆzÁ£ÀUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃrzÀݼÀÄ.

ZÀPÀæªÀwðzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ: ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ ZÀPÀæªÀwð zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ JA§ ªÀÄUÀ¤zÀÝ£ÀÄ. EªÀ£À ¥ÀæxÀªÀÄ G¯ÉèÃRªÀÅ Qæ.±À.1305gÀ46 ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ vÁ®ÆèQ£À ±Á¸À£ÀªÉÇAzÀgÀ°è PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. FvÀ£ÀÄ `UÀAUÀ£ÁgÁAiÀÄt ZÀvÀĪÉÃ𢠪ÀÄAUÀ®zÀ ¹AV£ÁAiÀÄPÀ£ÀºÀ½îAiÀÄ ¸ÀªÀĸÀÛ PÉgɨÁ«UÀ¼À£ÀÄß, ¨sÀÆ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀªÀðªÀiÁ£ÀåªÁV AiÀÄ®ºÀAPÀ£Ár£À ¤ªÁ¹UÀ¼À ¸ÀªÀÄPÀëªÀÄzÀ°è UÀAUÀ£ÁgÁAiÀÄt¥ÉgÀĪÀiÁ¼ï zÉêÀjUÉ zsÁgÁ¥ÀǪÀðPÀªÁV ¤ÃrzÀ£ÀÄ.

30-11-1309gÀ ¨É¼ÀÆîj£À ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ47 ZÀPÀæªÀwðzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ vÀ£ÀUÉ C£ÀĪÀA²PÀªÁV §AzÀ zÀwÛAiÀÄ UÁæªÀÄUÀ¼ÁzÀ PÁ½UÀgÁªÀÄ£ÀºÀ½î ªÀÄvÀÄÛ ¸ÉnÖºÀ½îUÀ¼À£ÀÄß vÀ£ÀUÉ G½¹PÉÆAqÀÄ ¨É¼ÀÆîj£À ªÀĺÁd£ÀjUÉ G½zÀ UÁæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß PÀæAiÀÄzÁ£ÀªÁV ¤ÃrzÁÝ£É.

ªÀÄAZÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ: FvÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄvÉÆÛêÀð ªÀÄUÀ. 30-10-1318gÀ ¨ÉîÆj£À ±Á¸À£ÀzÀ°è48 ªÀiÁvÀæ EªÀ£À «ZÁgÀ G¯ÉèÃRUÉÆArzÉ. F ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ, ªÀÄAZÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ £ÀgÀ¹AºÀzÉêÀgÀ wgÀĪÀzsÀåAiÀÄ£À ªÀÄvÀÄÛ DgÁzsÀ£ÉUÁV 3 UÀzÁåtUÀ¼À£ÀÄß zÁ£À ¤ÃrzÀÝ£ÀÄ.

ºÉUÀÎqÉzÉêÀ: FvÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À E£ÉÆßêÀð ªÀÄUÀ. FvÀ£À PÁgÀå¨sÁgÀUÀ¼ÀÄ ªÉÄʸÀÆj£À ºÉUÀÎqÀzÉêÀ£À PÉÆÃmÉAiÀÄ°èzÀÝAvÉ EzÉ. EªÀ¤AzÀ¯Éà F ¥ÀæzÉñÀPÉÌ ºÉUÀÎqÀzÉêÀ£ÀPÉÆÃmÉ JAzÀÄ ºÉ¸ÀgÀÄ §A¢gÀ§ºÀÄzÉÃ?

01-4-1327gÀ ºÉUÀÎqÉzÉêÀ£ÀPÉÆÃmÉAiÀÄ ±Á¸À£ÀªÀÅ49 ºÉUÀÎqÉzÉêÀ£ÀÄ §¥Àà£ÀºÀ½îAiÀÄ£ÀÄß ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÀÄ ¥ÀÅgÀªÉA§ CUÀæºÁgÀªÀ£ÁßV¹ CzÀ£ÀÄß UÁæªÀÄzÉʪÀªÁzÀ UÉÆæ£ÁxÀzÉêÀjUÉ zÁ£À ¤ÃrzÀ£ÀÄ.

gÀÄzÀæAt: FvÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À C½AiÀÄ. FvÀ F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À vÀAVAiÀÄ ªÀÄUÀ£ÁVgÀ§ºÀÄzÉ? ¨ÉîÆj£À 2 ±Á¸À£ÀUÀ¼À°èè50 FvÀ G¯ÉèÃRUÉÆArzÁÝ£É. Qæ.±À.1277gÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ gÀÄzÀætÚ£ÀÄ PÀªÀļÀ£Á¨sÀwÃxÀðjUÉ 11 UÀzÁåtUÀ¼À£ÀÄß AiÀÄw©üPÉëUÁV zÁ£À ¤ÃrzÀ£ÀÄ. 1297gÀ ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ, ¨ÉîÆj£À EvÀgÀgÉÆqÀUÀÆr gÀÄzÀætÚ£ÀÄ 15 UÀzÁåtUÀ¼À£ÀÄß AiÀÄw©üPÉëUÉAzÀÄ ¤ÃrzÀ£ÀÄ.

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄPÀ̼ÀÄ

ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ JA§ ¨sÀgÀvÀfÃAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ, PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ, ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ JA§ ªÀÄƪÀgÀÄ ªÀÄPÀ̽zÀÝgÉA§ÄzÀÄ ±Á¸À£ÀUÀ½AzÀ w½zÀħgÀÄvÀÛzÉ.

¨sÀgÀvÀfÃAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ-PÉÃvÉ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ: Qæ.±À.1320gÀ gÁWÀªÁ¥ÀÅgÀzÀ ±Á¸À£ÀzÀ°è51 ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄPÀ̼ÁzÀ ¨sÀgÀvÀfÃAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ªÀÄvÀÄÛ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À D½éPÉAiÀÄ «ZÁgÀ ªÀåPÀÛªÁVzÉ. ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤AzÀ »AzÉ JAzÉÆà ¥ÀqÉ¢zÀÝ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ£ÀÄß ªÀiÁzÀfÃAiÀÄ£ÉA¨ÁvÀ £ÉƪÀð zÁ£À ¤ÃrzÀÄzÀÄ FUÁUÀ¯Éà £Á£ÀÄ G¯ÉèÃT¹gÀĪÀ Qæ.±À.1321gÀ ±Á¸À£ÀzÀ°è PÀAqÀħA¢zÉ. 1320gÀ gÁWÀªÀ¥ÀÅgÀ ±Á¸À£ÀzÀ°è ¨sÀgÀvÀfÃAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÀ£ÀÄß ¥Àj¥Á°¸ÀÄwÛzÀÄÝzÀÄ ¤ZÀѼÀªÁVgÀĪÀÅzÀjAzÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ (Qæ.±À.1320PÉÌ ¥ÀǪÀðzÀ°èAiÉÄà UÀw¹gÀĪÀ ¸ÁzsÀåvÉUÀ¼ÀÄ ºÉaѪÉ. F ±Á¸À£ÀzÀ vÀgÀĪÁAiÀÄ ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è CªÀ£À ªÀÄPÀ̼À ªÀÄvÀÄÛ PÉ®ªÀÅ ¥À¢£Á®ÄÌ£Ár£À zÁ¤UÀ¼ÀÄ ¤ÃrgÀĪÀ zÁ£À±Á¸À£ÀUÀ¼À°è PÉêÀ® CªÀ£À ºÉ¸ÀgÀÄ ªÀiÁvÀæªÉà G¯ÉèÃRUÉÆArgÀĪÀÅzÀÄ ®PÁëöåºÀð. »ÃUÁV ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À vÀgÀĪÁAiÀÄ ¨sÀgÀvÀfÃAiÀÄ ¥À¢£Á®ÄÌ£Ár£À £ÁqÁ¢ü¥ÀwAiÀiÁUÀÄvÁÛ£É. EªÀ¤UÉ £ÉgÀªÁV ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À E£ÉÆßêÀð ªÀÄUÀ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ EgÀÄvÁÛ£É. gÁWÀªÀ¥ÀÅgÀzÀ F ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ, PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ²æÃPÀgÀtzÀ gÁWÀªÀzÉêÀgÀ ªÀÄPÀ̼ÁzÀ £ÁgÀtzÉêÀjUÉ CªÀgÀ vÀAzÉ gÁWÀªÀzÉêÀgÀ ºÉ¸Àj£À°è gÁWÀªÀ¥ÀÅgÀªÉA§ CUÀæºÁgÀªÀ£ÀÄß ¤«Äð¸À®Ä PÀÄqÀÄUÀÄ£Ár£ÉƼÀUÀt, UÉƪÀÄAlºÀ½îAiÀÄ£ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁzÉAiÀĺÀ½îAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀªÀð¨ÁzsÁ ¥ÀjºÁgÁxÀðªÁV zÁ£À ªÀiÁrzÀ£ÀÄ.

