ಬಸ್ತಿಕೋಟೆಯ ಜೈನ ಅವಶೇಷಗಳು-ಒಂದು ಅವಲೋಕನ

                                                               ಲಿಂಗರಾಜು

                                                                                               ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು

                                                                                                 ಸರ್ಕಾರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ

                                                                                                                         ಮಂಡ್ಯ-೫೭೧೪೦೧

ಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಮಂಡ್ಯ ೧೯೩೯ರ ಜುಲೈ ೧ರಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೯೬೧ ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೭೬೨ರಿಂದ ೯೧೪ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಏಳು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾನಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಸದಿಗಳು, ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹಗಳು, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ. ನಾಗಮಂಗಲದ ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿ, ಬೆಳ್ಳೂರಿನ ವಿಮಲ ತೀರ್ಥಂಕರ ಬಸದಿ, ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆಯ ಹೊಸಹೊಳಲಿನ ಹಾಗೂ ಮುರುಕನಹಳ್ಳಿಯ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಗಳು, ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಯ ಬಸದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹ, ಅರೆತಿಪ್ಪೂರಿನ ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಯ ಜೈನ ಅವಶೇಷಗಳ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಯ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆ: ಬಸ್ತಿ ಹೊಸಕೋಟೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾದ ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆಯಿಂದ ಸು.೨೮ ಕಿ.ಮೀ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಹಿನ್ನೀರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಮಾವಿನಕೆರೆಗೆ ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖೈಯಲ್ಲಿ ಜೈನರಿದ್ದರು ಆದರೆ ಇಂದಿನ  ಬಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗದವರು ಅಧಿಕ ಸಂಖೈಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕುರುಬರ ಬಸ್ತಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ಬಸ್ತಿ ಹೊಸಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಜನರು ಅಧಿಕ ಸಂಖೈಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಎ.ಕೆ. ಬಸ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಜನರು ತಮಗೆ ಸಮೀಪದ ಬಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಕ್ಕಲಗೇರಿ ಎಂದೇ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.೧ ಈ ಎರಡು ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಹಿಂದೆ ಬಸ್ತಿ ಅಥವ ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆ ಇದ್ದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇಂದಿನ ಕುರುಬರ ಬಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಎ.ಕೆ. ಬಸ್ತಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಗಳ ಬಳಿಯ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಹಿನ್ನೀರಿನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಸರ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲಗಳ ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹ, ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳೂ, ಜೈನ ಬಸದಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಜೈನ ಅವಶೇಷಗಳ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು (ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ) ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಯು ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಧರ್ಮಿಯರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಾಂಬಾಡಿ (ಕನ್ನಾಂಬಾಡಿ) ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗೊಮ್ಮಟನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಇತರೆ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳನ್ನು, ಬಸದಿಯ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು, ಹಿನ್ನೀರಿನ ಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ತಂದು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ತಿ ಹೊಸಕೋಟೆಯ ಜೈನ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನವನ್ನು ಪುನರ್‌ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಡಾ. ಪಿ.ಎನ್. ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಇಂದು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳು, ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಶೈಲಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಎರಡು ಶಾಸನಗಳು, ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಿಯ ಜನತೆಯ ಮೌಖಿಕ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಬಸ್ತಿ ಹೊಸಕೋಟೆಯ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳು, ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಗಂಗರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ.

ಬಸ್ತಿಯ ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹ: ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿಯಿರುವುದು ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ಬಸ್ತಿಯ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಹಿನ್ನೀರಿನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿದೆ. ಬಸ್ತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಹಾಗೂ ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಹಳೆಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಇವೆ.

ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಥಾನಿಕ\ಖಡ್ಗಾಸನ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.೨ ಇದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ತಿಯ ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿಯ ಎತ್ತರಕ್ಕೂ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದ ಗೂಡಿನಂತಹ ಗುಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಸು.೧೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸುಂದರವಾದ ಗೊಮ್ಮಟನ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರಮುಖವಾದುದ್ದು. ಇಂದಿಗೂ ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿಯ ಮುಖಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ತಲೆಗೂದಲು ಗುಂಗುರು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಾದದಿಂದ ಮಂಡಿಯವರೆಗೆ ಲತಾಬಳ್ಳಿಗಳು ಹಬ್ಬಿರುವಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊಳದ ಬಾಹುಬಲಿ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶಾಂತ ಭಾವವನ್ನಾಗಲೀ, ಪಕ್ಕದ ಹುತ್ತಗಳ ಮೇಲಿನಿಂದ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಹಬ್ಬಿ ತೋಳಿನವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವದನ್ನಾಗಲೀ, ಹುತ್ತದಿಂದ ಕುಕ್ಕಟ ಸರ್ಪಗಳು ಹೊರ ಬಂದಿರುವಂತಾಗಲೀ, ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ, ಬಾಲಮುಗ್ಧ ನಗೆ, ಸಣ್ಣ ನಡುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೂರ್ಣ ಶಿಲ್ಪವಾಗಿ ಈ ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕೆತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊಳದ ಬಾಹುಬಲಿ ಶಿಲ್ಪಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಗಂಗರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಡಾ. ಪಿ.ಎನ್. ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅನಂತರಾಮು ಕೆ. ರವರು ತಮ್ಮ ಸಕ್ಕರೆಸೀಮೆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಮಂತ್ರಿ ಪುಣಿಸಮಯ್ಯ ಬಸದಿಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಈ ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.೩ ಗೊಮ್ಮಟನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಗೊಮ್ಮಟನ ಎತ್ತರಕ್ಕೂ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದ ಗೂಡಿನಂತಹ ಗುಡಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಜೈನ ಭಕ್ತರು ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು.

ಬಸ್ತಿಯ ಬಸದಿಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಸದಿಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮೊದಲು ಕ್ರಿ.ಶ.೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊಳದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ.೮-೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಪಿಗೆ ಮರದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬಸದಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವಿದೆ.೪     

ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಅವಲೋಕಿಸಬಹುದು.

ಗೊಮ್ಮಟನ ಮೂರ್ತಿಯ ಹಿಂಬಾಗ ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಬಸದಿ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ಗೋಪುರದ ಸ್ಥೂಪಿ ಭಾಗ ಕೆಳಗೆಡೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಸ್ತಂಭಗಳು ತರಂಗ ಬೋಧಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಸ್ತಂಭಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ತೊಲೆಯ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಮೃದಂಗ, ತಾಳ, ಕೊಳಲು, ಶಂಖಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿವಿಧ ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳ ಸಾಲು ನೋಡುಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಗೊಮ್ಮಟನ ಮೂರ್ತಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿರುವ ಆರು ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಬಸದಿಯು ಸಹ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಬಸದಿಯ ತೊಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು ನೋಡುಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆರು ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿರುವ ಬಸದಿಯು ಸಹ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಬಸದಿಯು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್.ನ ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬಸದಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಈ ಬಸದಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ದಂಡನಾಯಕ ಪುಣಿಸಮಯ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಬಹುದು.

ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಬಸದಿಗಳಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕುರುಹುಗಳು ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಹಿನ್ನೀರಿನ ದಡದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಚಪ್ಪಡಿಗಳ ಕುರುಹುಗಳಿಂದ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಸ್ತಂಭಗಳು, ಹಾಗೂ ತರಂಗ(ಸ್ತಂಭ) ಬೋದಿಗೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಸದಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಬಸದಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೈಲಿ, ಸ್ತಂಭಗಳು, ತರಂಗ(ಸ್ತಂಭ) ಬೋಧಿಗೆಗಳು, ಸ್ಥೂಪಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೈಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇವು ಗಂಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆಯೆಂದು ಡಾ. ಪಿ.ಎನ್. ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿರವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಸ್ತಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಎರಡು ಶಾಸನಗಳು ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಯ ಬಸದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕೆಲವು ಬಸದಿಗಳು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಸ್ತಿಯ ೧೦೭ನೇ ಶಾಸನ ಬಸದಿಯ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಾಳು ಮಂಟಪದ ಪೂರ್ವ ಬಾಗಿಲ ತೊಲೆಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಮನ್ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವರು......ತತ್ಪಾದ ಪದ್ಮೋಪಜೀವಿ ಶ್ರೀ ಮನ್ಮಹಾ ಪ್ರಧಾನಂ ದಣ್ಣನಾಯಕ ಪುಣಿಸಮಯ್ಯ ಬಸದಿಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮೊದೂರು ನಾಡಿನ ಮಾಣಿಕ್ಯದೊಡಲೂರು, ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.೫ ಬಹುಶಃ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್.ನ ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಬಸದಿಯು ಈತನನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಸದಿಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಗುರುವಿನ ಅಣತಿಯಂತೆ ಪುಣಿಸಮಯ್ಯನು ಬಸ್ತಿ ಹೊಸಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಹೊಯ್ಸಳ ಜಿನಾಲಯದ’ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಬಸದಿಯನ್ನು (ಮತ್ತೊಂದು ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿನ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿ) ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಪತ್ನಿ ದಂಡನಾಯಕಿತ್ತಿ ಜಕ್ಕಿಯಬ್ಬೆ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು.೬

ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೋಕಿನ ಬಸ್ತಿಯ ೧೦೬ನೇ ಶಾಸನ ಜಿನದೇವರ ಬಸದಿಯ ಮುಂದಿರುವ ಮಾನಸ್ತಂಭದ ಮೇಲಿರುವ ಶಾಸನದ ವಿವರ ೧ನೇ ನರಸಿಂಹನ (ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ) ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೬೫ರ ಶಾಸನ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಪ್ರಧಾನಂ ಹೆರ್ಗಡೆ ಶಿವರಾಜನ ನಂಬಿಕಸ್ತ ಅಧಿಕಾರಿ ಸೋಮಯ್ಯನು ಮಾಣಿಕ್ಯವೊಳಲಿನ ಹೊಯ್ಸಳ ಜಿನಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಥಿವ ಸಂವತ್ಸರದ ಆಷಾಡ ಶುದ್ಧ ಪಾಡಿವ ಆದಿವಾರದಂದು ಮಾಣಿಕ್ಯವೊಳಲಿನಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆ ಹಾಗೂ ಮಗ್ಗದೆರೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ..೭ ಹೀಗೆ ಈ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಪುಣಿಸಮಯ್ಯ ಹಾಗೂ ಸೋಮಯ್ಯ ಬಸದಿಹಳ್ಳಿ, ಮಾಣಿಕ್ಯದೊಡಲೂರು, ಮಾವಿನಕೆರೆ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಸೋಮಯ್ಯನು ಈ ಬಸದಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹುಶಃ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್. ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಮೇಲಿನ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದೆ ‘ಮಾಣಿಕ್ಯದೊಡಲೂರು’, ‘ಮಾಣಿಕ್ಯವೊಳಲು’ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.೮

ಬಸ್ತಿಯ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು: ಜೈನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಮೂಲ ಗೊಮ್ಮಟನ ಮೂರ್ತಿಯ ಎರಡುಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸುಂದರವಾದ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಂಗರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ್ದಿರುಬಹುದು. ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದ ಚಿಹ್ನೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಮಹಾವೀರನ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಣಿಯರ ಆರಾಧನೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಮಹಾವೀರನ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಯಕ್ಷರ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.೯ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಪೂಜೆಯ ಜೊತೆ ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಣಿಯರಿಗೂ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನೇ ಡಾ|| ದೇಸಾಯಿರವರು ‘ಯಕ್ಷೀ ಆರಾಧನಾ’ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.೧೦ ಇದಲ್ಲದೆ ನಾಲ್ಕು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಯ ಶಿರದ ಭಾಗ ನಾಶವಾಗಿದ್ದರೆ. ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಾಸನ ಶೈಲಿಯ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮುಕ್ಕಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಆದರೆ ಈ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳು ಯಾವ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರರ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಿಹ್ನೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಆದಿನಾಥ, ಶಾಂತಿನಾಥ, ನೇಮಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ೨೪ ಮಂದಿ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪ ವಿಶೇಷತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರದೆ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು ಗುರ್ತಿಸುವಾಗ ಪೀಠಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಂಛನದಿಂದ ಗುರ್ತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯ ೨೪ ಮಂದಿ ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ ೨೧ ಮಂದಿ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಥಾನಿಕ\ಖಡ್ಗಾಸನ) ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದರೆ ಉಳಿದ ಮೂವರು ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಆದಿನಾಥ, ನೇಮಿನಾಥ, ಮಹಾವೀರ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಪದ್ಮಾಸನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸಕ್ತರಾಗಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮೇಲಿನಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.೧೧ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೪೭ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಮಹಾಪ್ರಧಾನ ದಂಡನಾಯಕ ಪುಣಿಸಮಯ್ಯನು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಆದಿನಾಥ, ಶಾಂತಿನಾಥ, ನೇಮಿನಾಥ ಹಾಗೂ ಮಹಾವೀರರ ಸುಂದರವಾದ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಳಪದಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವನೆಂದು ಮೂಲ ಗೊಮ್ಮಟನ ಮೂರ್ತಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಹಾವೀರ ಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರುರವರು ಹಾಕಿಸಿರುವ ಫಲಕದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಣಿಯರ ಸುಂದರವಾದ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು ಬಹು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿವೆ. ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಹಂಸಗಳ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ತೊಲೆ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಭಾಗದ ಚಪ್ಪಡಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜೈನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಸ್ತಂಭಗಳು, ವಿವಿಧ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು, ತರಂಗ ಬೋಧಿಗೆಗಳು, ಸ್ತಂಭ ಬೋಧಿಗೆಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಎಲ್ಲಿಂದರಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿ “ಬಯಲು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಂತೆ” ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.೧೨ ಜೈನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ತಂಭಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜೈನ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮಿಯರಾರು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಗಂಗರಸರ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯರು ಅಧಿಕ ಸಂಖೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಸ್ತಿಪುರ, ಬಸ್ತಿಹಳ್ಳಿ, ಬಸ್ತಿಕಟ್ಟೆ, ಬಸ್ತಿಹೊಸಕೋಟೆಗೆ ಬದಲು ಕುರುಬರಬಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಎ.ಕೆ. ಬಸ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಜೈನ ಬಸದಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವುದೇ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೈನ ಧರ್ಮಿಯರು ಕಾಲಾನಂತರ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಆಸಕ್ತ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಂದ ಆಗಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಆಧಾರಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

೧.    ಪುಟ ೫೬೫-೫೬೬, ಅನಂತರಾಮು, ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೀಮೆ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೦೪.

೨.    ಪುಟ ೬೪, ಭಟ್‌ಸೂರಿ ಕೆ.ಜಿ. ಹಾಡುವಳ್ಳಿ ಜೈನ ಶಾಸನ ವಾಸ್ತು-ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ-೨೦೧೧.

೩.    ಪುಟ ೫೬೭, ಅನಂತರಾಮು, ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೀಮೆ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೦೪.

೪.    ಪುಟ ೧೮, ಭಟ್‌ಸೂರಿ ಕೆ.ಜಿ. ಹಾಡುವಳ್ಳಿ ಜೈನ ಶಾಸನ ವಾಸ್ತು-ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ-೨೦೧೧.

೫.    ಪುಟ ೯೬, ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯ ಕರ್ನಾಟಿಕ, ಸಂಪುಟ ೬, ೧೯೭೭. (ಪರಿಷ್ಕೃತ).

೬.    ಪುಟ ೨೪೫, ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಎಂ.ವಿ., ಕೇಶವ ಭಟ್. ಎಂ. ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ದರ್ಶನ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಹಕಾರಿ ಪ್ರಕಾಶನ,ಬೆಂಗಳೂರು,೧೯೭೦.

೭.    ಪುಟ ೯೫, ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯ ಕರ್ನಾಟಿಕ, ಸಂಪುಟ ೬, ೧೯೭೭, (ಪರಿಷ್ಕೃತ).

೮.    ಪುಟ ೫೬೭, ಕೆ. ಅನಂತರಾಮು, ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೀಮೆ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೦೪.

೯.    ಪುಟ ೨೩೮, ಗೋಪಾಲ್. ಆರ್. (ಸಂ) ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಮೈಸೂರು, ೨೦೦೮.

೧೦.   ಪುಟ ೧೦೦. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ. ಎಂ. ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಮೈಸೂರು ವಿ.ವಿ., ೧೯೬೬.

೧೧.   ಪುಟ ೩೭, ಭಟ್ ಸೂರಿ ಕೆ.ಜಿ. ಹಾಡುವಳ್ಳಿ ಜೈನ ಶಾಸನ ವಾಸ್ತು-ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೨೦೧೧.

೧೨.   ಪುಟ ೧೭, ತೈಲೂರು ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣ, ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಒಂದು ಅವಲೋಕನ, ಭಾನು ಪ್ರಕಾಶನ, ಮಂಡ್ಯ, ೨೦೧೦.

Ÿ

ಮಾದನಭಾವಿಯಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯಾವಶೇಷಗಳು

ªÀiÁzÀ£À¨sÁ« UÁæªÀÄzÀ°è zÉÆgÉvÀ ¸ÀÄAzÀgÀ ²®à,ºÁUÀÆ ¸ÀÄvÀÛªÀÄÄvÀÛ°£À     ¥ÁæZÁåªÀ±ÉõÀUÀ¼ÀÄ

      qÁ. J¸ï. ZÀ®ªÁ¢.                                                                                                                                                          PÀ£ÀßqÀ ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£À ¸ÀA¸ÉÜ,                                              

zsÁgÀªÁqÀ-58003

qÁ. J¸ï. ªÉÄîPÁgÀ

¸ÀºÁAiÀÄPÀ ¥ÁæzsÁå¥ÀPÀgÀÄ,

PÀ£ÁðlPÀ «±Àé«zÁå®AiÀÄ,

zsÁgÀªÁqÀ-58003

zsÁgÀªÁqÀ f¯Éè ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ªÀÄvÀÄÛ LwºÁ¹PÀªÁV ªÀĺÀvÀéªÀ£ÀÄß ¥ÀqÉzÀ ¥ÀæzÉñÀªÁVzÉ. F f¯ÉèAiÀÄ°è ²¯Á ¸ÀA¸ÀÌøw¬ÄAzÀ »rzÀÄ ±ÁvÀªÁºÀ£À, PÀzÀA§gÀÄ, gÁµÀÖçPÀÆlgÀÄ, PÀ¯Áåt ZÁ®ÄPÀågÀÄ, PÀ®ZÀÆjUÀ¼ÀÄ, «dAiÀÄ£ÀUÀgÀ, §ºÀªÀĤ, D¢¯ï±Á» ºÁUÀÆ ©ænõÀgÀ D½éPÉUÉ ¸ÀA§A¢ü¹zÀ ±Á¸À£À, ªÀÄÆwð ²®à, zÉêÁ®AiÀÄ, PÉÆÃmÉ, PÉÆvÀÛ¼À EvÁå¢ ¥ÁæZÁåªÀ±ÉõÀUÀ¼ÀÄ, f¯ÉèAiÀÄ ¥ÀæwAiÉÆAzÀÄ UÁæªÀÄzÀ°è PÀAqÀħgÀÄvÀÛªÉ.

zsÁgÀªÁqÀ vÁ®ÆQ£À PÉÃAzÀæ ¸ÀܼÀ¢AzÀ ¸ÀÄ.22 Q.«ÄÃ. zÀÆgÀzÀ ªÀiÁzÀ£À¨sÁ« UÁæªÀÄzÀ°è CvÀåAvÀ ¸ÀÄAzÀgÀªÁzÀ ²®à EwÛÃZÉUÉ £É® CUÉAiÀÄĪÁUÀ ¥ÀvÉÛAiÀiÁVgÀÄvÀÛzÉ. EzÀÄ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 700 ªÀµÀðUÀ¼À »A¢£ÀzÀÄÝ, CAzÀgÉ 13£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ M§â C¢üPÁjAiÀÄ ¸ÀÄAzÀgÀ ²®àªÁVzÉ. PÉÃAzÀæ ¸ÀgÀPÁgÀzÀ GzÉÆåÃUÀ SÁwæ AiÉÆÃd£ÉAiÀÄ CrAiÀÄ°è vÉAV£À ¸À¹ £ÉÃqÀ®Ä UÁæªÀÄzÀ ²æà ®PÀëöätÚ zÉÆqÀªÁqÀ EªÀgÀ ªÀÄ£ÉAiÀÄ »vÀÛ®zÀ°è vÀUÀÄÎ vÉÆqÀĪÁUÀ ªÀÄÆgÀÄ ¥sÀÆlÄ D¼ÀzÀ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ°è F ¸ÀÄAzÀgÀ ²®àªÉÇAzÀÄ ¥ÀvÉÛAiÀiÁVzÉ. EzÉÆAzÀÄ G§Äâ²®àªÁVzÀÄÝ, ªÉÄʪÉÄÃ¯É ªÀ¸ÁÛç¨sÀgÀtUÀ¼À£ÀÄß zsÀj¹ ¥ÀzÁä¸À£ÀzÀ°è PÀĽwzÁÝ£É. PÉÊUÀ¼ÀÄ CAd° ªÀÄÄzÉæAiÀÄ°èªÉ. (CAzÀgÉ PÉÊ ªÀÄÄVzÀÄ PÀĽwÛgÀĪÀÅzÀÄ) vÀ¯ÉAiÀÄ PÀÆzÀ®£ÀÄß ªÉÄÃ¯É ¹A©AiÀÄ£ÀÄß PÀnÖzÁÝ£É. ªÀÄÄRzÀ ¨sÁªÀzÀ°è ±ÁAvÀvɬÄzÉ. Q«UÀ¼À°è PÀÄAqÀ®UÀ½ªÉ. PÉÆgÀ¼À°è ªÀÄt ªÀÄÄwÛ£À ºÁgÀ«zÉ. PÉÊUÀ¼À°è §¼ÉUÀ½ªÉ. ¸ÉÆAlPÉÌ ªÀ¸ÀÛçªÀ£ÀÄß ¸ÀÄwÛPÀnÖzÁÝ£É. CzÀgÀ ¤gÀVAiÀÄ£ÀÄß ªÀÄÄAzÉ E½©nÖzÁÝ£É. FvÀ£À£Éßà C®APÁgÀ AiÀÄÄPÀÛ ¸ÀÛA¨sÀ vÉÆÃgÀtzÀ ªÀÄzsÀå RAqÀj¸À¯ÁVzÉ. ²®àzÀ vÉÆÃgÀtzÀ M¼À¸ÀÄwÛ£À°è ªÀÄtÂUÀ¼À C®APÁgÀ«zÉ. PÀÄA¨sÀUÀ¼À ªÉÄÃ¯É ®vÁ ¸ÀÄgÀĽ ¥ÀnÖUÀ½ªÉ. FvÀ£À zÉúÁAUÀ ªÀ¸ÁÛç¨sÀgÀt ¸ÀÛA¨sÀvÉÆÃgÀtzÀ  PÀ¯Á®PÀët¢AzÀ F ªÀÄÆwð Qæ.±À.13£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÉÝAzÀÄ UÀÄwð¸À¯ÁVzÉ. PÉʪÀÄÄVzÀÄ PÀĽwgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß £ÉÆÃrzÀgÉ F ²®à M§â C¢üPÁjAiÀÄzÁÝVgÀ¨ÉÃPÀÄ. E®èªÉà zÉêÁ®AiÀĪÀ£ÀÄß ¸Áܦ¹gÀĪÀ M§â C¢üPÁjAiÀÄzÁÝVgÀĪÀ ¸ÁzsÀåvÉ PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. DzÀgÉ FvÀ£ÀÄ AiÀiÁªÀ zsÀªÀÄðzÀ ¨sÀPÀÛ£ÉAzÀÄ w½zÀħgÀĪÀÅ¢®è. F ²®àªÀ£ÀÄß ²¸ïÖ ²¯É¬ÄAzÀ RAqÀj¸À¯ÁVzÉ. zÉúÁAUÀ £ÀÄtÄ¥ÁV EgÀĪÀÅzÀjAzÀ EzÀÄ £ÉÆÃqÀ®Ä  vÀÄA¨Á DPÀµÀðtÂÃAiÀĪÁVzÉ. ²¸ïÖ ²¯ÉAiÀÄ£ÀÄß §¼À¹ vÀAiÀiÁj¹zÀ ²®àUÀ¼ÀÄ F ¨sÁUÀzÀ°è ¹UÀĪÀÅzÀÄ vÀÄA¨Á «gÀ¼ÀªÉAzÀÄ qÁ. Dgï.JA. µÀqÀPÀëgÀAiÀÄå£ÀªÀgÀÄ C©ü¥ÁæAiÀÄ¥ÀnÖzÁÝgÉ.