2-4-1327gÀ ºÉUÀΪÁrAiÀÄ ±Á¸À£ÀzÀ°è52 ²æêÀÄ£ÀäºÁ ¥ÀæzsÁ£À PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¥À¢£Á®ÄÌ £Ár£À°è ¥ÀÈyégÁdåAUÉAiÀÄÄwÛgÀĪÀ G¯ÉèÃR«gÀĪÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹zÀgÉ, F ªÉüÉUÉ ¨sÀgÀvÀfÃAiÀÄ£ÀÄ DVºÉÆÃVgÀ§ºÀÄzÀÄ. ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ «ZÁgÀªÉAzÀgÉ, ªÀiÁzsÀªÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ºÁUÀÆ ¨sÀgÀvÀfÃAiÀÄgÀ ZÀlĪÀnPÉUÀ¼ÀÄ vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛgÀÄ, GvÀÛgÀ DPÁðqÀÄ ºÁUÀÆ E£ÀÄß½zÀ ¨sÁUÀUÀ¼À°è PÀAqÀħgÀzÉà EgÀĪÀÅzÀjAzÀ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À F ±Á¸À£ÀªÀÅ ¸ÀàµÀÖªÁV CªÀ£À ¥ÀÇ«ðPÀgÀÄ UÀw¹gÀÄ«PÉAiÀÄ ¸ÁzsÀåvÉAiÀÄ£ÀÄß JwÛ»rAiÀÄÄvÀÛzÉ. F ±Á¸À£ÀªÀÅ PÉÃvÉAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ºÀUɪÁrAiÀÄ (<ºÉUÀΪÁr) ²ªÀzÉÃUÀÄ®PÉÌ ©lÖ zÉêÀzÁ£ÀªÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ.

27-3-1332gÀ ºÀÄ®èºÀ½îAiÀÄ ±Á¸À£ÀzÀ53 ¥ÀæPÁgÀ, PÉÃvÉAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ºÀ¢£Á®ÄÌ £ÁqÀ£ÀÄß ¥Àæw¥Á°¸ÀÄwÛgÀĪÁUÀ 3£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£ÀÄ ºÁ¾ÄUÀÄwÛUÉAiÀÄ ºÀÄ®è£ÀºÀ½îAiÀÄ£Ár£À C¯Áè¼À£ÁxÀzÉêÀgÀ CAUÀgÀAUÀ ¨sÉÆÃUÀUÀ½UÉAzÀÄ PÉÃvÀªÀÄä£ÀºÀ½îAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀªÀð¨ÁzsÁ ¥ÀjºÁgÁxÀðªÁV zÁ£À ¤ÃrzÀ£ÀÄ.

6-12-1334gÀ PÀAzÁUÁ®zÀ ±Á¸À£ÀzÀ£ÀéAiÀÄ54 PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ gÁdåUÉAiÀÄÄåwÛgÀ®Ä PÀAzÀªÉAUÀ® (<PÀAzÁUÁ®)zÀ §ªÀÄäUËqÀ£À ªÀÄPÀ̼ÀÄ vÀªÀÄä vÀAzÉUÉ ¥ÀÅtåªÁUÀ¯ÉAzÀÄ ¸ÉÆêÀÄ£ÁxÀzÉêÀgÀ £ÀAzÁ¢Ã«UÉ UÉAzÀÄ JuÉÚAiÀÄ£ÀÄß zÁ£À ªÀiÁrzÀgÀÄ. ±Á¸À£ÉÆÃPÀÛ ¸ÉÆêÀÄ£ÁxÀzÉêÀgÀÄ vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ°ègÀĪÀ ¸ÉÆêÀÄ£ÁxÀzÉʪÀªÉà DVzÀÄÝ, PÀAzÁUÁ® ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ ¸ÀÄvÀÛªÀÄÄvÀÛ°£À ºÀ½îUÀ¼À ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ ¸ÀºÀ F ¸ÉÆêÀÄ£ÁxÀzÉêÀjUÉ ¸ÀAzÀ zÁ£ÀUÀ¼À£ÀÄß G¯ÉèÃT¹gÀĪÀÅzÀgÀ DzsÁgÀzÀ ªÉÄÃ¯É »ÃUÉ ¸ÀªÀÄyð¹zÉÝãÉ.

13£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ £ÀgÀ¸ÀªÀÄAUÀ®zÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ55 PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ £ÀgÀ¹AºÀªÀÄAUÀ® (<£ÀgÀ¸ÀªÀÄAUÀ®)zÀ gÁªÀÄ£ÁxÀ zÉêÀjUÉ ©lÖ ¨sÀÆzÁ£ÀªÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ. 29-5-1338gÀ UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉAiÀÄ vÀÄænvÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ56 PÉÃvÉAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ ªÀÄUÀ¤zÀÄÝzÀ£ÀÆß (ºÉ¸ÀgÀÄ w½zÀÄ §A¢®è.) CªÀ£À £ÁªÀÄPÀgÀtªÀ£ÀÄß £ÀqɹzÀ CZÀðPÀ£ÉÆêÀð£ÀÄ F zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤AzÀ ¥ÀqÉzÀ ¨sÀÆzÁ£ÀªÀ£ÀÄß w½¸ÀÄvÀÛzÉ.

Qæ.±À.1338gÀ £ÀAvÀgÀ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ°è PÀAqÀħgÀzÉà PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛj£À°è PÀAqÀħA¢gÀĪÀÅzÀÄ UÀªÀÄ£ÁºÀð. Qæ.±À.1338-39gÀ JgÀqÀÄ vÀ«Ä¼ÀÄ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ51 PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛj£À GzÀªÀįï¥ÉÃmÉAiÀÄ°è£À ¸ÀAUÁæªÀÄ £À®ÆègÀÄ UÁæªÀÄzÀ°è zÉÆgÉwzÀÄÝ, F ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ F PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£Éà ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ£ÉA§ÄzÀ£ÀÄß ¸ÀàµÀÖUÉƽ¸ÀÄvÀÛªÉ. PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ vÀ£Àß vÀAzÉAiÀÄ ºÉ¸Àj£À°è£À ªÀiÁzsÀªÀ ZÀvÀĪÉÃð¢ªÀÄAUÀ® ºÁUÀÆ vÉ£ÀߪÀzÀgÁAiÀÄ ZÀvÀĪÉÃð¢ªÀÄAUÀ¼ÀUÀ¼ÉA§ 2 ºÀ½îUÀ¼À£ÀÄß vÀ£Àß JgÀqÀÄ 2 ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ w½¸ÀÄvÀÛªÉ.

¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ: ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄPÀ̼À°è CvÀåAvÀ ¥À槮£ÁzÀªÀ£ÀÄ ¹AUÉAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ. 25-8-1338gÀ ºÀ¼ÀUÀ£ÀºÀ½îAiÀÄ ±Á¸À£ÀªÉÇAzÀÄ58 ªÀiÁvÀæ PÀ£ÀßqÀ £Ár£À ¨sÁUÀzÀ°è zÉÆgÉwgÀĪÀ KPÉÊPÀ ±Á¸À£ÀªÁVzÉ. F ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ, ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ºÀ¼ÀUÀ£ÀºÀ½î ªÀÄvÀÄÛ EvÀgÉ UÁæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß «ÃgÀ¨sÀzÀæzÉêÀjUÉ zÁ£À ¤ÃrzÀ£ÀÄ. FvÀ vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À gÁdQÃAiÀÄzÀ°è ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ ¥ÀgÀªÁV ¥À槮 ¸ÉãÁ¤AiÀiÁV PÁgÀå ¤ªÀð»¸ÀÄwÛzÀÝ£ÀÄ. ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀÄ vÉÆAqÀªÀÄAqÀ®ªÀ£ÀÄß UÉzÀݪÉÄÃ¯É C°è£À AiÀiÁzÀªÀgÁAiÀÄgÉA§ ªÀA±ÀzÀ zÉÆgÉ wgÀĪÉÃAPÀl£ÁxÀ£ÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼ÀjUÉ ±ÀgÀuÁUÀvÀ£ÁV CªÀgÀ ¸ÁªÀÄAvÀ£ÁzÀ£ÀÄ. F wgÀĪÉÃAPÀl£ÁxÀ£À°è ¥ÀæzsÁ¤AiÀiÁVzÀÝ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ¸ÀA§A¢üAiÉÄà DVzÀÝ gÉÃZÀAiÀÄåzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ wÃjºÉÆÃzÀªÉÄÃ¯É wgÀĪÉÃAPÀl£ÁxÀ¤UÉ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À QjAiÀÄ ªÀÄUÀ ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ C°èAiÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À §®ªÀ£ÀÄß PÁAiÀÄ®Ä ¥ÀæzsÁ¤AiÀiÁUÀÄvÁÛ£É. ªÀÄÄAzÉ «ÃgÀ§¯Áè¼À£ÀÄ 1347gÀ°è ªÀÄgÀt ºÉÆAzÀ®Ä ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ C°è ¥ÀæªÀzsÀðªÀiÁ£ÀPÉÌ §gÀÄvÁÛ£É. wgÀÄ¥ÀwAiÀÄ wªÀÄä¥Àà¤UÀÆ ¹AUÉAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ºÀ®ªÀÅ ¸ÉêÉUÀ¼ÀÄ, zÁ£ÀzsÀªÀÄðUÀ¼ÀÄ ¸ÀA¢gÀĪÀÅzÀPÉÌ ±Á¸À£ÁzsÁgÀ UÀ½ªÉ. PɼÀwgÀÄ¥ÀwAiÀÄ°è `¹vÀPÀgÀ UÀAqÀ£ï ªÀÄoÀ’ªÉA§ ²æêÉʵÀÚªÀªÀÄoÀªÀÅ EªÀ£À ¥ÀæAiÀÄvÀßzÀ ¥sÀ®ªÁV ¸ÁÜ¥À£ÉAiÀiÁ¬ÄvÀÄ. ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À gÁdQÃAiÀÄ £ÀqÉUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ PÉÆqÀÄUÉUÀ¼À£ÀÄß «ªÀj¸À®Ä F ¯ÉÃR£ÀzÀ «Äw CqÀاgÀĪÀÅzÀjAzÀ CªÀÅUÀ¼À£ÀÄß £À£Àß E£ÉÆßAzÀÄ ¯ÉÃR£ÀzÀ°è PÁt§ºÀÄzÀÄ.

PÉ®ªÀÅ M¼À£ÉÆÃlUÀ¼ÀÄ

1) ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 1 ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ vÀÄA§ (Qæ.±À.1255-1356) ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁædåzÀ ««zsÀ ¨sÁUÀUÀ¼À°è zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀgÁV, ªÀĺÁ¥ÀæzsÁ¤UÀ¼ÁV, £ÁqÁ¢ü¥ÀwUÀ¼ÁV ¸ÉÃªÉ ¸À°è¹zÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ ªÉÊj§®ªÀ£ÀÄß ªÀÄlÖºÁQ ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£À PÁ®zÀ°è ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ WÀ£ÀvÉ UËgÀªÀ, ¸ÁªÀð¨s˪ÀÄvÀéUÀ¼À ¥ÀÅ£ÀB ¸ÁÜ¥À£ÉAiÀÄ ¥ÀæAiÀÄvÀßzÀ°è £ÉgÀªÁV ªÀĺÉÆãÀßvÀ ¸ÁzsÀ£É ªÀiÁrzÁÝgÉ.

2) ªÀÄÆ®vÀB EªÀgÀÄ PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛj£À ¸ÀvÀåªÀÄAUÀ®zÀ ¸À«ÄÃ¥ÀzÀ zÀuÁÚAiÀÄPÀ£ÀPÉÆÃmÉAiÀÄ ¥Á¼ÉAiÀÄUÁgÀgÀ ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ. ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£Éà zÀuÁÚAiÀÄPÀ£ÀPÉÆÃmÉAiÀÄ£ÀÄß PÀnÖ F ªÀA±ÀzÀ°è ¥ÀæxÀªÀÄ ¥Àæ¹zÀÞ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÁzÀªÀ£ÀÄ. FvÀ£ÀÄ ¤«Äð¹zÀ PÉÆÃmÉUÉ ¤®ÄVj¸ÁzsÁgÀAPÉÆmÉÖöÊ JA§ ºÉ¸ÀjvÀÄÛ. EªÀ£À ©gÀÄzÀÄ `¤®ÄVj ¸ÁzsÁgÀ’ JA¢gÀĪÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¸À¨ÉÃPÀÄ. §ºÀıÀB ¥ÀÅt¸ÀªÀÄAiÀÄå zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À («µÀÄÚªÀzsÀð£À£À ªÀÄAwæ) vÀgÀĪÁAiÀÄ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¤Ã®VjAiÀÄ£ÀÄß UÉzÀÄÝzÀjAzÀ CªÀ¤UÉ F ©gÀÄzÀÄ ¸ÀA¢zÉ.59 ºÁUÁV CªÀ£ÀÄ PÀnÖzÀ PÉÆÃmÉUÉ `¤Ã®Vj¸ÁzsÁgÀA PÉÆÃmÉÖöÊ’, `zÀuÁÚAiÀÄPÀ£À PÉÆÃmÉ’, JA§ ºÉ¸ÀgÀÄ §A¢zÉ. zÀuÁÚAiÀÄPÀ£À F PÉÆÃmÉAiÉÄà £ÀªÀÄä £ÀªÀÄä £Ár£À ¥ÁæaãÀ DqÀ½vÀzÀ WÀlPÀªÁVvÉÛA§ÄzÀPÉÌ F ªÀA²ÃAiÀÄgÀ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ DzsÁgÀªÁVªÉ.

3) ªÀiÁzsÀªÀzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è «±ÉõÀªÁV `vÁªÀÅ ¸Àé¹Û ¥ÀÅgÀªÀgÁ¢üñÀégÀgÀÄ’ JAzÀÄ PÀgÉzÀÄPÉÆArgÀĪÀÅzÀÄ w½zÀħgÀÄvÀÛzÉ. ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÁzÀgÉÆà vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄ£ÀÄß gÁdzsÁ¤AiÀÄ£ÁßV¹ PÉÆAqÀÄ D¼ÀÄwÛzÀÄÝzÀjAzÀ vÉgÀPÁuÁA©AiÉÄà ¸Àé¹Û¥ÀÅgÀªÁVgÀ§ºÀÄzÉÃ?

4) ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ Qæ.±À.1255 jAzÀ 1280gÀªÀgÉUÀÆ avÀæzÀÄUÀð, ºÁ¸À£À, ªÀÄAqÀåzÀ ¸ÀÄvÀÛªÀÄÄvÀÛ® ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è ¥ÁæAvÁå¢üPÁjAiÀiÁV PÁgÀ太Àð»¸ÀÄwÛgÀÄvÁÛ£É. 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ ªÀÄvÀÄÛ 3£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£À°è ¥ÀæzsÁ¤AiÀiÁVzÀÝ ¸ÉÆêÉÄAiÀÄ zÀAqÀ£ÁPÀ£ÀÄ avÀæzÀÄUÀð, ºÁ¸À£ÀzÀ ¥ÀæzÉñÀUÀ½UÉ ¥ÁæAvÁå¢üPÁjAiÀiÁV §AzÀ ªÉÄÃ¯É ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉAiÀÄÄ ªÉÄʸÀÆgÀÄ, ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À ¥ÁæAvÁå¢üPÁj AiÀiÁV ¤AiÉÆÃd£ÉUÉƼÀÄîvÁÛ£É. Qæ.±À.1303gÀ ªÉüÉUÉ ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ, ªÉÄʸÀÆgÀÄ, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ, PÉƼÉîUÁ®, £ÀAd£ÀUÀÆqÀÄ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À£ÉÆß¼ÀUÉÆAqÀ ºÀ¢£Á®ÄÌ £ÁqÀ£ÀÄß ¸ÀĨsÀzÀæªÁV PÀnÖ vÀ£Àß ªÀÄUÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£À£ÀÄß F £Ár£À C¢ü¥ÀwAiÀÄ£ÁßV¸ÀĪÀ°è ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À EZÁÒ±ÀQÛ UÉÆÃZÀj¸ÀÄvÀÛzÉ. ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉAiÀÄ ¥ÀæAiÀÄvÀßzÀ ¥sÀ®ªÁV vÉgÀPÀuÁA©AiÀÄÄ gÁdzsÁ¤AiÀiÁV ªÀÄÄAzÉ vÉgÀPÀuÁA©gÁdåªÁV gÀÆ¥ÀÅUÉƼÀî®Ä ¸ÁzsÀåªÁUÀÄvÀÛzÉ.

¸ÉÆêÉÄAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ Qæ.±À.1303gÀ°èAiÉÄà ¸ÉêÀÅtgÉÆA¢UÉ ºÉÆÃgÁqÀÄvÀÛ ªÀÄgÀt ºÉÆA¢zÀ vÀgÀĪÁAiÀÄ CªÀ£À ªÉÆzÀ® ªÀÄUÀ ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ºÉƸÀPÉÆÃmÉ, D£ÉÃPÀ¯ï, PÀ£ÀPÀ¥ÀÅgÀ, ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ªÀĺÁ¥ÀæzsÁ¤AiÀiÁV £ÉÆÃrPÉÆAqÀgÉ, CvÀÛ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁædåzÀ zÀQët ¨sÁUÀzÀ ºÉÆuÉ ºÉÆwÛgÀÄvÁÛ£É. ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À vÀgÀĪÁAiÀÄ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁPÀ£ÀÄ ¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÀ£ÀÄß £ÉÆÃrPÉƼÀÄîwÛzÀÝgÉ EvÀÛ ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ, PÉÆïÁgÀ, ªÀiÁ®ÆgÀÄ, §AUÁgÀ¥ÉÃmÉ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼ÀÄ ¸ÉÆêÉÄAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À QjAiÀÄ ªÀÄUÀ §®è¥ÀàzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ¥ÀæzsÁ¤AiÀiÁV D¼ÀÄwÛgÀÄvÁÛ£É.

MnÖ£À°è ªÉÊj§®ªÀÅ ªÀÈ¢Þ¸ÀzÀAvÉ ªÀÄvÀÄÛ DAvÀjPÀªÁVAiÀÄÆ ±ÁAw ¸ÀĨsÀzÀævÉUÀ¼ÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À ¸ÁªÀiÁædåzÀ°è £É¯É¸ÀĪÀAvÉ ªÀiÁqÀĪÀ°è ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ ªÀÄÄRå¥ÁvÀæ ªÀ»¸ÀÄvÁÛgÉ.

5) ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀ°è ºÉÃUÉ vÀqÀPÁrzÀgÀÆ 1338gÀ £ÀAvÀgÀzÀ ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è CªÀgÀ G¯ÉèÃR PÀAqÀħgÀzÉà EgÀ®Ä PÁgÀtªÉãÀÄ? F ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ vÀªÀÄä ªÀÄÆ®£É¯ÉAiÀiÁzÀ PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛgÀÄ ¥ÁæAvÀåzÀ°è «dAiÀÄ£ÀUÀgÀzÀ CgÀ¸ÀjUÉ ¤µÀ×gÁV C¢üPÁgÀgÀÆqsÀgÁzÀgÀÄ. F ªÉüÉUÉ ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ, ªÉÄʸÀÆgÀÄ, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ, £ÀAd£ÀUÀÆqÀÄ, PÉƼÉîUÁ® ªÀÄvÀÄÛ FgÉÆÃqï, PÉÆAiÀĪÀÄvÀÆÛj£À PÉ®¨sÀƨsÁUÀUÀ¼À£ÉÆß¼ÀUÉÆAqÀAvÀºÀ vÉgÀPÀuÁA© gÁdåªÀÅ gÀÆ¥ÀÅUÉÆAqÀÄ©nÖvÀÄÛ.

6) zÉêÀZÀAzÀæ£À `gÁeÁªÀ½PÀxÁ¸ÁgÀ’60 ªÀÄvÀÄÛ ¨ÉlÖzÀPÉÆÃmÉ PÉʦüAiÀÄvÀÄÛ61UÀ¼À°è£À ¥Á¼ÉAiÀÄUÁgÀgÀ ¥ÀæªÀÄÄRjUÀÆ F ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ  ©ü£ÀßgÀÄ.

7) ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁPÀ¤VzÀÝ gÁªÀÅvÀ gÁAiÀÄ, ¸Áé«ÄªÀAZÀPÀgÀUÀAqÀ, dªÀ¤PÉ£ÁgÁAiÀÄt ºÁUÀÆ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤VzÀÝ ¹vÀPÀgÀUÀAqÀ, EªÀÄär gÁGvÀÛgÁAiÀÄ, PÉÆAUÀªÀiÁj, PÉÆAUÀ¢±Á¥ÀlÖ, ¤Ã®Vj¸ÁzsÀPÀ, ºÉƬĸÀ¼ÀgÁdå®Qëöäà gÀPÀëuÁ¥ËæqsÀ, ¥ÁAqÀåPÀÄ®PÀªÀļÀ ªÀ£ÀPÀÄAdgÀ, ¸ÀAUÁæªÀÄgÁªÀÄ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ ©gÀÄzÀÄUÀ¼ÀÄ CªÀgÀ gÁdQÃAiÀÄ ¥Á槮åªÀ£ÀÄß zÀÈqsÀ¥Àr¸ÀÄvÀÛªÉ. ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ©gÀÄzÀÄUÀ¼ÀÄ CªÀ£À ªÀÄPÀ̽UÀÆ ªÀÄÄAzÀĪÀj¢gÀĪÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¸À§ºÀÄzÀÄ.