CzÉà jÃw ºÀvÀÄÛ ªÀµÀðzÀ »AzÉ qÁ. J¸ï.PÉ. ªÉÄîPÁgÀªÀgÀÄ EzÉà UÁæªÀÄzÀ°è Qæ.±À.12£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ ¸ÀgÀ¸Àéw «UÀæºÀªÀ£ÀÄß ±ÉÆâü¹ ¨É¼ÀQUÉ vÀA¢gÀÄvÁÛgÉ. ªÀiÁzÀ£À¨sÁ« UÁæªÀÄzÀ°è UÉÆêÉAiÀÄ PÀzÀA§ CgÀ¸À 2£Éà dAiÀÄPÉòAiÀÄ PÁ®zÀ Qæ.±À.1134gÀ ±Á¸À£À«zÀÄÝ, CzÀgÀ°è dAiÀÄPÉò AiÀÄĪÀgÁd ¥ÉªÀiÁðr PÀĪÀiÁgÀ «dAiÀiÁ¢vÀågÉÆqÀ£É gÁt ªÉÄʼÀ¯ÁzÉë ªÀÄAzÀÆgÀ PÀ°zÉêÀ¸Áé«ÄUÉ DgÀÄ ªÀÄvÀÛgÀÄ ¨sÀÆ«Ä EvÁå¢ zÁ£ÀzÀwÛUÀ¼ÀÄ ¤ÃrzÀ «µÀAiÀĪÀ£ÉÆß¼ÀUÉÆArzÉ.

PÀ¼ÉzÀ 9 wAUÀ¼À »AzÉ £ÁªÀÅ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÉßûvÀgÁzÀ qÁ. J¸ï.f. ZÀ®ªÁ¢AiÀĪÀgÀÄ, ²æà J¸ï.©. zÉøÀ£ÀÆgÀªÀgÀÄ §¸ÀªÀgÁd zÉÆqÀªÁqÀ, qÁ. ©.Dgï. gÁoÉÆÃqÀ EªÀgÉÆA¢UÉ ºÉƸÀzÁV ±ÉÆÃzsÀªÁzÀ ¸ÀÄAzÀgÀ ªÀÄÆwð £ÉÆÃqÀ®Ä ºÉÆÃzÁUÀ ªÀiÁzÀ£À¨sÁ« UÁæªÀÄzÀ ¸ÀÄvÀÛªÀÄÄvÀÛ°£À ¥ÀæzÉñÀzÀ°è ±ÉʪÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ ©ü£ÀߪÁzÀ UÀt¥Àw ²®à, ºÀ£ÀĪÀiÁ£ï ²®à, £ÀA¢ ²®àUÀ¼ÀÄ, ²ªÀ°AUÀUÀ¼ÀÄ ºÀÄ°AiÉÆA¢UÉ ºÉÆÃgÁqÀÄwÛgÀĪÀ «ÃgÀUÀ®Äè, PÀvÉÛAiÀÄ G§ÄâavÀæ«gÀĪÀ ²®à, UÀd®Qëöä ²®à, zÉêÁ®AiÀÄzÀ PÀA§UÀ¼ÀÄ HgÀ UÁæªÀÄzÀ°è ªÀÄvÀÄÛ zsÁgÀªÁqÀPÉÌ §gÀĪÀ ªÀiÁUÀðzÀ°è ºÉÆ®UÀ¼À°è ZÀzÀÄjPÉÆAqÀÄ C£ÁxÀªÁV ©zÀÄÝPÉÆArªÉ. CªÉ®èªÀÅUÀ¼ÀÄ ¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV 10 jAzÀ 11-12£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ ªÀgÉV£À EwºÁ¸ÀzÀ ªÉÄÃ¯É ¨É¼ÀPÀÄ ZÉ®ÄèªÀ ¥ÁæZÁåªÀ±ÉõÀUÀ¼ÁVªÉ. EªÉ®èªÀÅUÀ¼À£ÀÄß MAzÉqÉ zÁR°¸À®Ä E°è ¥ÀæAiÀÄw߸À¯ÁVzÉ.

[ªÀÄÆwð²®àUÀ¼À£ÀÄß UÀÄwð¸À®Ä ªÀÄvÀÄÛ CzsÀåAiÀÄ£ÀªÀ£ÀÄß ªÀiÁqÀ®Ä ¸ÀºÁAiÀÄ ªÀiÁrzÀ qÁ. Dgï.JA. µÀqÀPÀëgÀAiÀÄå CªÀjUÀÆ, ²æà J¸ï.©. zÉøÀ£ÀÆgÀÄ, qÁ. ©.Dgï. gÁoÉÆÃqÀ, ²æà §¸ÀªÀgÁd, zÉÆqÀªÁqÀ ºÁUÀÆ ªÀiÁzÀ£À¨sÁ« UÁæªÀÄzÀ »jAiÀÄjUÉ PÀÈvÀdÕvÉUÀ¼ÀÄ.]

 qÁ. J¸ï. ªÉÄîPÁgÀ

¸ÀºÁAiÀÄPÀ ¥ÁæzsÁå¥ÀPÀgÀÄ,

PÀ£ÁðlPÀ «±Àé«zÁå®AiÀÄ,

zsÁgÀªÁqÀ-58003.

ಬಗ್ಗಡನಾಳು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಚ್ಯಾವಶೇಷಗಳು

    ಬಗ್ಗಡನಾಳು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಚ್ಯಾವಶೇಷಗಳು   
                                                                                        

     §UÀÎqÀ£Á¼ÀÄ UÁæªÀĪÀÅ d£ÀªÀ¸Àw¬Ä®èzÀ ºÀjºÀgÀ ªÀÄvÀÄÛ ºÉÆ£Áß½ UÀrAiÀÄ°èAiÀÄ ºÀjºÀgÀ vÁ®ÆèQ£À PÉÆ£ÉAiÀÄ UÁæªÀÄ F UÁæªÀĪÀÅ ªÀįÉèɣÀÆßgÀÄ ºÉÆç½ ºÀjºÀgÀ vÁ®ÆèPÀÄ zÁªÀtUÉgÉ f¯ÉèAiÀÄ°è PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. E°è PÀÆvÀÛ¼À, ¥Á¼ÀÄ©zÀÝ zÉêÁ®AiÀÄ, ZËqÀªÀÄä£À zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ, ±Á¸À£À ªÀÄvÀÄÛ EvÀgÉ CªÀ±ÉõÀUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆA¢zÉ. F UÁæªÀĪÀÅ ºÉÆ£Áß½¬ÄAzÀ £ÀA¢UÀÄrUÉ §gÀĪÀ ªÀiÁUÀðzÀ°è 18 Q.«ÄÃ. zÀÆgÀzÀ°èzÀÄÝ ªÀiÁUÀðzÀ JqÀ¨sÁUÀzÀ°è CAzÀgÉ vÀÄAUÀ¨sÀzÀæ £À¢ zÀAqÉAiÀÄ §® ¥ÀPÀÌzÀ°èzÉ. vÀÄAUÀ¨sÀzÁæ £À¢ ¥ÁvÀæzÀ°è §gÀĪÀAvÀºÀ F UÁæªÀĪÀÅ £ÉʸÀVðPÀªÁV gÀPÀëuÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀqÉzÀÄPÉÆArzÉ. F UÁæªÀĪÀÅ ¥ÀǪÀðPÉÌ D¼ÀªÁzÀ ºÀ¼ÀîªÀ£ÀÄß zÀQëtPÉÌ PÀÆqÀ D¼ÀªÁzÀ ºÀ¼ÀîªÀ£ÀÄß ºÉÆA¢zÀÄÝ ¥À²ÑªÀÄPÉÌvÀÄAUÀ¨sÀzÀæ £À¢AiÀÄ gÀPÀëuÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀqÉ¢zÉ. GvÀÛgÀPÉÌ d«ÄãÀÄUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆA¢zÉ. MmÁÖgÉAiÀiÁV £ÉʸÀVðPÀªÁV gÀPÀëuÉAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢zÉ. F Hj£À ¥ÀǪÀðPÉÌ ªÀÄÆV£À UÉÆ¢, GvÀÛgÀPÉÌ UÉÆë£ÀºÁ¼ÀÄ, zÀQëtPÉÌ PÉÆÃt£ÀvÀ¯É (ºÉÆ£Àß½ vÁ®ÆèPÀÄ) ¥À²ÑªÀÄPÉÌ vÀÄAUÀ¨sÀzÀæ £À¢AiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢zÀÄÝ, EªÀÅUÀ¼À ªÀÄzsÉå ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 1500 JPÀgÉ d«ÄãÀ£ÀÄß ºÉÆA¢zÉ.

F UÁæªÀĪÀÅ LwºÁ¹PÀªÁV ªÀĺÀvÀéªÀ£ÀÄß ¥ÀqÉzÀ UÁæªÀĪÁVzÉ. E°ègÀĪÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ CªÀ±ÉõÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ PÉÆvÀÛ¼ÀUÀ¼ÀÄ F UÁæªÀÄPÉÌ LwºÁ¹PÀ ªÉÄgÀUÀ£ÀÄß ¤ÃrzÉ. £ÉʸÀVðPÀ gÀPÀëuÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀqÉ¢zÀÝjAzÀ F HgÀÄ CvÀåAvÀ ¥ÁæaãÀ PÁ®¢AzÀ®Æ E¢ÝgÀ§ºÀÄzÀÄ JAzÀÄ ºÉüÀ§ºÀÄzÀÄ. E°ègÀĪÀ J¯Áè ¸ËPÀAiÀÄðªÀ£ÀÄß UÀªÀÄ£ÀzÀ°è ElÄÖPÉÆAqÀÄ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 500 ªÀµÀðUÀ¼ÀµÀÄÖ ¥ÁæaãÀvÉAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢gÀ§ºÀÄzÀÄ. EzÀPÉÌ ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄzÀÄ £ÉʸÀVðPÀ gÀPÀëuÉ, JgÀqÀ£ÉAiÀÄzÀÄ PÀÄrAiÀÄĪÀ ¤ÃgÀÄ, ªÀÄÆgÀ£ÉAiÀÄzÀÄ ¸ÀÄvÀÛ®Ä EgÀĪÀ ¥ÀæªÀÄÄR LwºÁ¹PÀ CªÀ±ÉõÀUÀ¼ÀÄ, F ¥ÀæzÉñÀªÀÅ £ÉƼÀA§ ¥À®èªÀgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ PÁ®zÀ°è D½éPÉ £ÀqɹzÀ PÀÄgÀĺÀÄUÀ¼ÀÄ F UÁæªÀÄzÀ ¸ÀÄvÀÛ®Ä £ÀªÀÄUÉ ¹UÀÄvÀÛzÉ.