8) ±ÉlÖgï CªÀgÀÄ vÀªÀÄä ‘The Hoysala Temples’ PÀÈwAiÀÄ°è ¥ÉgÀªÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤UÉ, ©üêÉÄAiÀÄ, ªÀiÁzsÀªÀ, ZÀPÀæªÀwð, ªÀÄAZÉAiÀÄ, ºÉUÀÎqÉzÉêÀ, ®Qëöä£ÁgÁAiÀÄt JA§ DgÀÄ ªÀÄPÀ̽gÀĪÀÅzÁV w½¹zÁÝgÉ. gÁzsÁ¥ÀmÉïï CªÀgÀÄ vÀªÀÄä Life & times of Hoysala Narasimha III PÀÈwAiÀÄ°è ©üêÀÄzÉêÀ£À ªÀÄUÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ¤UÉ ®QëöäãÁgÁAiÀÄt zÀAuÁAiÀÄPÀ JA§ ªÀÄUÀ¤zÀÄÝzÁVAiÀÄÆ C©ü¥ÁæAiÀÄ¥ÀnÖzÁÝgÉ. DzÀgÉ F FªÀðgÀÆ «zÁéA¸ÀgÀÄ G¯ÉèÃT¹gÀĪÀ ±Á¸À£ÀªÀÅ Qæ.±À.1165gÀzÀÄÝ. [J.PÀ. ¸ÀA¥ÀÅl-4, ZÁªÀÄgÁd£À 108] F ±Á¸À£ÉÆÃPÀÛ ®Qëöä£ÁgÁAiÀÄt zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£À C¢üPÁj ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ£Éà ºÉÆgÀvÀÄ 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£À PÁ®zÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ£À®è; CªÀ¤VzÀݪÀgÉà 4 d£À ªÀÄPÀ̼ÀÄ. E£ÀÄß `©üêÀÄ’ JA§ÄzÀÄ ¥ÀgÁPÀæ«Ä, ¨sÀAiÀÄAPÀgÀ JA§xÀðzÀ°è ±Á¸À£ÀzÀ ¥ÀzÀåzÀ°è §¼ÀPÉAiÀiÁVzÉAiÉÄ ºÉÆgÀvÀÄ gÁzsÁ¥ÀmÉïï CªÀgÀÄ ºÉýgÀĪÀAvÉ M§â ªÀåQÛAiÀÄ®è. ±ÉlÖgï CªÀgÀÄ ºÉýgÀĪÀ ©üêÉÄAiÀÄ JA¨ÁvÀ£ÀÄ [J.PÀ. ¸ÀA¥ÀÅl-3, £ÀAd£ÀUÀÆqÀÄ 329] ¨ÉÃgÉAiÀÄ PÀÄ® ªÀÄvÀÄÛ ¨ÉÃgÉ ªÀA±ÀzÀ ªÀåQÛAiÉÄà «£ÀB ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ£À ¥ÀæzsÁ¤ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É zÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ£À®è.

9) 13 ªÀÄvÀÄÛ 14£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ F ªÀA²ÃAiÀÄgÀ ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è ±ÁzÀÆð®«QæÃrvÀ, ZÀA¥ÀPÀ ªÀiÁ¯É ªÀÄvÀÄÛ EvÀgÉ ªÀtðªÀÈvÀÛUÀ¼ÀÄ gÀZÀ£ÉAiÀiÁVgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß CªÀ¯ÉÆÃQ¹zÀgÉ ZÀA¥ÀÇAiÀÄÄUÀzÀ ªÀÈvÀÛbÀAzÀ¹ì£À ¨ÁºÀļÀåªÀÇ ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ ¥Àæ¨sÁªÀªÀÅ EgÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀĸÀàµÀÖªÁUÀÄvÀÛzÉ. ¸ÀÄAzÀgÀ G¥ÀªÉÄUÀ¼ÀÄ ºÁUÀÆ OavÀåAiÀÄÄvÀ ¥ÀzÀUÀ¼À §¼ÀPÉAiÀÄÄ ±Á¸À£ÀPÀ«AiÀÄ ¥ÀæAiÉÆÃUÀ¹¢ÞUÉ »rzÀ PÀ£ÀßrAiÀiÁVzÉ.

10) ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ ¨ÁæºÀätgÀÄ. ²ªÀ ªÀÄvÀÄÛ «µÀÄÚzÉêÁ®AiÀÄUÀ½UÉ C¥ÁgÀ zÁ£ÀzÀwÛUÀ¼À¤ßwÛgÀĪÀÅzÀÄ CªÀgÀ ªÀÄvÀ¸À»µÀÚvÁ zsÉÆÃgÀuÉAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀĪÀåPÀÛUÉƽ¸ÀÄvÀÛzÉ. ªÀiÁzsÀªÀ£À QjAiÀÄ ªÀÄUÀ ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ PɼÀwgÀÄ¥ÀwAiÀÄ°è ²æêÉʵÀÚªÀ ªÀÄoÀªÀ£ÀÄß ¸Áܦ¹gÀĪÀÅzÀÄ ºÁUÀÆ F ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ AiÀÄw©üPÉëUÉAzÀÄ ¤ÃrgÀĪÀ zÁ£ÀUÀ¼À£ÀÄß UÀªÀĤ¹zÀgÉ gÁªÀiÁ£ÀÄd¥ÀAxÀzÀ ¥ÀæZÀÄgÀvÉUÉ F ªÀA²ÃAiÀÄgÀ PÉÆqÀÄUÉAiÀÄ£ÀÄß UÀÄgÀÄw¸À§ºÀÄzÀÄ.

11) 3£ÉAiÀÄ £ÀgÀ¹AºÀ ªÀÄvÀÄÛ 3£ÉAiÀÄ §¯Áè¼À£À ¥ÀæzsÁ¤AiÀiÁVzÀÝ ¸ÉÆêÀÄAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ PÀ£ÁðlPÀzÀ zÀQëtzÀ°è ¸ÉÆêÀÄ£ÁxÀzÉêÀgÀ DgÁzsÀ£Á ¥ÀAxÀªÀ£ÀÄß ¥ÀæZÀÄgÀUÉƽ¹zÀgÉ, ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ªÀÄvÀÄÛ CªÀ£À ªÀÄPÀ̼ÀÄ, ªÉƪÀÄäPÀ̼ÀÄ C¯Áè¼À£ÁxÀ£À£ÀÄß ¥ÀæwµÁצ¸ÀÄvÁÛ, C£ÉÃPÀ PÀqÉUÀ¼À°è C¯Áè¼À£ÁxÀ¥ÀÅgÀUÀ¼À£ÀÄß ¤«Äð¸ÀĪÀÅzÀgÀ ªÀÄÆ®PÀ PÀ£ÀßqÀzÀ £É®zÀ°è C¯Áè¼À£ÁxÀ£À DgÁzsÀ£Á ¥ÀAxÀªÀ£ÀÄß ¥Àæ¸ÁgÀ ªÀiÁqÀÄvÁÛgÉ.

MnÖ£À°è ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀ 50PÀÆÌ ºÉZÀÄÑ ±Á¸À£ÀUÀ½zÀÄÝ, CªÀgÀÄ PÀ£ÀßqÀ £É®zÀ zÀQët ¨sÁUÀzÀ DqÀ½vÀzÀ°è ªÀÄÄRå ¥ÁvÀæªÀ»¹gÀĪÀÅzÀgÀ eÉÆvÉUÉ PÀ£ÀßqÀ £Ár£À ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ZÀjvÉæUÀÆ «ÄV¯ÁzÀ PÉÆqÀÄUÉUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃrzÁÝgÉ.

* * *

AiÀiÁªÀÅzÉà PÁ®WÀlÖªÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹zÀgÀÆ MAzÉà ºÉ¸Àj£À ºÀ®ªÀÅ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀgÀÄ PÀAqÀħgÀĪÀAvÉ (£Á£ÀÄ £À£Àß »A¢£À ¯ÉÃR£ÀªÁzÀ EwºÁ¸À zÀ±Àð£À-11gÀ°è£À `ºÉÆAiÀÄì¼À ªÀĺÁ¥ÀæzsÁ¤ §®è¥ÀàzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ªÀÄvÀÄÛ CªÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀÄ’ ¯ÉÃR£ÀzÀ Crn¥ÀàtÂAiÀÄ°è ºÉýgÀĪÀAvÉ) ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄgÀ ºÉ¸Àj£ÀªÀgÉà C£ÉÃPÀgÀÄ PÀ£ÀßqÀ£Ár£À zÀQët¨sÁUÀzÀ°èAiÉÄà PÀAqÀħA¢zÁÝgÉ. EªÀgÀÄ AiÀiÁªÀÅzÉÆà jÃwAiÀÄ°è ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ªÀÄvÀÄÛ CªÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄjUÉ ¸ÀA§A¢ü¹gÀ§ºÀÄzÀÄ CxÀªÁ ¸ÀA§AzsÀ ¥ÀqÀzÉAiÉÄà EgÀ§ºÀÄzÀÄ. KPÉAzÀgÉ CªÀgÀ ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀàµÀÖUÉƽ¸À®Ä ±Á¸À£ÀUÀ¼À°èAiÉÄà ªÀiÁ»wAiÀÄ PÉÆgÀvɬÄzÉ. DzÀgÀÆ £À£Àß CzsÀåAiÀÄ£ÀPÉÌ M¼À¥ÀlÖ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ªÀÄvÀÄÛ CªÀ£À ªÀA²ÃAiÀÄjVAvÀ ©ü£ÀßgÀÄ AiÀiÁgÁågÀÄ JA§ÄzÀ£ÀÄß ±Á¸À£ÁzsÁgÀUÀ½AzÀ¯Éà ¸ÀàµÀÖUÉƽ¸À®Ä ¥ÀæAiÀÄwß¹zÉÝãÉ.

1) J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl 3gÀ £ÀAd£ÀUÀÆqÀÄ, 322, 327, 329, 340, 346 ºÁUÀÆ ºÉUÀÎqÀzÉêÀ£ÀPÉÆÃmÉ 47, ¸ÀA¥ÀÅl 4gÀ ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ 56 ; ¸ÀA¥ÀÅl 5gÀ ªÉÄʸÀÆgÀÄ 191 ; ¸ÀA¥ÀÅl 7gÀ ªÀļÀªÀ½î 133, 102; ¸ÀA¥ÀÅl 8gÀ ºÁ¸À£À 38 ; ¸ÀA¥ÀÅl 9gÀ ¨ÉîÆgÀÄ 242, 241, 256, 288, 477; ¸ÀA¥ÀÅl 12gÀ PÀqÀÆgÀÄ 155, 119, 89-F ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è£À ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ CxÀªÁ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀgÀÄ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÀAiÀÄPÀ£À vÀAzÉ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀjVAvÀ ©ü£ÀßgÀÄ.

2) J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl 3gÀ ºÉUÀÎqÉzÉêÀ£ÀPÉÆÃmÉ 81, 83, ¸ÀA¥ÀÅl 7gÀ £ÁUÀªÀÄAUÀ® 118; ¸ÀA¥ÀÅl 8gÀ ºÁ¸À£À 70, 17, 164, 145, ºÉƼɣÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀ 88 ; ¸ÀA¥ÀÅl 24gÀ aPÀÌ£ÁAiÀÄPÀ£ÀºÀ½î 96-F ±Á¸À£ÉÆÃPÀÛ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀgÀÄ ¥À¢£Á®ÄÌ£ÁqÀgÀ¸À£ÁzÀ ªÀiÁzÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤VAvÀ ©ü£ÀߣÀÄ.

3) J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl 3gÀ PÉƼÉîUÁ® 74; J¦üUÁæ¦üAiÀiÁ PÀuÁðnPÁ (gÉʸï DªÀÈwÛ)AiÀÄ xii, w¥ÀlÆgÀÄ 101, 104 ; xi avÀæzÀÄUÀð 1; viii, ¸ÁUÀgÀ 29-F ±Á¸À£ÀUÀ¼À°è G¯ÉèÃR£ÁVgÀĪÀ ªÀÄAZÉAiÀÄ CxÀªÁ ªÀiÁZÉAiÀÄzÀAqÀ £ÁAiÀÄPÀgÀÄ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼ÉzÉêÀ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ£ÁzÀ ªÀÄAZÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤VAvÀ ©ü£ÀߣÀÄ.

4) J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl 12gÀ vÀjÃPÉgÉ 9; ¸ÀA¥ÀÅl 8gÀ CgÀPÀ®UÀÆqÀÄ 157, ºÁ¸À£À 66; ¸ÀA¥ÀÅl 10gÀ ZÀ£ÀßgÁAiÀÄ¥ÀlÖtzÀ 76gÀ ±Á¸À£ÉÆÃPÀÛ PÉÃvÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀgÀÄ ºÁUÀÆ ¸ÉÆêÉÄAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À C½AiÀÄ aPÀÌPÉÃvÀAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤VAvÀ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À ªÀÄUÀ PÉÃvÀAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ ©ü£ÀߣÀÄ.

5) J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl-4 AiÀļÀAzÀÆgÀÄ 169, 67gÀ ±Á¸À£ÉÆÃPÀÛ ¹AUÉAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÉÆêÉÄAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À »jAiÀÄ ªÀÄUÀ ¹AUÀAiÀÄzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£ÀÄ ªÀiÁzsÀªÀzÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ£À QjAiÀÄ ªÀÄUÀ ¹AUÉAiÀÄ zÀAqÀ£ÁAiÀÄPÀ¤VAvÀ ©ü£ÀßgÀÄ.

[PÀÈvÀdÕvÉUÀ¼ÀÄ : £À£Àß F ¯ÉÃR£ÀPÉÌ ªÀiÁUÀðzÀ±Àð£À ªÀiÁrzÀ £À£Àß UÀÄgÀÄUÀ¼ÁzÀ qÁ. ¦.«. PÀȵÀÚªÀÄÆwðAiÀĪÀjUÀÆ ºÁUÀÆ ¸À®ºÉ ¸ÀÆZÀ£ÉUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃrzÀ UɼÉAiÀÄgÁzÀ ²æà ¸ÀÄAPÀA UÉÆêÀzsÀð£ïgÀªÀjUÀÆ £Á£ÀÄ PÀÈvÀdÕ¼ÀÄ.]

DzsÁgÀ¸ÀÆa ªÀÄvÀÄÛ n¥ÀàtÂUÀ¼ÀÄ

1.    Annual Reports on Indian Epigraphy, 1909, No. 189, Archaeological Survey of India, Delhi.

2.      V. Rangacharya., A Topographical list of the Inscriptions of Madras Presidency, vol. 3, Madras, 1919. Page No. 1530.                                                                   

3. ARIE-1909, No. 169.

4.    J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ, ¸ÀA¥ÀÅl 4 (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«), ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ 309.

*     ¸ÀÄAPÀA UÉÆêÀzsÀð£À : `vÉgÀPÀuÁA© gÁdå’, EwºÁ¸À zÀ±Àð£À, ¸ÀA. 24, PÀ.E.C., ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ 2008, ¥ÀÅ. 92.