HgÀªÀÄä£À eÁvÉæAiÀÄ°è PÉÆÃt£À vÀ¯ÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀPÀÌzÀ Hj£ÀªÀgÀÄ CAzÀgÉ FV£À PÉÆÃt£À vÀ¯É (ºÉÆ£Áß½ vÁ||) UÁæªÀÄzÀªÀgÀÄ vÉUÉzÀÄPÉÆAqÀÄ ºÉÆÃVzÀÝjAzÀ F HjUÉ PÉÆÃt£ÀvÀ¯É JAzÀÄ ºÉ¸ÀgÀÄ §AvÀÄ J£ÀÄߪÀAvÀºÀ «ZÁgÀUÀ¼À£ÀÄß PÀÄjvÀÄ ºÀ®ªÁgÀÄ »jAiÀÄgÀÄ ºÉüÀÄvÁÛgÉ. ¸ÀĪÀiÁgÀÄ Qæ.±À.1900 PÁ®WÀlÖPÉÌ ªÀiÁgÀÄ ºÉÆ¼É CAzÀgÉ ¥ÀæªÁºÀ §A¢zÀÄÝzÀjAzÀ C°èAzÀ HgÀÄ ¸ÀܼÁAvÀgÀUÉÆArgÀĪÀ ¸ÁzsÀåvÉ EzÉ. F PÁ®WÀlÖzÀ°è ºÀ®ªÁgÀÄ ºÀ½îUÀ¼ÀÄ £À¢ ¥ÁvÀæ¢AzÀ JvÀÛgÀzÀ ¥ÀæzÉñÀPÉÌ ¸ÀܼÁAvÀgÀUÉÆAqÀ GzÁºÀgÀuÉUÀ¼À£ÀÄß £ÁªÀÅ £ÉÆÃqÀ§ºÀÄzÀÄ. E°èAzÀ ¸ÀܼÁAvÀgÀUÉÆAqÀªÀgÀÄ ªÀÄÆV£ÀUÉÆA¢ ªÀÄvÀÄÛ UÉÆë£ÀºÁ¼ÀÄ ºÀ½îUÀ½UÉ ºÉÆÃV £É¯É¹zÁÝgÉ. ±ÁæªÀt ªÀiÁ¸ÀzÀ°è E°ègÀĪÀ ZËqÀªÀÄä zÉêÁ®AiÀÄPÉÌ §AzÀÄ ¥ÀÇeÉ ¸À°è¸ÀÄvÁÛgÉ ªÀÄvÀÄÛ ¥Áæt §°PÉÆqÀĪÀ ¥ÀzÀÞw EzÉ.  

1) PÉÆvÀÛ¼À : PÉÆvÀÛ¼ÀªÀÅ ¸ÀĪÀå¹ÜvÀªÁVzÀÄÝ EzÀÄ £ÉÆÃqÀ®Ä ¸ÀÄAzÀgÀªÁVzÉ. EzÀÄ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ £É®¢AzÀ 35 Cr JvÀÛgÀ«zÀÄÝ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 150 CrUÀ¼ÀµÀÄÖ ¸ÀÄvÀÛ¼ÀvÉAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢zÀÄÝ, PÀ®ÄèUÀ½AzÀ EzÀ£ÀÄß PÀnÖzÁÝgÉ. F jÃw PÀnÖzÀÝjAzÀ CzÀÄ ¸ÀĪÀåªÀ¹ÜvÀªÁVzÀÄÝ CzÀgÀ ¸ÀÄvÀÛ®Ä, ªÉÄÃ¯É ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀPÀÌzÀ°è VqÀUÀ¼ÀÄ ¨É¼ÉzÀÄPÉÆArªÉ. EzÀPÉÌ ºÉÆA¢PÉÆAqÀAvÉ ¥ÀÇeÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀiÁqÀĪÀ PÉÆÃmÉ ¨sÀªÀÄð¥Àà ªÀÄvÀÄÛ MAzÀÄ ±Á¸À£ÀªÀ£ÀÄß Ej¹zÁÝgÉ. PÀlÖqÀªÀÅ zÀÄAqÁVzÀÄÝ £É®¢AzÀ Cr¥ÁAiÀÄzÀ ªÉÄÃ¯É PÀnÖzÁÝgÉ. PÀlÖqÀzÀ ªÀÄzsÀå¨sÁUÀzÀ°è GzÀÝ£ÉAiÀÄ ¸ÀAzÀÄUÀ¼À£ÀÄß ©nÖzÁÝgÉ.  F ¸ÀAzÀÄUÀ¼ÀÄ CzsÀð CrUÀ¼ÀµÀÄÖ CUÀ® ªÀÄvÀÄÛ £Á®ÄÌ Cr GzÀݪÁVzÀÄÝ, EªÀÅUÀ¼À£ÀÄß UÁ½ M¼À§gÀzÀAvÉ ªÀiÁqÀ¯ÁVzÉ. EªÀÅUÀ¼À£ÀÄß £ÉÆÃrzÀgÉ CzÀgÀ°è EgÀĪÀAvÀºÀ zÀªÀ¸À zÁ£ÀåUÀ¼ÀÄ zsÀ£ÀPÀ£ÀPÀUÀ¼ÀÄ ºÁ¼ÁUÀzÀAvÉ ªÀÄvÀÄÛ gÀPÀëuÉ ªÀiÁqÀ®Ä ¸ÀÆPÀëöäªÁzÀ ªÀåªÀ¸ÉÜAiÀÄ£ÀÄß PÀ°à¹gÀ§ºÀÄzÀÄ JAzÀÄ ºÉüÀ§ºÀÄzÁVzÉ.

2) PÉÆvÀÛ¼ÀPÉÌ ºÉÆA¢PÉÆAqÀAvÉ MAzÀÄ ±Á¸À£ÀªÀ£ÀÄß ¤°è¹zÁÝgÉ. F ±Á¸À£ÀªÀÅ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ £Á®ÄÌ Cr JvÀÛgÀ«zÀÄÝ ¸ÀĹÜwAiÀÄ°èzÉ. F ±Á¸À£ÀªÀÅ DgÀÄ ¸Á®ÄUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆA¢zÀÄÝ, EzÀgÀ°è ºÁ®¸Áé«Ä J£ÀÄߪÀAvÀºÀ ºÉ¸ÀgÀ£ÀÄß ¸ÀܼÀzÀ ºÉ¸ÀgÀ£ÀÄß £ÁªÀÅ PÁt§ºÀÄzÁVzÉ. ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 200 ªÀµÀðUÀ¼ÀµÀÄÖ C¼ÉAiÀÄzÀÄ EgÀ§ºÀÄzÀÄ ¸ÀܽÃAiÀĪÁV zÉÆgÉAiÀÄĪÀAvÀºÀ PÀ®è£ÀÄß §¼À¹PÉÆAqÀÄ EzÀ£ÀÄß PÉvÀÛ¯ÁVzÉ. F jÃwAiÀÄ°è £ÁªÀÅ £ÉÆÃqÀĪÀÅzÁzÀgÉ 17£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ°è Hj£À §UÉÎ F ±Á¸À£ÀªÀÅ ªÀiÁ»wAiÀÄ£ÀÄß ¤ÃqÀÄvÀÛzÉ.

3) ¥Á¼ÀÄ©zÀÝ zÉêÁ®AiÀÄ vÀÄAUÀ¨sÀzÀæ £À¢AiÀÄ §®¨sÁUÀzÀ°è ¸Àé®à zÀÆgÀzÀ°è EgÀĪÀAvÀºÀ zÉêÁ®AiÀĪÀÅ PÉÆvÀÛ¼ÀzÀ »AzÉ CAzÀgÉ £À¢ ªÀÄvÀÄÛ PÉÆvÀÛ¼ÀzÀ ªÀÄzsÉå PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. F zÉêÁ®AiÀÄ ©zÀÄÝ ºÉÆÃVzÀÄÝ DgÀÄ PÀA§UÀ¼ÀÄ ªÀiÁvÀæ G½¢ªÉ. ªÉÄÃ¯É ¨ÉÆâUÉ, ¨ÉÆâUÉAiÀÄ ÉÄïɠvÉƯÉUÀ¼À£ÀÄß £ÁªÀÅ PÁt§ºÀÄzÀÄ. F PÀA§UÀ¼À£ÀÄß £ÁªÀÅ £ÉÆÃrzÁUÀ JvÀÛgÀªÁzÀ Cr¥ÁAiÀÄzÀÀ ªÉÄÃ¯É F PÀA§UÀ¼À£ÀÄß ¤°è¹zÁÝgÉ. PÀA§UÀ¼ÀÄ 8 CrUÀ¼ÀµÀÄÖ JvÀÛgÀªÁVzÀÄÝ PɼÀV¤AzÀ QjzÁUÀÄvÀÛ ªÉÄÃ¯É ¸ÁVªÉ. PÀA§UÀ¼ÀÄ ¸ÀgÀ¼À C®APÁgÀ¢AzÀ C®APÀÈvÀÛªÁVªÉ. PÀA§UÀ¼À£ÀÄß ªÀÄÆgÀÄ ¨sÁUÀUÀ¼À£ÁßV ªÀiÁrPÉÆAqÀÄ PɼÀV£À ¨sÁUÀ £Á®ÄÌ ªÀÄÄRªÀ£ÀÄß ºÉÆA¢zÀÄÝ ªÀÄzsÀåzÀ ªÉÄð£À ¨sÁUÀªÀÅ CµÀÖPÉÆãÀ ¨sÁUÀªÀ£ÀÄß ºÉÆA¢zÉ ªÉÄÃ¯É £Á®ÄÌ ªÀÄÄRªÀ£ÀÄß ºÉÆA¢ÝzÀÄÝ ¸ÀgÀ¼À C®APÁgÀUÀ½AzÀ C®APÀÈvÀUÉÆArªÉ. E°ègÀĪÀ Cr¥ÁAiÀÄ JvÀÛgÀªÁzÀ ¨sÁUÀªÀ£ÀÄß PÀA§UÀ¼À ®PÀët ªÉÄð£À vÀ¯É¨sÁUÀ ªÀÄvÀÄÛ eÉÆÃqÀuÉAiÀÄ£ÀÄß £ÁªÀÅ £ÉÆÃrzÀgÉ E°è zÉêÁ®AiÀÄ EzÉà JAzÀÄ ºÉüÀ§ºÀÄzÀÄ. DzÀgÉ E°è AiÀiÁªÀ zÉêÁ®AiÀÄ EvÀÄÛ JAzÀ ºÉüÀ®Ä DUÀĪÀÅ¢®è ªÀÄvÀÄÛ zÉêÁ®AiÀÄzÀ §UÉÎ AiÀiÁªÀÅzÉà ªÀiÁ»w £ÀªÀÄUÉ zÉÆgÉAiÀÄĪÀÅ¢®è.

4) MgÀ¼ÀÄPÀ®Äè, PÉÆvÀÛ¼À¢AzÀ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 300 «ÄÃ. CAvÀgÀzÀ°è MAzÀÄ MgÀ¼ÀÄPÀ®Äè PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ.  EzÀÄ ¸ÀĹÛAiÀÄ°èzÀÄÝ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 3 Cr «¹ÛÃtðªÁVzÀÄÝ ªÀÄzsÀåzÀ°è MgÀ¼À£ÀÄß ªÀiÁrzÁÝgÉ. EzÀÄ UÁvÀæzÀ°è zÉÆqÀØzÀÄÝ, EzÀÄÝzÀjAzÀ EzÀ£ÀÄß ¸ÀܼÁAvÀgÀ ªÀiÁqÀ¯ÁV®è. EAvÀºÀ PÀ®ÄèUÀ¼ÀÄ F ¥ÀæzÉñÀzÀ°è ºÉZÁÑV £ÀªÀÄUÉ zÉÆgÉAiÀÄÄvÀÛªÉ.

5) ZËqÀªÀÄä£À zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ

ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄ ZËqÀªÀÄä£À zÉêÁ®AiÀĪÀÅ ¸ÀgÀ¼ÀªÁVzÀÄÝ PÀ®ÄèUÀ½AzÀ EzÀ£ÀÄß PÀnÖ CzÀgÀ ªÉÄÃ¯É PÀ®ÄèUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆ¢¹gÀÄvÁÛgÉ. F zÉêÁ®AiÀĪÀÅ £À¢AiÀÄ zÀAqÉAiÀÄ°è PÀAqÀħgÀÄvÀÛzÉ. E°è D±ÁqsÀªÀiÁ¸ÀzÀ°è ZËqÀªÀÄä£À eÁvÉæAiÀÄ£ÀÄß ªÀiÁr ¥ÀÆeÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀiÁqÀÄvÁÛgÉ ªÀÄvÀÄÛÛ UÀÄAqÁzÀ PÀ®ÄèUÀ½UÉ ¸ÀÄtÚªÀ£ÀÄß §½zÀÄ CªÀÅUÀ½UÉ zÉêÀgÀ jÃwAiÀÄ°è ¥ÀÆeÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀiÁqÀÄvÁÛgÉ. CzÀgÉÆA¢UÉ ¥ÁætÂUÀ¼À£ÀÄß §° PÉÆqÀÄvÁÛgÉ. eÉÆvÉUÉ PÀÄA§UÀ¼ÀÄ EgÀĪÀÅzÀjAzÀ ªÀĺÀvÀé zÉêÀvÁgÁzsÀ£ÉAiÀÄ ¸ÀAPÉÃvÀªÁVzÉ. F ¥ÀæzÉñÀzÀ°è CxÀªÁ ¥ÀPÀÌzÀ HgÀÄUÀ¼É®è eÁ£ÀĪÁgÀÄUÀ¼ÀÄ PÀgÀÄUÀ¼À£ÀÄß ºÁQzÀgÉ VtÚªÀ£ÀÄß ªÀÄvÀÄÛ eÁ£ÀĪÁgÀÄUÀ¼ÀÄ ºÁ®Ä PÉÆqÀĪÀÅzÀ£ÀÄß ¤°è¹zÀgÉ F zÉêÀjUÉ £ÉʪÉÃzÀå ¤ÃqÀĪÀ ªÁrPÉ EzÉ. E°ègÀĪÀ gÉÊvÀgÀÄ ¨sÀvÀÛªÀ£ÀÄß £Án ªÀiÁqÀĪÀ ¸ÀAzÀ¨sÀð ªÀÄvÀÄÛ zÀ¸ÀgÁ PÁ®zÀ°è F ZËqÀªÀÄä¤UÉ «±ÉõÀ ¥ÀÇeÉAiÀÄ£ÀÄß ¸À°è¸ÀÄvÁÛgÉ.

EªÀÅUÀ¼ÀÄ ºÉÆ®zÀ°è EgÀĪÀÅzÀjAzÀ EªÀÅUÀ¼À ¥ÀÆeÉ ¥ÀÄ£À¸ÁÌgÀUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆ®zÀªÀgÉà ªÀiÁrPÉÆAqÀÄ §A¢zÁÝgÉ. §UÀÎqÀ£Á¼ï ¥ÀæzÉñÀzÀ°è ºÀ®ªÀÅ ZËqÀªÀÄä£À zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼À£ÀÄß £ÁªÀÅ PÁt§ºÀÄzÁVzÉ.   MmÁÖgÉAiÀiÁV ZËqÀªÀÄä£À zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ F ¥ÀæzÉñÀzÀ°è G¼ÀĪÉÄ ªÀiÁrgÀĪÀÅzÀjAzÀ C£ÉÃPÀ CªÀ±ÉõÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄtÚ°è ªÀÄÄaÑPÉÆArgÀĪÀ ¸ÁzsÀåvÉ EzÉ. DzÀÝjAzÀ CªÀÅUÀ¼À gÀPÀëuÉ £ÀªÉÄä®ègÀ ºÉÆuÉAiÀiÁVzÉ. F ªÉÄð£À CA±ÀUÀ¼À£ÀÄß CªÀ¯ÉÆÃQ¹zÁUÀ EAvÀºÀ C£ÉÃPÀ LwºÁ¹PÀ ªÀĺÀvÀéªÀżÀî £É¯ÉUÀ¼ÀÄ E°è zÉÆgÉwgÀĪÀ £ÀÆvÀ£À ²¯ÁAiÀÄÄUÀzÀ F £É¯É CAzÀgÉ ºÀ¼ÀÆîgÀÄ, D PÁ®¢AzÀ F ¥ÀæzÉñÀzÀ°è d£ÀgÀÄ £É¯É¹gÀĪÀAvÀºÀ C£ÉÃPÀ GzÁºÀgÀuÉUÀ¼ÀÄ £ÀªÀÄUÉ ¹UÀÄvÀÛªÉ. F ¥ÀæzÉñÀªÀÅ PÀlÖqÀ d£ÀªÀ¸ÀwAiÀÄÄ EgÀĪÀÅzÀÄ £ÀªÀÄä UÀªÀÄ£ÀPÉÌ §gÀÄvÀÛzÉ. F ¸ÀܼÀªÀ£Éßà ªÁ¸ÀPÉÌ AiÀiÁPÉ DAiÉÄÌ ªÀiÁrPÉÆAqÀgÀÄ JAzÀgÉ EzÀÄ £ÉʸÀVðPÀ gÀPÀëuÉAiÀÄ£ÀÄß ¤ÃqÀĪÀAvÀºÀ ¸ÀܼÀªÁVvÀÄÛ. PÁgÀt ¸ÀÄvÀÛ®Ä ºÀ¼Àî ªÀÄvÀÄÛ £À¢UÀ½AzÀ PÀÆrzÀÄÝ MAzÀÄ PÀqÉ ªÀiÁvÀæ ¸ÀªÀÄvÀmÁÖVzÀÄÝ EAvÀºÀ MAzÀÄ ¥ÀæzÉñÀªÀ£ÀÄß DAiÉÄÌ ªÀiÁrPÉÆArzÀÄÝ ¸ÀÆPÀ۪ɤ¸ÀÄvÀÛzÉ.

[F ¥Àæ§AzsÀªÀ£ÀÄß gÀa¸ÀĪÀ°è ¸ÀºÀPÀj¹zÀ gÁdÄ ºÉZï.¦. CªÀjUÉ zsÀ£ÀåªÁzÀUÀ¼À£ÀÄß C¦ð¸ÀÄvÉÛãÉ.]

                                                          qÁ. ©.¹. gÁPÉÃ±ï                                                             

                                                                ¸ÀºÁAiÀÄPÀ ¥ÁæzsÁå¥ÀPÀgÀÄ,

                                                                           J.Dgï.JA. ¥ÀæxÀªÀÄ zÀeÉð PÁ¯ÉÃdÄ, 

                                                                    zÁªÀtUÉgÉ

                                           



ಇತಿಹಾಸಕಾರರು -4

ಎಚ್‌ ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್‌

       ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಾಸನ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಾಹಕ -ಜಾನ್ .ಎಫ್.  ಫ್ಲೀಟ್‌

ಭಾರತವು  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಜನ ಮತ್ತು ನಾಡು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ  ನಾಲಕ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹಂಚಿ ಹೋಗಿದ್ದವು. ಅರಸರ ಆಡಳಿತದ ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ, ,ಇಂಗ್ಲಿಷರ ನೇರ ಆಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು  ಮದ್ರಾಸು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್‌ ನವಾಬನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಸೊಂಡೂರು, ಜಮಖಂಡಿ, ಸವಣೂರು, ಜತ್ತ ಜಮಖಂಡಿ ಮೊದಲಾದ ಚಿಕ್ಕ  ಪುಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಬೆಳಗಾಂ,ಬಿಜಾಪುರ,ಧಾರವಾಡ,ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಬೊಂಬಾಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಳ್ಳಾರಿ , ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮದ್ರಾಸು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ   ಆಂಗ್ಲರ ನೇರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳ ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು ಮೈಸೂರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳ ಪಟ್ಟು  ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.

ಜಾನ್‌ಫೇಥ್‌ಫುಲ್‌ ಫ್ಲೀಟ್‌

ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ  ಆಡಳಿತದ  ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರವು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಮೀಸಲು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸಿವಿಲ್‌ ಸರ್ವೀಸ್ ಸೇವೆ ಇದ್ದಿತು. ಆ ತರಬೇತಿಯ  ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆ ತಿಳಿದಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಆಡಳಿತ ಸುಗಮ ಎಂಬ ಯೋಚನೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮಿಷನರಿಗಳಂತೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಓಲೈಸಲು ಅವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಕಲಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಕೆಲವರಂತೂ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ  ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮನ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಈ ರಂಗವು ಕನ್ಯ ನೆಲವಾಗಿತ್ತು  ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ , ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ  ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿ,ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು .ಕನ್ನಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅವರು ಶ್ರಮಿಸಿದರು ಆಡಳಿತಗಾರರು ವಿದ್ವಾಂಸರಾದುದೂ ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ  ಜಾನ್‌ ಫೇಥ್‌ ಫುಲ್‌ಫ್ಲೀಟ್, ಬಿ.ಎಲ್‌.ರೈಸ್‌, ಮೆಕೆಂಜಿ , ಝಿಗ್ಲರ್ ಮೊದಲಾದವರು ಕನ್ನಡ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವಿದೇಶಿಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು

ಜಾನ್‌ಫೇಥ್ ಫುಲ್ ಫ್ಲೀಟ್‌ ಭಾರತದ ಅದರಲ್ಲೂ ಬೊಂಬಾಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ  ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ,ಜಾನಪದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಶೋಧನೆಯ ಪಿತಾಮಹ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಬಿಜಾಪುರ, ಬೆಳಗಾಂ. ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು  ಆಗ ಬೊಂಬಾಯಿಪ್ರಾಂತ್ಯದ  ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವು ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಫೇಥ್ ಫುಲ್‌ ಫ್ಲೀಟ್‌ನ ಕನ್ನಡದ ಸೇವೆ  ಮರೆಯಲಾಗದು.ಶಾಸನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗ ಎನ್ನಬಹುದು.ಅವರ ಕೆಲಸ ಹಳೆ ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿಎಲ್‌ರೈಸ್‌ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು

ಜಾನ್‌ಎಫ್‌ ಫ್ಲೀಟ್‌   ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚಿಸ್ವಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೮೪೭ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ತಂದೆ ಜಾರ್ಜ ಫೇತ್‌ಫುಲ್‌ ಫ್ಲೀಟ್, ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿ. ತಾಯಿ ಎಸ್ತರ್‌ ಫೇತ್‌ಫುಲ್‌.  ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹುಟ್ಟುಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ. ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಲಂಡನ್‌ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ. ಅವರ ಜೀವನದ ಗುರಿ ಪೂರ್ವ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು . ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅವರ ಹೆಬ್ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿ ಸೇವೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಐಚ್ಛಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.  ಅವರೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಜ್ಞಾನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.  ಐ ಸಿ ಎಸ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ೧೮೬೭ ರಲ್ಲಿ ಪಾಸು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಪಾಸಾದ  ಎರಡು ವರ್ಷದ ತರುವಾಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರ  ಮೊದಲ ನೇಮಕಾತಿ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಾಯಿತು, ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಕಲೆಕ್ಟರ್‌ರಾಗಿ ನೇಮಕವಾದರು ನಂತರ ಎಜುಕೇಷನ್‌ ಇನಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌, ಕಲೆಕ್ಟರ್, ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಏಜೆಂಟ್‌ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ , ಷೊಲ್ಲಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಓರಿಯಂಟಲ್‌ ಇನಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕಭಾಷೆ , ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಸಂಪತ್ತು ಅವರನ್ನೂ ಸೆಳೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಅದರಲ್ಲೂ ಉತ್ತರ  ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಸನ ಸಂಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಹಿರಿದು. .ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಎಲ್‌ರೈಸ್‌ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ತುಸು ಮುಂಚೆಯೇ ಫ್ಲೀಟ್‌ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪತ್ತು ಅವರ ಮನಸೆಳೆಯಿತು. ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು. ಕೆಲವು ಕಾಲ  ಅಂದರೆ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ  “ಮುಖ್ಯ ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ”  ಹುದ್ದೆಯು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದಾಗ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು

 ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಿಶನರಿ ಜನರಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಿತಿಗೆ ತೊಡಗಿದವರಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿದರು. ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ದೇಶಿಯರನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಇಂಥ ಕಾರ್ಯದ ನಾಂದಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದವರು ವಾಲ್ಟರ್ ,ಎಲಿಯೆಟ್. ರೈಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೀಟ್‌ ಅದನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.

ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಶಾಸನದಿಂದ ನೇರವಾದ ಇತಿಹಾಸ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಸಿಕ್ಕುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಅವನ್ನು ಇತರ ಶಾಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿ ಹೊರಡಲಿಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲ. ಇವಲ್ಲದೆ.ಕೆಲವು ಖೊಟ್ಟಿ ಶಾಸನಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಫ್ಲೀಟ್‌ ೧೮೯೯ರಂದು ರೋಮ್‌ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಾಚ್ಯವಿಷಯಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಓದಿ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ತಮ್ಮದಲ್ಲದ  ಅದರಲ್ಲೂ ಆಸ್ತಿ ಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಖೊಟ್ಟಿ ತಾಮ್ರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ  ಎಂಬುದನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದರು. ಇಂಥ ಶಾಸನಗಳ ಖೊಟ್ಟಿತನವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ  ಅವುಗಳ ಭಾಷೆ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಆಕಾಲದ ರಾಜರ ಮತ್ತು ಅವರ ವಂಶದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತಿದ್ದರು

‘ಎಂಟಿಕ್ವೆರಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರತೊಡಗಿದ್ದ ಇವರ ಲೇಖನಮಾಲೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಭಾರತ ಸರಕಾರದವರು, ಅದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದ ಮಹತ್ವದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸಂಕಲಿಸಿ ಪೀಠಿಕೆ, ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೊಡನೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಫ್ಲೀಟ್‌ರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿPali, Sanskrit, and old Canarese inscriptionsIndian epigraphy ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ೧೮೭೮ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಫ್ಲೀಟ್‌ರು ತಮಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದ ಶಾಸನಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಶಾಸನಗಳ ಪಾತ್ರವು ಹಿರಿದೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯು ಕನ್ನಡೇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವಂತಹದಾಗಿದೆ.

ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ರಂಥವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ರಾಜಮನೆತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟುದು. ಮೂಲತಃ ‘ಬಾಂಬೆ ಗೆಜೆiಟಿಯರ್’ಗೆ ಬರೆಯಲಾದ (೧೮೮೨) ಈ ಕೃತಿಯು (Dynasties of the Canarese Districts of the Bombay Presidency’s) ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಮೌಲಿಕವಾದುದು. ಶಾಸನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಔತ್ತರೇಯ ಕನ್ನಡ ರಾಜರ (ಕದಂಬ, ಬದಾಮಿ, ಚಾಳುಕ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ, ಕಳಚುರಿ, ಹೊಯ್ಸಳ, ರಟ್ಟ, ಯಾದವ, ಸೆವುಣರು ,ಶಿಲಾಹಾರ ಮುಂತಾದ, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಗಮನಪೂರ್ವದ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರ್ದುಷ್ಟವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕವೆಂಬುದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ನಾಡು, ಸದರ್ನ್ ಮರಾಠಾ ಕಂಟ್ರಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಫ್ಲೀಟ್‌ರ ಸಮರ್ಥಯುತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯು ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಬಂದಿದೆ.ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ವಿದ್ವತ್‌ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಅಂಟಿಕ್ವರಿ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಬಸವಣ್ಣ ಪುರಾಣ ಪುರುಷನಲ್ಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿದವರು ಅವರೇ.ಏಕಾಂತ ರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಶೋಧವು ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದು.

ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಅವರ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಧಾಯಕ ಸೂಚನೆಯೆಂದರೆ, ವಿವಿಧ ರಾಜ ಮನೆತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದು. ಅದಾಗಲೇ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಪುಟವು ಹೊರಬಂದಿದ್ದಿತು. ಅದರ ಮೂರನೆಯ ಸಂಪುಟವೇ ಫ್ಲೀಟ್‌ ಸಂಪಾದಿತ ಗುಪ್ತಕಾಲೀನ ಶಾಸನ ಸಂಗ್ರಹ. ಶಾಸನಗಳ ವೈಧಾನಿಕ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಹಾಗೂ ಫ್ಲೀಟ್‌ರ ವೈದುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿದ್ದು ಈ ಕೃತಿಯು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ವತ್ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಸುವಂತಹುದಾಗಿದೆ.

ಫ್ಲೀಟ್‌ರ ಶಾಸನ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಆನುಷಂಗಿಕವಾಗಿ ನೆರವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾಗೂ ಕಾಲಗಣನೆಯ ಪರಿಣತಿ.. ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಕ ವರ್ಷಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ.ಶಕೆ ,ಸಂವತ್ಸರ, ತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಿಸ್ತೀಯ ಕಾಲ ಗಣನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಸುಲಭ ಹಾಗೂ ಖಚಿತವಾದ ಪದ್ಧತಿಯು ಅದುವರೆಗೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದುದು ಫ್ಲೀಟ್‌ರ ಒಂದು ಸಾಧನೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಕ, ಯುಗಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸಲು ಫ್ಲೀಟ್‌ ಬಹುಮುಖವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈಚಿನ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶನದಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಸು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿ ಬಂದರೂ ಆ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ಲೀಟ್‌ ಇತರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ವನ್ಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಲೀಟ್‌ ಮಹಾ ಮೇಧಾವಿಯೆನಿಸಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಮಾತೇ ಸರಿಯೆಂದು ಸಾಧಿಸುವ ಹಠವಾದಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.. ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಮಥಿತವಾದ ಹೊಸ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೂಡಲೆ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿಚಾರ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬೇಧವಿದ್ದಿತು. ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು “ವಿದ್ಯಾ ದದಾತಿ ವಿನಯಂ “ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ:

ಇದರ ಫಲವೇ ರೈಸ್ ಫ್ಲೀಟ್‌ರ ನಡುವೆ ಆಗೀಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಾದ! ರೈಸ್‌ರ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಫ್ಲೀಟ್‌ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾಗ, ರೈಸ್ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆಗೀಗ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ತನ್ನ ಅಬಿsಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ತೋರಿಸಿದರೆ ಫ್ಲೀಟ್‌ ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಂಜಲವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ.  ಇದಂತಿರಲಿ, ಅವರು ಪರಸ್ಪರರಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಸೌಹಾರ್ದವೂ ಸಹಾಯ ತತ್ಪರತೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ. ಸಂದೇಹವು ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆದುದೂ, ಅಂಥ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ನೆನೆದುದೂ ಅದೆಷ್ಟು ಸಲವೊ! ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರೂ, ನಿಷ್ಠರೂ ಆದ ವಿದ್ವಾಂಸ ದ್ವಯರ ಈ ಬಗೆಯ ಬಿಚ್ಚುಮನದ ವಾದ ಹಾಗೂ ಸಾಹಚರ್ಯಗಳು ಅನುಕರಣೀಯವಾಗಿವೆ.

ಮಹಾಕೂಟದ ಸ್ಥಂಭ ಶಾಸನ

’ಪಾಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ. ಮತ್ತು ಹಳೆ ಗನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು”  ಅವರ ನೆನಪಿಡುವ ಕೃತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಪ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಶಾಸನಗಳ  ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಗುಪ್ತರ ಇತಿಹಾಸ ರಚನೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ದೊರಕಿತು

ಅವರ೧೮೮೮ರ ಮುಂಬಯಿ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ, ಕನ್ನಡ  ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಜವಂಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

೧೮೭೨ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ಆಗ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ   ನೂರಾರು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳ ಟೀಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಸಮೇತ  ೧೮೭೦ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿಜನರೊಡನೆ ಬೆರೆತು ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಜನರಿಂದ ಕೇಳಿ ಅವುಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅನುವಾದವನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಪ್ರಕಟನೆಮಾಡಿ ಜಾನಪದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಪಿತಾಮಹನೆಂಬ ಹಿರಿಮೆ ಗಳಿಸಿದರು

ಮಾಡಿದರು.ಇಂಡಿಯನ್‌ಆಂಟಿಕ್ವರಿ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತತ ಬರವಣಿಗೆ- ನಂತರ ಸಂಪಾಕಿಯ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ-ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ-ಐ ಹೊಳೆ ಶಾಸನ-ಮಹಾಕೂಟದ ಸ್ಥಂಭ ಶಾಸನ-ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟಮೊದಲಾದವುಗಳ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಯಾಗಿವೆ. ನಾಣ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ನಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಣಿಕೆ,.

ಅವರು ಜೀವನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ರಾಯಲ್‌ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಅಫ್‌ ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ಮತ್ತು ಐರಲೇಂಡ್‌, ಅದರ  ಬಾಂಬೆ ಶಾಖೆ, ಬೆಂಗಾಲ್ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್‌ಸೊಸೈಟಿ ರಾಯಲ್‌ಸೊಸೈಟಿ ಅಫ್‌ ಸೈನ್ಸ,ಇವುಗಳ ಸಕ್ರಯ ಸದಸ್ಯರು ಬಾಂಬೆ ಯುನಿವಸಿಟಿ ಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದರು ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಮರಳಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಫ್ಲೀಟ್‌ರು ಲಂಡನ್ನಿನ ರಾಯಲ್ ಏಶಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ನಿಂತರು. ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದರ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆಗಿನ ಪ್ರತಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇವರ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ವಿಷಯ ವಿವೇಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಾವ್ಯ, ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಇವುಗಳ ಆಧಾರವನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ

ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಮರಳಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಫ್ಲೀಟ್‌ರು ಲಂಡನ್ನಿನ ರಾಯಲ್ ಏಶಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ನಿಂತರು. ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದರ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆಗಿನ ಪ್ರತಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇವರ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವಿಷಯಕ್ಕೆ   ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ವಿಷಯ ವಿವೇಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಾವ್ಯ, ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಇವುಗಳ ಆಧಾರವನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ

ಸಂಗೊಳ್ಳಿರಾಯಣ್ಣ, ಕಿತ್ತೂರವೀರಮ್ಮ, ನರಗುಂದದ ಬಂಡಾಯ,ಬದಾಮಿಕೋಟೆ ಪತನ,ಹಲಗಲಿ ಬೇಡರ ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗದ ಆಜ್ಞೆಯವಿರುದ್ದದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಂತಿದ್ದರೂ ಆ ಲಾವಣಿಗಳ ಗಾಯಕರು  ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಎದುರು ಯಾವುದೇ ಸಂಕೋಚವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಡಿರುವುದು ಗಣನೀಯ. ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೀಟ್‌ ಲಾವಣಿಕಾರರ ತಂಡಕ್ಕೆ  ಹೇಳಿಕಳುಹಿಸುವರು. ಸಾಹೇಬರ ಎದುರು ನಡೆಯುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಊರ ಜನರೂ ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರುತಿದ್ದರು. ಹಾಡುಗಾರರು ಸಿಗುತಿದ್ದ ಸಂಭಾವನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತಮ್ಮೊಡನೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬೆರೆತು ಹಾಡಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿಸಂತೋಷ ಪಡುವ ಸಜ್ಜನಿಕೆಗೆ ಮನಸೋತು ಮನ ದುಂಬಿ ಹಾಡುವರು.ತಮ್ಮ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗರೊಡನೆ ಬೆರೆತು, ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರವೂ ನೆನೆಯುತಿದ್ದರೆಂದು ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹಾಯಕ ಎಸ್‌.ಡಿ.ಬರ್ನೆಟ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭರದಿಂದ ಸಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಕಾದೆಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೂ ಇವೆ.  ಆದರೆ  ಆವುಗಳ ಮಹತ್ವನ್ನು  ಒಂದು ಶತಮಾನ   ಮೊದಲೇ ಅರಿತು ಆ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು ಫ್ಲೀಟ್‌ ಎಂಬುದು ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ.

ಬ್ರಟಿಷರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವ, ಆಂಗ್ಲರ ಆಡಳಿತದ  ವಿರುದ್ಧ ಭಾವನೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನೂ ಅವರುಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದು ಅವರ ವೃತ್ತಿನಿಷ್ಠತೆಯ  ಸಂಕೇತ ಫ್ಲೀಟ್‌ ೧೮೯೭ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲಸಿದರು. ಆಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸಮಯವನ್ನು ಶಾಸನಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು.. ರಾಯಲ್‌ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಮತ್ತು ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಇಂಡಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರು ಇರವವವರೆಗೆ ,ಅಂದರೆ ಮರಣದ ಮೊದಲು , ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ, “ ಬ್ಯಾಲಡ್ಸ ಅಫ್ ಪೆಜಂಟರಿ” ಯನ್ನು ಸಂಗಿತ ಸಮೇತ “ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಅಂಟಿಕ್ವರಿ” ಯಲ್ಲಿ   ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವುದು ಅವರ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆ ಮತ್ತು  ಬದ್ಧತೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.