5.    CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 152.

6.    CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 6, ¥ÁAqÀªÀ¥ÀÅgÀ 154.

7.    CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, £ÀAd£ÀUÀÆqÀÄ 347.

8.    CzÉÃ, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 223.

9.    CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 4, ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ 235.

10.   CzÉÃ, 263.                                       

11. CzÉÃ, 306.

12.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 174.

13.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 6, ¥ÁAqÀªÀ¥ÀÅgÀ 181.

14.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 4, PÉƼÉîÃUÁ® 30.

15.  CzÉÃ, ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ 275, 276, 277, 278.

16.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 6, ¥ÁAqÀªÀ¥ÀÅgÀ 222.

17.  CzÉÃ, ¥ÁAqÀªÀ¥ÀÅgÀ 161.

18.   CzÉÃ, ¥ÁAqÀ¥ÀÅgÀ 212.

19.   J¦üUÁæ¦üAiÀÄ PÀuÁðnPÁ (gÉʸï DªÀÈwÛ), xi, zÁªÀtUÉgÉ 57.

20.   CzÉÃ, avÀæzÀÄUÀð 12.

21.   J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ, ¸ÀA¥ÀÅl 10 (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«.), ZÀ£ÀßgÁAiÀÄ¥ÀlÖt 134.

22.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl-5, ªÉÄʸÀÆgÀÄ 204.

23.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl-7, £ÁUÀªÀÄAUÀ® 83.

24.   CzÉÃ, £ÁUÀªÀÄAUÀ® 84.

25.   CzÉÃ, £ÁUÀªÀÄAUÀ® 76, 73.

26.   CzÉÃ, ¦ÃpPÉ, ¥ÀÅl ixiv.

27.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl-9, ¨ÉîÆgÀÄ 170.

28.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl-7, £ÁUÀªÀÄAUÀ® 74.

29.   J.PÀ. xi (gÉʸï DªÀÈwÛ), avÀæzÀÄUÀð 7.

30.   J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ, (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl 5, n. £ÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀ 238.

31.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 8, CgÀPÀ®UÀÆqÀÄ 39.

32.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 10, ZÀ£ÀßgÁAiÀÄ¥ÀlÖt 53.

33.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl-8, ºÁ¸À£À 75.

34.   J.PÀ. ¶ (gÉʸï DªÀÈwÛ), zÁªÀtUÉgÉ 52.

35.   CzÉÃ, zÁªÀtUÉgÉ 53, 54.

36.   J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ, (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl 8, ºÉƼɣÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀ 1.

37.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 9, ¨ÉîÆgÀÄ 562.

38.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, £ÀAd£ÀUÀÆqÀÄ 207.

39.   J.PÀ. xi (gÉʸï DªÀÈwÛ), avÀæzÀÄUÀð 32.

40.   CzÉÃ, avÀæzÀÄUÀð 12.

41.   J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ, (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«) ¸ÀA¥ÀÅl 5, n. £ÀgÀ¹Ã¥ÀÅgÀ 7.

42.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 10, ZÀ£ÀßgÁAiÀÄ¥ÀlÖt 48.

43.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 4, ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ 296.

44. CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 34.

45. CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 7, £ÁUÀªÀÄAUÀ® 74.

46.   J.PÀ. IX (gÉʸï DªÀÈwÛ), ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ 23.

47.   J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ, (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«), ¸ÀA¥ÀÅl 7, £ÁUÀªÀÄAUÀ® 73.

48.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 9, ¨ÉîÆgÀÄ 565.

49.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, ºÉUÀÎqÉzÉêÀ£ÀPÉÆÃmÉ 47.

50.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 9, ¨ÉîÆgÀÄ 8, 53.

51.  CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 40.

52.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 179.

53.   CzÉÃ, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 138.

54.   CzÉÃ, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 155.

55.  CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 4, ZÁªÀÄgÁd£ÀUÀgÀ 299.

56.   CzÉÃ, ¸ÀA¥ÀÅl 3, UÀÄAqÀÄè¥ÉÃmÉ 74.

57.  ARIE, 1909, No. 158.                           

58.   J¦UÁæ¦üAiÀÄ PÀ£ÁðnPÀ, (ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«), ¸ÀA¥ÀÅl 4, ¦jAiÀiÁ¥ÀlÖt 19.

59.   ARIE, 1907, Page-66-67.                       

60.   zÉêÀZÀAzÀæ gÁeÁªÀ½ PÀxÁ¸ÁgÀ : ¸ÀA. ©.J¸ï. ¸ÀtÚAiÀÄå, PÀ.C.¸ÀA. ªÉÄʸÀÆgÀÄ «.«. 1988, ¥ÀÅ. 183.

61.   PÀ£ÁðlPÀzÀ PÉʦüAiÀÄvÀÄÛUÀ¼ÀÄ : ¸ÀA. qÁ. JA.JA. PÀ®§ÄVð, PÀ£ÀßqÀ «.«. ºÀA¦, 1992, ¥ÀÅ. 87-92.

1.    qÁ. ¸ÀÆAiÀÄð£ÁxÀ PÁªÀÄvï; PÀ£ÁðlPÀzÀ ¸ÀAQë¥ÀÛ EwºÁ¸À, dƦlgï §ÄPïì, ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ EvÀgÉqÉUÀ¼ÀÄ, 1999.

2.    S. Settor : The Hoysala Temples, Karnataka University, Dharawad & Kala Yatra Publications, 1992.

3.      J. Duncan M. Derrett : The Hoysalas, Oxford University Press, 1957.    

4.      Dr. M. Radha Patel : Life and Times of Hoysalas Narasimha III, Prasaranga, Mysore, 2001.

ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಸರಣಿ.-ಜಿ.ಎಸ್.ದೇಸಾಯಿ

z ಎಚ್‌.ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್‌ ಡಾ. ಗೋವಿಂದ ಸ್ವಾಮಿರಾವ್ ಗಾಯಿ:

ನಮ್ಮನಾಡಿನ ಶಾಸನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಶಾಸನಗಳ ಶೋಧನೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದವರು ಬಿ.ಎಲ್.ರೈಸ್.ಮೊದಲಾದ ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ವಾಂಸರೇ. ಅವರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಆರ್.ಜಿ ಭಂಡಾರ್ಕರ್, ಕೆ. ಬಿ ಪಾಠಕ್, ಎನ್.ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ರಾವ್, ಆರ್.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯ, ಎಸ್.ಆರ್. ಪಂಚಮುಖಿ, ಪಿ.ಬಿ ದೇಸಾಯಿ ಮೊದಲಾದ ದೇಶೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸರದು . ಮೂರನೆ ಪೀಳಿಗೆಯ  ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಹೆಸರು  ಡಾ. ಗೋವಿಂದ ಸ್ವಾಮಿರಾವ್ ಗಾಯಿ ಅವರದು.ಅವರು ವಿದ್ವತ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಜಿ.ಎಸ್ ಗಾಯಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ ಬರಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಇಡೀ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ಬರಿ ಶಾಸನರಂಗದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ತಜ್ಞರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ರಂಗದಲ್ಲೂ  ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧಕರು. ಗೋವಿದಂರಾಯರ ಜನನ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥರ್ಗಾ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ.  ಅವರದು  ವೈದಿಕ ಕುಟುಂಬ. ಅವರ ಹಿರಿಯರು  ಗ್ರಾಮದ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ ಮಾಲಿಕರು. ಒಕ್ಕಲುತನದ ಅನುಭವವೂ ಇದ್ದಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ಹಸು ಸಾಕಣೆ ಆ ಮನೆತನದವರ ಆದ್ಯ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು . ಗೋಸೇವೆ ಒಂದು ಪವಿತ್ರಕಾರ್ಯವೆಂದೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ಅವರ ಮನೆಯವರು ಕುಲಕರ್ಣಿ ಎಂಬುದರ ಬದಲಾಗಿ ಗಾಯ್ಸಾಕುವವರು ಎಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಗಾಯಿ ಎಂಬುದೇ ಅವರ ಮನೆತನದ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ಹಳ್ಳಿಯ ತೊರೆದು ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದರು.  ಅವರ ತಂದೆ ಸ್ವಾಮಿರಾವ್ ಗಾಯಿ ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿ. ಅವರ ತಾಯಿ ಅಂಬಕ್ಕ.  ಅವರಿಗೆ  ಒಂಬತ್ತು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಸಂತಾನ. ಕೊನೆಯವರೇ ಗೋವಿಂದರಾವ್. ಅವರದು  ತುಂಬು ಕುಟುಂಬ. ಮಿತವಾದ ಆದಾಯ.ಗೋವಿಂದನ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಕಷ್ಟ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ಸರಮಾಲೆ. ಕೊನೆಯ ಮಗ ಹದಿನಾಲಕ್ಕು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗಲೇ   ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಹಿರಿಯಣ್ಣನೇ ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಸರೆ ಯಾದ.  ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯವರೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಾಗಿತು. .ನಂತರ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಫರ್ಗ್ಯುಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಷಯ. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಆನರ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.  ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ ಅದರ  ಮೊದಲ ತಂಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ  ಗೋವಿಂದರಾವ್ ಗಾಯಿಯವರಾದಾಯಿತು. ಅವರು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಆರಿಸಿ ಕೊಂಡ ವಿಷಯ ಎಂಟು, ಒಂಬತ್ತು, ಮತ್ತು ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಕರಣ. “” Historical grammar of old Kannada”.ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರೊ. ಸಿ.ಆರ್.ಶಂಕರನ್. ಗೋವಿಂದ ರಾವ್ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಧರರಾದ ಹಿರಿಮೆ  ಪಡೆದರು. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕಟನಾ ಮಾಲಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಜಿ. ಎಸ್. ಗಾಯಿ  ಅವರ  ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧವೇ ಅದರ ಪ್ರಕಟಿತ ಮೊದಲ ಕೃತಿಯಾಯಿತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವ ಮೊದಲಾದುದು ನೀಲಗಿರಿಯ ಉದಕಮಂಡಲದ ಶಾಸನ ತಜ್ಞರ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಸನ ಸಹಾಯಕನ ಹುದ್ದೆ ಅವರದಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷದವರೆಗ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ , ಮುಂಬಯಿ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾರವಾಡದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವಾಚಕರು ಹಾಗೂ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿನೇಮಕ ಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಆರ್.ಎಸ್. ಪಂಚಮುಖಿ ಮತ್ತು ಎ.ಎಂ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಯವರ ಸಹವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸಿಕ್ಕಿತು.  ಅದು ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ರಾಕ್ಫೆಲರ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ನನ ಫೆಲೋ ಷಿಪ್ ದೊರಕಿತು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಉದಕಮಂಡಲದ ಕೇಂದ್ರ ಸಕಾರದ ಶಾಸನ ತಜ್ಞ  ಕಚೇರಿಗೆ ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಅಲ್ಲಿ  ಸಾರ್ಥಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ  ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಶಾಸನ ತಜ್ಞ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಪರಿಣತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ದೊರಕಿತು. ಎರಡನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಷಿಯನ್ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಲಿಪಿಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮೌಲಿಕ "ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಕರ್ಣಾಟಕ” ಸಂಪುಟಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿ ಬಹು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್ಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ  ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ  ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಮೋಘ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮಿಥಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಪದಕ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಪತ್ರವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಅವರನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಭಿಲೇಖ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಸಂಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದು ಯುವ ಸಂಶೋಧಕರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಅದರಂತೆ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ದೇ.ಜ.ಗೌ ರೊಡನೆ  ಸೇರಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಥಳನಾಮ ಪರಿಷತ್, ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಅದರಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೊಸದೊಂದು ರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾದೆಮಿಯ  ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಅದು ಯುವ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ವರದಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ತುಮಕೂರಿನ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ೧೯೮೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅದರ  ಎರಡನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿನಿಯರ್ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪಡೆದರು. . ಮೈಸೂರು ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನ  ಸಂದಿತು. ಬಾಂಬೆಯ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋಷಿಪ್, ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ನಂಟು ಬಹು ಗಾಢ. ಕನ್ನಡ -ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರು ಇರವವರೆಗೆ  ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಭಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಥಮವಾದ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ತರಗತಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು  ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಇದೆ. ಡಾ. ಗಾಯಿಯವರ ಲೇಖನಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ. ಅದರೂ ಹಲವು ವಿದ್ವತ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು  ಅವರ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳು  ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಅವರ ಗ್ರಂಥ ರೂಪದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಖರವಾದ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನವೂ ಅನುಕರಣೀಯ. ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಾದರೂ ಮೊದಲು ಹಿಂದಿನವರ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿವರ ನೀಡಿ ನಂತರವೇ ಹೊಸ ವಿವರ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಖಚಿತ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಯೇ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ಕಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅರಿಯಬೇಕು  ಎಂಬುದು ಅವರ ಮತ. ಡಾ. ಗಾಯಿ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು, ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಖಚಿತತೆ ನೀಡಿದವು. ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ , ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತಮಿಳು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನೆರವಿಗೆ ನಿಂತಿತು. ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೂಗೋಳ , ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನವು   ಆ   ವಿಷಯಗಳ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಅದರಿಂದ ಅವರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಂಡು ನೆನಪಿಡಬಹುದಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.  ಅವರ  ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ,ಮತ್ತು ವಸ್ತು ನಿಷ್ಠತೆ, ಜಡವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ  ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಿದವು. ಅವರು ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ “Historical grammar of old Karnataka"  ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ , ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ  ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತದನಂತರ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಮೇಲೆ ,ಶಾಸನ ಕುರಿತಾದ ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿರುವರು. “Inscriptions of early Kadamba’s “ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿಪ್ರಕಟವಾದ ಕೊನೆಯ ಕೃತಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಗಂಥಗಳೂ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಕಾಳಿದಾಸ ಮತ್ತು ಭವಭೂತಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿರುವರು . ‘ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಇಂಡಿಕಾ’ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನಗಳು ೪೨  ಇನ್ನಿತರ ಸಂಶೋದನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಕುರಿತ ೯ ಲೇಖನಗಳು,  ಸಂಶೋಧನೆಯ ೫೩ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು ೪.  ಅವರು ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲೂ ಅವರ ವಿದ್ವತ್ತಿನ, ನಿಖರತೆಯ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟುತನದ ಛಾಯೆ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ -ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟುವಿನ ಎಂಟನೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಅದು ಅಚ್ಚಿನ ಮನೆ ಸೇರದ ಮೇಲೆ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕಾಲವಶರಾದರು ಆಗ ಅವರಿಗೆ ೭೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. ಆ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಕೊನೆಯುಸಿರಿನವರೆಗೆ  ಗುರತರ ಹೊಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರ ನಿಧನದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ವಿದ್ವತ್ ಪರಂಪರೆ,ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಂಗದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿ  ಕಾಣೆಯಾದರು.