ಫ್ಲೀಟ್‌ಅವರ ಪ್ರಕಟನೆಗಳು  ಬೆಳಗಾಂ ಮತ್ತು ಕೆಳದಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಶಾಸನಗಳ ಭಾಷಾಂತರವು ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿಕಲ್‌ಸರ್ವೆ ಅಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮೊದಲ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ೧೮ ೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿನಂತರ ಸತತವಾಗಿ

“ಪಾಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಹಳೆಗನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು’ ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು

ಮೊದಲ ಗುಪ್ತ ಅರಸರ ಮತ್ತುಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಶಾಸನಗಳು  ೧೯೮೮

“ಬೊಂಬಾಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ರಾಜವಂಶಗಳು “ , ೧೯೮೮ದ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಂಟಿಕ್ವೆರಿ ಪೂರ್ವಾತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಪತ್ರಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ೧೮೯೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ. ಹತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳು

“ಮೊದಲ ಗುಪ್ತ ಅರಸರ ಮತ್ತುಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಶಾಸನಗಳು “  ೧೯೮೮ ಅವರು ಕಾಲವಾಗುವ ತನಕ ಅಂದರೆ೧೯೧೭ರ ತನಕ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರ  ತಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಸೇವೆಯ ಕಾಯಕ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ- ಅಂತರ್‌ಜಾಲತಾಣ
ಆಭಾರಿ- ಹೊಸಗನ್ನನಡದ ವೋದಯ -ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾವನೂರು, ಎಸ್‌ ಕಾರ್ತೀಕ್‌

 

 

 

ಶುಭಾಶಯಗಳು

                                   ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು

                                                      ಎಚ್‌... ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್

ಈಸೂರಲ್ಲಿಶಾತವಾಹನಕಾಲದಿಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮ ತ್ತುಪ್ರಾಚ್ಯಾವಶೇಷಗಳು

dAiÀÄzÉêÀ¥Àà eÉÊ£ÀPÉÃj

# 87, `±ÁAvÀ¯Á’ PÀĪÉA¥ÀÅ gÀ¸ÉÛ, 

²ªÀªÉÆUÀÎ-577201.

F¸ÀÆj£À UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ zÉêÁ®AiÀÄ : ²ªÀªÉÆUÀÎ f¯ÉèAiÀÄ ²PÁj¥ÀÅgÀ¢AzÀ 10 Q.«ÄÃ. zÀQëtPÉÌ PÀĪÀÄzÀéw £À¢AiÀÄ §®zÀAqÉAiÀÄ ªÉÄðgÀĪÀ UÁæªÀÄ LwºÁ¹PÀ ¥Àæ¹zÀÞ `F¸ÀÆgÀÄ’ PÀ£ÁðlPÀ ¸ÁévÀAvÀæöå ¸ÀAUÁæªÀÄzÀ°è PÀ£ÀßqÀ £ÁrUÉ ºÉªÉÄä ªÀÄvÀÄÛ ¥Àæ¹¢Þ ¥ÀqÉzÀ UÁæªÀÄ. zÉñÀzÀ ¸ÁévÀAvÀæöåPÁÌV 5 d£À zÉñÀ¨sÀPÀÛgÀÄ £ÉÃtÂUÉÃjzÀgÀÄ. ªÀÄƪÀgÀÄ ¹ÛçÃAiÀÄgÀÆ ¸ÉgɪÀģɪÁ¸À C£ÀĨsÀ«¹zÀ EwºÁ¸À ¥Àæ¹zÀÞ HgÀÄ F¸ÀÆgÀÄ. LwºÁ¹PÀªÁVAiÀÄÆ F¸ÀÆgÀÄ ¥Àæ¹zÀÞªÁVzÀÄÝ, F ªÀiÁwUÉ ¸ÁQëAiÀiÁV UÁæªÀÄzÀ°è ±Á¸À£À ²®àUÀ¼ÀÄ, «ÃgÀUÀ®ÄèUÀ¼ÀÄ, ªÀĺÁ¸Àw ²®àUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÁæaãÀ ¸ÁägÀPÀUÀ¼À ¥À¼ÉAiÀÄĽPÉUÀ¼ÀÄ PÀAqÀħgÀÄwÛªÉ. UÁæªÀÄzÀ°ègÀĪÀ «ÃgÀ¨sÀzÀæ zÉêÁ®AiÀÄ PÀ¯Áåt ZÁ¼ÀÄPÀågÀ PÁ®zÀ CvÀåAvÀ PÀ¯ÁvÀäPÀ 4 ¸ÀÜA¨sÀUÀ½AzÀ PÀÆrzÉ. ¨ÁV®ÄªÁqÀ ªÀÄvÀÄÛ ¨sÀĪÀ£ÉñÀéjAiÀÄ°è £ÀªÀUÀæºÀ ²®à PÉvÀÛ£É ¸ÀÄAzÀgÀªÁVzÉ. FUÀ gÀÆ¥ÁAvÀgÀUÉÆArgÀĪÀ F zÉêÁ®AiÀÄzÀ UÀ¨sÀðUÀÄrAiÀÄ°ègÀĪÀ ²ªÀ°AUÀzÀ ¦ÃoÀzÀ ªÉÄïɠ«ÃgÀ¨sÀzÀæ ªÀÄvÀÄÛ PÁ½Ã «UÀæºÀUÀ¼À£ÀÄß ¸Áܦ¹ ¥ÀÇf¸À¯ÁUÀÄwÛzÉ. UÁæªÀĸÀÜgÀÄ PÉ®ªÀÅ ¸ÁägÀPÀUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀAgÀQë¹ ¥ÀÇf¸ÀÄwÛzÁÝgÉ. E£ÀÆß ºÀvÁÛgÀÄ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ UÁæªÀÄzÀ°èzÀÝ PÉÆÃmÉAiÀÄ ¸ÀÄvÀÛ C£ÁxÀªÁV ©¢ÝªÉ. ºÉÆ®UÀ¼À°è £À¢ zÀAqÉAiÀÄ°è ¸ÀºÀ ±Á¸À£ÀUÀ½ªÉ. ¥ÁæaãÀ ªÀÄqÀPÉUÀ¼ÀÄ £À¢zÀAqÉAiÀÄ ºÉÆ®UÀ¼À°è zÉÆgÀQªÉ. ºÀ®ªÁgÀÄ ±Á¸À£ÀUÀ¼ÀÄ FUÁUÀ¯Éà ©.J¯ï. gÉʸï CªÀjAzÀ ªÀÄvÀÄÛ EvÀgÀ «zÁéA¸ÀjAzÀ ¨É¼ÀQUÉ §A¢ªÉ. 12£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ ±ÀgÀuÉ DAiÀÄÝQÌ ®PÀ̪ÀÄä£À ¸ÀªÀiÁ¢ü JAzÀÄ ¸ÀܽÃAiÀÄ dAiÀÄ¥Àà£ÀªÀgÀÄ ºÉüÀĪÀ ¸ÁägÀPÀ FUÀ ºÁ¼ÁVzÀÄÝ, ²ªÀ°AUÀ, §¸ÀªÀtÚ ªÀÄÆwðUÀ¼ÀÄ §AiÀÄ°£À°è C£ÁxÀªÁV ©¢ÝªÉ.

`F¸ÀªÀÇgÀÄ’ (F¸ÀÆgÀÄ) JA§ G¯ÉèÃR«gÀĪÀ £ÁtåªÀ£ÀÄß ²æà ¤vÁå£ÀAzÀ ¥ÉÊ UÀÄgÀÄw¹zÁÝgÉ. UÁæªÀÄzÀ°ègÀĪÀ gÁªÉÄñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ C¢üµÁ×£À UÀd¥ÀȵÁ×PÀÈwAiÀÄ°èzÀÄÝ ºÉÆAiÀÄì¼À ªÁ¸ÀÄÛ±ÉÊ°AiÀÄ°èzÉ. ªÉÄð£À zÉêÁ®AiÀÄ ¥ÀÇtð £Á±ÀªÁVzÉ. ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 8-9£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ ²ªÀ°AUÀzÀ ¦ÃoÀ«zÉ. UÀt¥Àw, ²ªÀ, «µÀÄÚ, C£ÀAvÀ±ÀAiÀÄ£À «UÀæºÀUÀ¼ÀÄ ¨sÀUÀßUÉÆArªÉ. E£ÀÆß ºÀ®ªÁgÀÄ zÉêÁ®AiÀÄzÀ ¨sÁUÀUÀ¼ÀÄ C®è°è C£ÁxÀªÁVªÉ. EwÛÃZÉUÉ UÁæªÀĸÀÜgÀÄ F C¢üµÁ×£ÀzÀ ªÉÄÃ¯É zÉêÁ®AiÀÄ ¤«Äð¸À®Ä UÀÄAr vÉUÉAiÀÄĪÁUÀ zÉÆqÀØ C¼ÀvÉAiÀÄ 22 x 11 x 3 1/2 zÀ¥ÀàzÀ ¸ÀÄlÖ EnÖUÉ C¢üµÁ×£À zÉÆgÀQgÀĪÀÅzÀÄ ¨É¼ÀQUÉ §A¢zÉ. F EnÖUÉUÀ¼ÀÄ ±ÁvÀªÁºÀ£À PÁ®PÉÌ CAzÀgÉ Qæ.±À.2£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀPÉÌ ¸ÉÃjªÉ. EzÉà ªÀiÁzÀjAiÀÄ EnÖUÉ PÀlÖqÀUÀ¼ÀÄ §½îUÁ«, vÁ¼ÀUÀÄAzÀ, ºÀj¶, §£ÀªÁ¹ ªÀÄÄAvÁzÀ PÀqÉ zÉÆgÉwªÉ.

EwÛÃZÉUÉ ¸ÀܽÃAiÀÄgÀÄ F zÉêÁ®AiÀÄPÉÌ fÃuÉÆÃðzÁÞgÀ ªÀiÁqÀ¨ÉÃPÉAzÀÄ MAzÀÄ £ÀPÁ±ÉAiÀÄ£ÀÄß vÀAiÀiÁj¹ CzÀgÀ ¥ÀæPÁgÀ PÁAiÀÄðªÀ£ÀÄß DgÀA©ü¹zÀgÀÄ. zÉÆqÀØ zÉÆqÀØ PÁAQæÃlÄ PÀA§UÀ¼À£ÀÄß EqÀ®Ä UÀÄArUÀ¼À£ÀÄß vÉÆÃrzÁUÀ F ²¯Á zÉêÁ®AiÀÄzÀ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ MAzÀÄ «ÄÃlgï PɼÀUÉ EnÖUÉ PÀlÖqÀªÉÇAzÀÄ UÉÆÃZÀj¹vÀÄ. PÀA¨sÀUÀ½UÉÆøÀÌgÀ vÉUÉzÀ UÀÄArUÀ¼À¯É®è EnÖUÉ UÉÆÃqÉ PÁt¹vÀÄ. F jÃw PÁt¹PÉÆAqÀ EnÖUÉ UÉÆÃqÉ §UÉÎ «dAiÀÄ PÀ£ÁðlPÀ ¢£À¥ÀwæPÉAiÀÄ°è ¸ÀtÚ ªÀgÀ¢ ¥ÀæPÀlªÁ¬ÄvÀÄ. EzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹ ¢£ÁAPÀ 14-08-2011gÀAzÀÄ qÁ. C. ¸ÀÄAzÀgÀ, ¥ÁæzsÁå¥ÀPÀgÀÄ (¤ªÀÈvÀÛ) ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀÅgÁvÀvÀÛ÷édÕ, ²æà dAiÀÄzÉêÀ¥Àà eÉÊ£ÀPÉÃj, ²ªÀªÉÆUÀÎ ¸ÉÃj F ¸ÀܼÀ ¥Àj²Ã°¹zÀgÀÄ. F ¥Àj²Ã®£ÉAiÀÄ°è D EnÖUÉ PÀlÖqÀªÀÅ MAzÀÄ zÉÆqÀØ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ zÉêÁ®AiÀĪÁV PÁt¸ÀÄvÀÛzÉ EzÀjAzÀ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ MAzÀÄ «ÄÃlgï ªÉÄÃ¯É EzÀÝ gÁªÉÄñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ°èzÉ. F zÉêÁ®AiÀÄ ºÉÆAiÀÄì¼À PÁ®zÁÝVzÀÄÝ vÀÄA¨Á zÀĹÜwAiÀÄ°èzÉ. PÉêÀ® EzÀgÀ C¢üµÁ×£ÀzÀ PÉ®ªÀÅ ¨sÁUÀUÀ¼ÀÄ C®è°è EzÉ.

F EnÖUÉ PÀlÖqÀªÀ£ÀÄß PÀÆ®APÀµÀªÁV ¥Àj²Ã°¹zÁUÀ EnÖUÉUÀ¼À C¼ÀvÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁrzÀ vÀAvÀæªÀ£ÀÄß £ÉÆÃrzÁUÀ F PÀlÖqÀªÀÅ ±ÁvÀªÁºÀ£ÀgÀ PÁ®zÀÄÝ JAzÀÄ RavÀªÁ¬ÄvÀÄ. F zÉêÁ®AiÀÄ PÁ®PÀæªÉÄÃt zÀĹÜwUÉ §A¢zÉ. CzÉà «£Áå¸ÀzÀ°è ºÉÆAiÀÄì¼ÀgÀ PÁ®zÀ°è ²¯Á zÉêÁ®AiÀĪÀ£ÀÄß ¤«Äð¸À¯ÁVzÉ. CAzÀgÉ FVgÀĪÀ gÁªÉÄñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ ªÀÄÆ®zÀ°è 2000 ªÀµÀð ¥ÁæaãÀ zÉêÁ®AiÀÄ, fÃuÉÆÃðzÁÞgÀ ºÉÆAzÀÄvÁÛ EªÀwÛUÀÆ G½zÀÄPÉÆArgÀĪÀÅzÀÄ EwºÁ¸ÀzÀ ªÀĺÀvÀézÀ ¸ÀAUÀw. F ¸ÀܼÀªÀÅ ºÉÆAiÀÄì¼À zÉÆgÉ «µÀÄÚªÀzsÀð£À ¥ÀlÖzÀ gÁt ±ÁAvÀ¯ÉAiÀÄ ºÀÄlÆÖgÀÄ DVzÀÝAvÉ vÉÆÃgÀÄvÀÛzÉ. E°èAiÀÄ ¸À¤ºÀzÀ §½îUÁªÉAiÀÄ°è DPÉAiÀÄ «zÁå¨sÁå¸À DVzÉ. DPÉAiÀÄÄ vÀ£Àß ºÀÄlÆÖj£À ºÉ¸ÀgÀ£ÉÆß¼ÀUÉÆAqÀ `F¸À¥ÀÅgÀ’ £ÁtåªÀ£ÀÄß ºÉÆgÀr¹zÁݼÉ. C®èzÉà ¨ÁzÁ«Ä ZÁ®ÄPÀågÀ PÁ®zÀ ±Á¸À£ÀªÉÇAzÀgÀ ±Á¥Á±ÀAiÀÄ ¨sÁUÀzÀ°è ¸ÁUÀgÀ vÁ®ÆQ£À UËd, ²PÁj¥ÀÅgÀ vÁ®ÆQ£À §AzÀ½PÉ ªÀÄvÀÄÛ F¸ÀªÀÇgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÁæAiÀıÀB ¨ÁzÁ«ÄAiÀÄ£ÀÄß ºÉ¸Àj¹zÉ. F «ªÀgÀUÀ¼ÀÄ F¸ÀÆjUÉ EgÀĪÀ ¥ÁæªÀÄÄRåvÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀÄ£ÀzÀlÄÖ ªÀiÁrPÉÆqÀÄvÀÛªÉ. C®èzÉ LwºÁ¹PÀªÁV ªÀĺÀvÀé ¥ÀqÉ¢vÉÛAzÀÄ vÉÆÃgÀÄvÀÛzÉ.

CµÉÖà ¥ÁæaãÀ zÉêÁ®AiÀÄ ¤ªÀiÁðtzÀ°è EzÀÄ MAzÀÄ «£Áå¸ÀzÀ ¥ÀæPÁgÀ ªÀiËAiÀÄð ZÀPÀæªÀwð C±ÉÆÃPÀ£À PÁ®¢AzÀ F «£Áå¸ÀzÀ°è ¨ËzÀÞUÀĺÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ gÀZÀ£ÉAiÀiÁUÀÄvÁÛ §A¢ªÉ. CzÀgÀAvÉ PÉÆ£ÉAiÀÄ ¥ÀPÀë JgÀqÀ£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ°è F ¨sÁUÀzÀ°è C®è°è F «£Áå¸ÀzÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ GvÀÍ£À£ÀzÀ°è PÀAqÀħA¢ªÉ. GzÁºÀgÀuÉUÉ ªÀÄxÀÄgÁ, £ÁUÁdÄð£ÀPÉÆAqÀ, §£ÀªÁ¹, EwÛÃZÉUÉ gÁdWÀlÖ. JAl£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ £ÀAvÀgÀ ²¯Á zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÁUÀ°Ã EnÖUÉ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÁUÀ°Ã F «£Áå¸ÀzÀ°è EgÀĪÀÅzÀÄ £ÀªÀÄUÉ w½zÀ ªÀÄnÖUÉ PÀAqÀħA¢®è. DzÀgÉ EzÀPÉÌ PÀgÁªÀ½ ¥ÀæzÉñÀ C¥ÀªÁzÀªÁVzÉ. UÉÆÃPÀtðzÀ°è ¥ÀgÀ±ÀÄgÁªÉÄñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄ, »gÉÃUÀÄwÛAiÀÄ°è ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 10-11£ÉAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ F «£Áå¸ÀzÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ½ªÉ. E°èAzÀ PÉÃgÀ¼ÀzÀ wgÀĪÀ£ÀAvÀ¥ÀÅgÀzÀªÀgÉUÉ §ºÀ¼ÀµÀÄÖ ²¯Á zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ F «£Áå¸ÀzÀ°ègÀĪÀÅzÀÄ PÀÄvÀƺÀ®PÁjAiÀiÁVzÉ.

PÀ£ÁðlPÀzÀ°è §ÈºÀvï ²¯ÁAiÀÄÄUÀzÀ PÁ®¢AzÀ®Æ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ PÀlÖqÀUÀ¼ÀÄ ¤ªÀiÁðtªÁUÀÄwÛgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß JZï.J¸ï. UÉÆÃ¥Á®gÁAiÀÄgÀÄ UÀÄgÀÄw¹zÁÝgÉ.  zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼À C¢üµÁ×£ÀzÀ «£Áå¸ÀªÀ£ÀÄß DzsÀj¹ £Á®ÄÌ «zsÀUÀ¼ÀÄ PÀAqÀħgÀÄvÀÛªÉ. CªÀÅUÀ¼À£ÀÄß 1. ZÀZËÑPÀ, 2. DAiÀÄvÀ, 3. ªÀÈvÀÛ ªÀÄvÀÄÛ 4. UÀd¥ÀȵÀ×UÀ¼ÉAzÀÄ UÀÄgÀÄw¸À¯ÁVzÉ. LºÉƼÉAiÀÄ°è Qæ.±À.1866gÀ°è ¨É¼ÀQUÉ §AzÀ zÀÄUÁð zÉêÁ®AiÀÄzÀ »£É߯ÉAiÀÄ°è PÉ.Dgï. ²æäªÁ¸À£ï CªÀgÀÄ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼À ªÀÄÆ®ªÀ£ÀÄß ZÀað¹zÁÝgÉ. ¥Á±ÁÑvÀå «zÁéA¸ÀgÀÄ EzÀgÀ ªÀÄÆ®ªÀ£ÀÄß ¨ËzÀÞgÀ ZÉÊvÀåUÀ¼À°è UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀ ¥ÀæAiÀÄvÀß ªÀiÁrzÁÝgÉ. §£ÀªÁ¹ ¸À«ÄÃ¥À £ÀqÉzÀ GvÀÍ£À£ÀzÀ°è UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ PÀlÖqÀzÀ CªÀ±ÉõÀUÀ¼À£ÀÄß PÉÃAzÀæ ¥ÀÅgÁvÀvÀé E¯ÁSÉ ¥ÀvÉÛ ªÀiÁrzÉ. avÀæzÀÄUÀð ¸À«ÄÃ¥À ZÀAzÀæªÀ½îAiÀÄ GvÀÍ£À£ÀzÀ°èAiÀÄÆ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ CªÀ±ÉõÀUÀ¼ÀÄ ¥ÀvÉÛAiÀiÁVªÉ. EªÀÅUÀ¼ÀÄ ¸ÀºÀ ¨ËzÀÞ CxÀªÁ ²ªÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÁVgÀ§ºÀÄzÉAzÀÄ H»¸À¯ÁVzÉ. ¨É¼ÀUÁ« ¸À«ÄÃ¥ÀzÀ ªÀqÀUÁªï ªÀiÁzsÀªÀ¥ÀÅgÀzÀ°è ¸ÀºÀ EAvÀºÀÄzÉà ¤ªÉñÀ£À ¥ÀvÉÛAiÀiÁVzÉ. §ÈºÀvï ²¯ÁAiÀÄÄUÀzÀ PÉ®ªÀÅ ¸ÀªÀiÁ¢üUÀ¼ÀÄ ZÉÊvÀåªÀ£ÀÄß ºÉÆîÄvÀÛªÉ. §£ÀªÁ¹ ¸À«ÄÃ¥À UÀÄqÁߥÀÅgÀzÀ°è ªÀÄvÀÄÛ gÁdWÀlÖzÀ°è £ÀqÉzÀ GvÀÍ£À£ÀzÀ°è ±ÁvÀªÁºÀ£ÀgÀ PÁ®zÀ ZÉÊvÁå®AiÀĪÉÇAzÀÄ ¨É¼ÀQUÉ §A¢ªÉ. ¸ÀÄlÖ EnÖUÉUÀ½AzÀ Qæ.±À. ¸ÀÄ.4jAzÀ 6£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ°è ±ÁvÀªÁºÀ£ÀgÀ, PÀzÀA§gÀ ªÀÄvÀÄÛ zÀQëtzÀ°è UÀAUÀgÀ D½éPɬÄzÀÝ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è §£ÀªÁ¹ ªÀÄvÀÄÛ gÁdWÀlÖUÀ¼À°è UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ ZÉÊvÁå®AiÀÄUÀ¼ÀÄ ¤ªÀiÁðtªÁVªÉ.

LºÉƼÉAiÀÄ zÀÄUÁð zÉêÁ®AiÀÄ CvÀåAvÀ ¥ÁæaãÀ ¸ÀAgÀQëvÀ zÉêÁ®AiÀĪÁV EA¢UÀÆ ªÀiÁzÀjAiÀiÁVzÉ. ¸À«ÄÃ¥ÀzÀ ªÀĺÁPÀÆlzÀ°èAiÀÄÆ Qæ.±À.5£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀPÉÌ ¸ÉÃjzÀ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ UÀ¨sÀðUÀȺÀ«gÀĪÀ ²ªÀ zÉêÁ®AiÀÄ«zÉ. ¥À²ÑªÀÄ PÀgÁªÀ½ ¨sÁUÀzÀ°è ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 7 jAzÀ 11£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀªÀgÉUÉ ¤ªÀiÁðtªÁVgÀĪÀ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 20 UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼À£ÀÄß ¦. UÀÄgÀÄgÁd ¨sÀlÖgÀÄ UÀÄgÀÄw¹zÁÝgÉ GqÀĦ ²æÃPÀȵÀÚ ªÀÄoÀzÀ ¸À«ÄÃ¥À EgÀĪÀ C£ÀAvÉñÀégÀ zÉêÁ®AiÀÄ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ zÉêÁ®AiÀÄzÀ GvÀÛªÀÄ ªÀiÁzÀjAiÀiÁVzÉ. §ºÀÄvÉÃPÀ J®è UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ UÀ¨sÀðUÀȺÀUÀ½gÀĪÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼ÀÆ ²ªÀ-±ÀQÛAiÀÄgÀ zÉêÁ®AiÀÄUÀ¼Éà DVgÀĪÀÅzÀÄ «±ÉõÀ. 11£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ £ÀAvÀgÀ ºÉÆAiÀÄì¼À ªÁ¸ÀÄÛ «£Áå¸ÀPÁgÀgÀÄ ¥ÀæAiÉÆÃUÀUÀ¼À ªÀÄÆ®PÀ UÀd¥ÀȵÁ×PÁgÀzÀ UÀ¨sÀðUÀȺÀ «£Áå¸ÀªÀÅ £ÀPÀëvÀæPÁgÀPÉÌ wgÀÄVgÀĪÀ ¸ÁzsÀåvÉUÀ¼À£ÀÄß qÁ. JZï.J¸ï. UÉÆÃ¥Á®gÁªï UÀÄgÀÄw¹zÁÝgÉ.

DzsÁgÀ¸ÀÆa

1.             UÀÄtªÀÄzsÀÄgÀ, (qÁ. zÉêÀgÀPÉÆAqÁgÉrØ C©ü£ÀAzÀ£À UÀæAxÀ), ¸ÀA. qÁ. ¦.«. PÀȵÀÚªÀÄÆwð ªÀÄvÀÄÛ EvÀgÀgÀÄ, ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ, 2010.

